Fosfaatrecht zet exportpositie fokvaars onder druk

De introductie van fosfaatrechten lijkt het speelveld voor de export van fokvaarzen definitief te veranderen. Toch hebben exporteurs nog hoop, al lijkt het een zaak van lange adem te worden.In het kort:50.000 exportvaarzen per jaarExportwaarde van € 85 miljoenFosfaatproductie van 1.294.000 kiloAan de muur van het kantoor van exporteur Nammen Schaap in het Friese Dronrijp hangt een grote foto. Daarop in vol ornaat koningin Wilhelmina en prins Hendrik tussen de koeien op de boerderij van zijn grootvader in Deersum. De zwart-witfoto dateert uit augustus 1913. Hollands glorie optima forma. Het Nederlandse fokvee ging toen al de wereld over en genoot een uitstekende reputatie. Nu staat de export van Nederlands fokvee als gevolg van de fosfaatregelgeving onder druk. Met de slogan ‘Op de bres voor Hollands Glorie’ proberen exporteurs hun handel te redden.De foto in het kantoor van fokvaarzenexporteur Nammen Schaap, met daarop het bezoek van koningin Wilhelmina en prins Hendrik. - Foto: Anne van der WoudeHoewel de export van fokvaarzen uit Nederland vaker onder druk stond, lijkt de introductie van fosfaatrechten het speelveld definitief te veranderen. In 2017 zorgde het fosfaatreductieplan nog voor een piek in de export, maar afgelopen jaar was het bij de meeste exporteurs rustig, uitzonderingen daargelaten. Met de huidige waarde van fosfaatrechten kunnen veehouders de opfok van vaarzen voor de export simpelweg niet rond rekenen. Liefhebberij en passie voor het vak zal maken dat een deel van de opfokkers alsnog doorgaat, maar exporteurs vrezen voor een halvering van de export richting 20.000 of zelfs 15.000 fokvaarzen per jaar.Oud-staatssecretaris Henk Bleker voorop in de strijdVoorop in de strijd voor Hollands glorie loopt oud-staatssecretaris en de huidige voorzitter van Vee&Logistiek Nederland Henk Bleker. Hij demonstreerde onlangs in Den Haag en vroeg om een oplossing voor de terugloop van de export van fokvee als gevolg van het fosfaatrechtenstelsel.In een pamflet wordt het belang van de export van fokvee voor Nederland en de wereld onderstreept. ‘De genetisch hoogwaardige dieren helpen bestemmingslanden zelfvoorzienend te worden in hun zuivelproductie en zorgen voor broodnodige economische kansen en werkgelegenheid’, zo staat te lezen.Martijn van Helvert (CDA-Kamerlid) en Henk Bleker op het Plein voor het gebouw van de Tweede Kamer tijdens de actie 'Op de bres voor Hollands Glorie'. - Foto: ANPVoor Nederland zou de export van fokvaarzen een exportwaarde van € 85 miljoen vertegenwoordigen. Reken daar nog eens de export van stalinrichting, melkapparatuur en zuiveltechnologie bij en je komt op een bedrag van € 340 miljoen. Ook wordt in het pamflet voorgerekend wat een vrijstelling voor de export van fokvaarzen in het fosfaatrechtenstelsel zou betekenen. Gerekend met 50.000 exportvaarzen per jaar komt Vee&Logistiek op een fosfaatproductie van 1.294.000 kilo. Het gaat om 1,4% van het fosfaatplafond van 89,4 miljoen kilo. Waar deze rechten vandaan moeten komen, wordt niet uitgelegd.Zaak van lange ademAlle inzet ten spijt, tijdens een recent Kamerdebat gaf verantwoordelijk minister Carola Schouten aan een uitzonderingspositie voor de export van fokvaarzen in het fosfaatrechtenstelsel niet te zien zitten. Toch is er nog steeds hoop, al beseffen de exporteurs dat het waarschijnlijk een zaak van lange adem gaat worden. Van veel onrust onder exporteurs is trouwens ondanks de negatieve reactie uit Den Haag geen sprake. Ze zijn intussen wel wat gewend. De export verliep in de afgelopen jaren wisselend. Vooral dierziektes en de vrees voor ziektes in combinatie met de politiek maakten de handel soms moeilijk of zelfs onmogelijk. Toen al voldoende reden voor veel exporteurs om de bakens te verzetten. Zo exporteren de meesten niet alleen fokvee vanuit Nederland, maar vanuit heel Noordwest-Europa. Ook wordt er veel meer ingezet op begeleiding en nazorg en gaat het steeds vaker om een totaalpakket.Reputatie Nederlands vee ijzersterk in buitenlandOpvallend is dat de reputatie van Nederlands vee in het buitenland nog steeds ijzersterk is. Dit terwijl van de grandeur van vroeger in Nederland nog maar weinig over is. Daarbij doen fokvaarzen uit omliggende landen in kwaliteit al lang niet meer onder voor Nederlands vee. Toch zijn kopers nog steeds gecharmeerd van de hoge vet- en eiwitproductie die kenmerkend is voor Nederlands vee. Ook zouden de Nederlandse vaarzen wat makkelijker hanteerbaar zijn.Opvallend is wel dat deze toegeschreven kwaliteiten zich tot op heden niet doorvertalen in hogere prijzen ten opzichte van omliggende landen. Vriend en vijand zijn het erover eens dat de prijzen in Nederland eigenlijk te laag zijn, maar vanwege het aanbod was dit tot nu toe wel de realiteit.Mogelijk dat een krapper aanbod de prijzen nu wat kan verhogen. Volgens exporteurs is er wel wat rek, maar stijgen de prijzen niet boven het niveau van omliggende landen. Wat begon als export van Fries stamboekvee, werd later de export van Nederlands stamboekvee en is nu voor veel exporteurs verworden tot de export van stamboekvee uit Noordwest-Europa.Van export naar importExporteurs merken al duidelijk dat er veel minder jongvee en dus ook fokvaarzen in Nederland worden aangeboden. Bang dat de export van Nederlandse fokvaarzen volledig gaat verdwijnen zijn ze niet, maar wat reële aantallen worden, moet nog blijken.Een trend waar exporteurs op proberen in te spelen is de toenemende vraag naar fokvaarzen in Nederland. Vorig jaar herfst werd er veel vee geïmporteerd en ook nu lijkt de vraag toe te nemen. Melkveehouders met ruimte in hun fosfaatquotum willen deze direct gebruiken voor de productie van melk. Kortdrachtige dieren mogen weg en daar komen langdrachtige of zelfs melkgevende dieren voor terug.In de wandelgangen valt het woord afmelkland, vergelijkbaar met de situatie in Engeland. In hoeverre dit fenomeen in Nederland echt voet aan de grond gaat krijgen, is voorlopig afwachten.