‘Efficiencywinst vooral naar consument’

Kenmerkend voor de landbouw is dat een groot deel van de efficiencywinst bij anderen terechtkomt.Bij zijn afscheid als voorzitter van ZLTO begin vorige maand bezigde Hans Huijbers nogal stevige taal over de positie van de boer in de keten. Volgens het Financieele Dagblad heeft hij onder meer gezegd dat de melkprijs voor de boer al 40 jaar dezelfde is. Rond 1980 was de gemiddelde producentenprijs voor melk omgerekend 29 cent per kilo. De laatste 5 jaar was dat gemiddeld 36 à 37 cent, zegt Cees van Bruchem. Klopt die uitspraak? Rond 1980 was de gemiddelde producentenprijs voor melk volgens het onvolprezen statistiekboek ‘Landbouwcijfers’ omgerekend ongeveer 29 eurocent per kilo. Voor de laatste 5 jaar kom ik op basis van gegevens van Wageningen Economic Research (WER, voorheen LEI) op een gemiddelde prijs van 36 à 37 cent. Dat is dus toch wel wat hoger. Al blijft de melkprijs duidelijk achter bij de inflatie, die in die periode ruim 100% was.Kostprijs steeg met 6 centDe kostprijs van melk ging in dat tijdsbestek – wederom volgens WER – omhoog van zo’n 35 naar 41 cent. Dat is dus iets minder dan de opbrengstprijs. Dat kan niet los worden gezien van de enorme schaalvergroting. De melkproductie per bedrijf is nu ongeveer 5 keer zo groot als rond 1980. Dit is een vrij algemeen beeld voor de agrarische sector. De prijzen blijven achter, terwijl de productiviteit relatief sterk stijgt. Die trend is al decennia lang aan de gang, zelfs al vóór de opkomst van de grote supermarktconcerns. De hardwerkende boeren blijven onderbetaald; misschien werken ze wel te hardRond 2010 leek er een kentering te komen, maar de laatste jaren hebben de reële landbouwprijzen hun dalende lijn hervat. Dat wijst erop dat het aanbod sterker toeneemt dan de vraag. Alle verhalen over miljarden mensen die steeds meer gaan consumeren ten spijt. Er zijn meer sectoren met een sterke productiviteitsgroei en dalende prijzen. Zo kostte mijn eerste computer zo’n 25 jaar geleden 3 keer zoveel als degene die ik nu heb. Kenmerkend voor de landbouw is echter dat een groot deel van de efficiencywinst bij anderen terechtkomt, met name bij de consument. De hardwerkende boeren blijven onderbetaald; misschien werken ze wel te hard.