€ 155 tot € 215 extra winst per koe

Een optimaal management van droge en verse koeien levert veel geld en arbeidsgemak op. Gezondheidsproblemen bij kalfkoeien zijn te voorkomen met een gecontroleerde energieopname van droge koeien.Een optimaal management van droge en verse koeien levert veel geld op, zegt ForFarmers. “Klanten die ons transitieconcept en/of Fresh Cow-voerconcept toepassen, realiseren een hogere melkproductie per koe ten opzichte van klanten die geen van beide concepten toepassen”, zegt Bertho Boswerger, innovation manager ruminants ForFarmers. “De voerwinst per koe is hoger en dat levert een bedrijf met 100 melkkoeien € 15.500 tot € 21.500 per jaar extra op.”➤ Tips transitiemanagementForFarmers heeft in Agroscoop de gegevens van 2.000 melkveebedrijven in 2017 geanalyseerd. Ongeveer 1/3 heeft geen transitievoerconcept toegepast, 1/3 alleen het Transitieconcept en 1/3 zowel het Transitie- als het Fresh Cowconcept. Het rjg op bedrijven die alleen het Transitieconcept toepasten, was gemiddeld 9.760 kilo meetmelk per koe per jaar ofwel 650 kilo hoger ten opzichte van bedrijven die geen transitieconcept toepasten. De levensproductie bij afvoer was 2.000 kilo melk hoger en de voerwinst € 155 per koe. De resultaten van veehouders die zowel het Transitie- als het Fresh Cow-concept toepasten waren nog beter. Zij realiseerden een rjg van 10.132 kilo meetmelk ofwel 1.015 kilo extra per koe per jaar, een levensproductie bij afvoer van 2.200 kilo melk extra en een € 215 hogere voerwinst in vergelijking met melkveehouders die geen transitieconcept toepasten.TransitieconceptenTransitie staat voor de overgangsperiode tussen 2 lactaties van een koe ofwel de periode van droogstand en start van de nieuwe lactatie. Transitieconcepten helpen koeien met veel minder problemen door de transitieperiode heen. Koeien produceren niet alleen meer melk, maar zijn ook gezonder, hebben minder vruchtbaarheidsproblemen en gaan daardoor langer mee. Dat blijkt ook uit resultaten van de 100-dagenaanpak van Agrifirm en het Premium Transitieconcept van De Heus Voeders.Focus op droogstand“De meeste gezondheidsproblemen rondom afkalven ontstaan in de droogstand als voeding en koemanagement te wensen over laten”, zegt René Knook, productmanager rundvee bij De Heus Voeders. “Een goede uitvoering van transitiemanagement zorgt voor gezonde koeien die efficiënt melk produceren.” Knook noemt een suboptimale mineralenvoorziening en een te grote negatieve energiebalans als belangrijkste oorzaken van problemen.Met name een gebrek aan opneembaar calcium en magnesium geeft problemenVolgens Koen Luijben, nutritionist rundvee van Trouw Nutrition, is het niet verstrekken of niet benutten van mineralen in de droogstand de belangrijkste oorzaak van melk- of kalfziekte, aan de nageboorte blijven staan, zucht, baarmoederontsteking en mastitis. “Met name een gebrek aan opneembaar calcium en magnesium geeft problemen. Slepende melkziekte of ketose ontstaat als de energieopname van de koe te veel achterblijft bij de behoefte. Dan ontstaat vaak ook leververvetting, waarbij koeien te veel lichaamsvet afbreken en een overmaat aan vrije vetzuren voor een deel in de lever opslaan.” (Subklinische) pensverzuring en kreupelheid als gevolg daarvan ontstaan bij rantsoenen met te veel snel verteerbaar zetmeel en suikers en te weinig structuur.Energieopname sturen in droogstandKoeien in de droogstand aan het vreten houden, is een belangrijke maatregel om een te lage energiebalans te voorkomen. “Voer droogstaande koeien het beste voer, want je wilt dat ze zo veel mogelijk voer vreten met een beperkte VEM-dichtheid”, stelt Knook. “Smaak is het allerbelangrijkst.” Het voerconcept Premium Transitie van De Heus bestaat uit gras, gehamerd stro, mais en eventueel bierbostel.Weet wat de koeien vreten en voer geleidelijk verteerbaar zetmeelEen nieuw inzicht is dat met name de juiste energieopname in de droogstand van belang is. “Want een droogstandsrantsoen met te veel energie leidt tot vervetting en een lagere voeropname in de lactatie. Daarom sturen wij op een gecontroleerde energieopname ofwel op de juiste hoeveelheid energie en energiebronnen in het rantsoen. Weet wat de koeien vreten en voer geleidelijk verteerbaar zetmeel”, zegt Boswerger. Ook Luijben adviseert om niet te veel energie te voeren in de droogstand: 7.500-9.000 VEM per koe per dag in de vroege droogstand en 9.500 tot 10.500 VEM vanaf 3 weken voor afkalven. “Voorkom voerselectie door koeien, want dan komt het berekende rantsoen niet overeen met wat de koe vreet en neemt het risico op te vette koeien toe. Essentieel is het goed inschatten van de daadwerkelijke opname en kwaliteit van ruwvoer”, zegt Luijben.Eén basisrantsoen met een beperkte VEM-dichtheid en aanvulling van droogstandsbrok voor de close upgroep via een krachtvoerautomaat, is de meest gangbare invulling van het management van droge koeien. - Foto: Joep van der PalStress, gezonde