‘Geen middel-, maar doelvoorschriften’

“Geen middel-, maar doelvoorschriften.” Met deze woorden opende Dick Hylkema, voorzitter van de Nederlandse Aardappelorganisatie in een onlangs gehouden webinar over alternatieven voor drempels in de ruggenteelt.Het webinar werd georganiseerd naar aanleiding van de gang van zaken rond artikel 8b van het Besluit gebruik meststoffen. Daarmee zou de aanleg van drempels in de ruggenteelt in geheel Nederland verplicht worden gesteld per 1 januari 2021, maar dit is tot nader order uitgesteld. Ook Food&Agribusiness heeft ruimschoots aandacht geschonken aan de procedurele en inhoudelijke kanten van deze regelgeving, die deel uitmaakt van het lopende Zesde Actieprogramma Nitraatrichtlijn.De verplichting voor drempels is bedoeld om emissies tegen te gaan, die tegenwoordig veroorzaakt worden door de korte en hevige regenbuien, als gevolg van de klimaatverandering. De waterschappen registreren onder die omstandigheden alarmerend hoge concentraties aan ongewenste stoffen in het oppervlaktewater. Kritiek had effectHet voorschrift is echter ernstig bekritiseerd door zeer veel telers in de verschillende Nederlandse teeltgebieden. Die ervaren het voor hun situatie als irrationeel in landbouwkundig, milieukundig, ecologisch en bedrijfseconomisch opzicht en achten het bovendien in strijd met de aangekondigde gebiedsgerichte aanpak van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW). Dit is het plan dat aan alle emissies naar water een einde moet maken, uitdrukkelijk op basis van vrijwilligheid. Onze demissionaire minister Schouten van LNV heeft zich die kritiek gelukkig aangetrokken en daar naar gehandeld, maar heeft de sector wel een handschoen toegeworpen. Haar lange brief aan de Tweede Kamer daarover van 3 februari 2021 eindigt zo: “Het zou met het oog op de invulling van het zevende Nitraatactieprogramma behulpzaam zijn, als de sector hiervoor het komende groeiseizoen zelf vrijwillig maatregelen treft. Hierbij kunnen landbouwers gebruik maken van reeds opgedane kennis en ervaring via bijvoorbeeld het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer”. Handschoen opgepaktDie handschoen is opgepakt door de sector, om te beginnen met de organisatie van bovengenoemd webinar. Daar spraken verschillende sprekers namens de organisaties die meewerken aan het DAW over de weg naar een emissieloze aardappelteelt, die al lang is ingeslagen. Dat kan, de wereld kijkt naar ons.De beste telers ter wereld, zoals Dick Hylkema ze noemde, zijn gewend om snel de benodigde innovaties te adopteren als ze rationeel zijn. Het gaat de komende tijd om innovaties op het gebied van de precisie in bodembeheer, precisie in plantenvoeding- waaronder water- en precisie in gewasbescherming. Serie webinarsBovengenoemd webinar maakte deel uit van een serie technische webinars, die het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer in samenwerking met de Stichting Nederlands Centrum voor Kringloopprecisiebemesting (NCOK) dit voorjaar hield. Er kwamen mooie voorbeelden van deze innovaties aan de orde: van – gerobotiseerde – precisiebemesting met ammoniakale stikstofmeststoffen tot fertigatie met meststoffen afkomstig uit de nieuwe stalsystemen. Ook de wijze waarop investeringen in innovaties kunnen worden afgerekend, kwam aan de orde via een webinar over de op handen zijnde herinvoering van Minas 2.0, de zogenoemde afrekenbare stoffenbalans (ASB) van de Commissie Remkes. Afrekenbare stoffenbalansDe afrekenbare stoffenbalans is een voorbeeld van een institutionele innovatie, die mogelijk is dankzij betere meettechniek en betere registratie van in- en uitgaande stromen op een perceel via de toedieningsmachines en de oogstmachines. Smart Certification via Internet of Things en blockchaintechniek liggen in het verschiet. Op een bedrijf zoals dat van Jacob van de Borne in Reussel kan dat al, hij heeft erover gesproken op één van de webinars. Boer aan het roerOver ASB zullen we de komende tijd ongetwijfeld meer horen. Vooral omdat het uitgangspunt van ASB is dat de boer aan het roer moet blijven op de weg naar een emissieloze landbouw. In de ASB staan doelvoorschriften, geen middelvoorschriften. Voor dit systeem is een zeer groot draagvlak, zowel binnen als buiten de landbouwsector. We mogen verwachten dat in het op handen zijnde Landbouwakkoord ruim baan wordt gemaakt voor de ASB en natuurlijk voor innovaties. Dan zijn we het snelst en meest kosteneffectief van de stikstofcrisis af, met behoud van een levensvatbare landbouwsector, die de wereld kan voorzien van producten en kennis voor een landbouw zonder emissies.