darm en gezond kalfHugo Groeneveld, voedingsspecialist bij Agrifirm, vindt dat veehouders stress bij hun koeien zoveel mogelijk moeten voorkomen. Hij pleit voor één groep gedurende de gehele droogstand. “Dat geeft veel minder stress bij de dieren, evenals één basisrantsoen voor alle droge koeien.”Deze zomer introduceerde ForFarmers een nieuw product: Pens Stimulator+, dat geschikt is om toe te passen bij koeien in stresssituaties, zoals tijdens de transitieperiode. “Hierbij kan een ‘lekkende darm’ ontstaan en dat werkt negatief op de gezondheid, ruwvoerbenutting en melkproductie”, vertelt Boswerger. “Het gebruik van Pens Stimulator+ vermindert de kans op een lekkende darm, want het bevat een gistcultuur dat het immuunsysteem stimuleert en ontstekingsreacties tegengaat.”Effecten van voeding op darmgezondheidTransitiemanagement kan verder verbeteren met nieuwe kennis over effecten van voeding op darmgezondheid van droge en verse koeien. “Belangrijk is om een overmaat aan zetmeel te voorkomen, want dat kan nadelig werken op darmgezondheid”, zegt Boswerger. De voeropname van een droogstaande koe is ook belangrijk voor een gezond kalf. Als een droogstaande koe onvoldoende mineralen en vitaminen opneemt, kan dat een zwakker kalf met minder weerstand tot gevolg hebben.Koecomfort en goed ruwvoerDe basis voor een probleemloze afkalving en opstart zijn goede rantsoensamenstellingen. “Maar dat is niet genoeg, want koeien moeten het voer ook daadwerkelijk vreten. Daarvoor moet je zorgen dat koeien goed kunnen bewegen”, zegt Groeneveld. “Zorg dus voor ruime ligboxen met een zacht ligbed en voldoende loopruimte, zodat koeien makkelijk opstaan en gaan liggen.”Voor een goede opname van het basisrantsoen is smaak erg belangrijkHet koecomfort verbetert ook met goede ventilatie en klauwbekappen bij droogzetten. Voor elke koe een ruime vreetplek is ook van belang. “Met 80% bezetting aan het voerhek in plaats van 100%, stijgt de voeropname met 20%”, zegt Groeneveld. “Voor een goede opname van het

basisrantsoen is smaak erg belangrijk. Daarvoor zijn broei- en schimmelvrije kuilen nodig en dat vraagt vaak verbetering van het ruwvoermanagement. Voer geen randjes en kantjes van de kuil aan droge koeien, zij moeten juist een goede kwaliteit voer hebben.”Tips transitiemanagementZet koeien 6 tot 8 weken droog, vaarzen minimaal 40 dagen. Een te korte droogstand leidt tot minder melk en/of verhoging van het celgetal. Een te lange droogstand (> 2 maanden) geeft vaak meer nieuwe uierinfecties rondom afkalven, want de werkingsduur van droogzetinjectoren met antibiotica is beperkt. Streef naar een BCS van maximaal 3,5 bij droogzetten en houd deze conditie constant, dus laat koeien niet te veel vervetten of conditie verliezen tijdens de droogstand. Zorg voor een maximale opname van droge stof in de droogstand (12 tot 14 kg d.s. per koe per dag). Droge koeien die in de droogstand hun voeropname op peil houden, nemen direct na afkalven ook meer voer op en produceren meer melk. Zorg voor een juiste energievoorziening van het rantsoen van droge koeien: vroege droogstand (far off) ongeveer 750 tot 800 VEM/kg droge stof en 12% RE en de laatste drie weken droogstand (close up) ongeveer 850 tot 900 VEM/kg droge stof en 14% RE. Zorg voor een onbeperkt, smakelijk rantsoen, waarin koeien niet kunnen selecteren. Voer dus geen graskuil met broei of schimmels of restvoer aan droge koeien. Activeer het mechanisme van close up-koeien om calcium op te nemen uit het rantsoen, want dat gaat melkziekte tegen. Voer daarom een rantsoen met een laag calciumgehalte en verstrek een calciumbinder of anionische zouten (verlaagt het kation-anionverschil < 0) in de close up. Dat laatste beperkt ook de biestproductie, waardoor de biestkwaliteit verbetert. Versterk weerstand, gezondheid en vruchtbaarheid met droogstandsmineralen, zoals organisch gebonden Cu, Zn, Mn en Se; pensbestendig choline; vitamine E en Se en beta-caroteen.Zorg voor een goede watervoorziening en waterkwaliteit (watermonster analyseren). Controleer dagelijks de pens- en buikvulling van uw droge koeien, zodat u weet of de voeropname op peil is en stuur zo nodig bij. Zorg dat elke droogstaande koe beschikt over een vreet- en ligplaats en voldoende bewegingsruimte heeft. Bekap uw koeien voor de droogstand en controleer dagelijks op klauwproblemen. Neem juist bij droge koeien maatregelen tegen hittestress, want hittestress tijdens de droogstand werkt door tot ver in de lactatie. Beperk stress met niet te veel groeps- en rantsoenwisselingen. Voorkom mastitisinfecties met een goede hygiëne tijdens de droogstand en het afkalven. Verstrek direct na afkalven 50 gram gemakkelijk opneembaar calcium, snelle energie en elektrolyten (bijvoorbeeld een opstartdrank) voor een goede opstart en het voorkomen van subklinische melkziekte. Voer verse koeien glucogene energie en een wat lager ruw eiwitgehalte, waardoor de koeien rustiger opstarten.