Drukdrainage vermindert schade tijdens droge zomers

Sinds vier jaar werkt melkveehouderij Kramer-Dijkman in Assendelft met drukdrainage. Tijdens droogte voorkomt dit schade aan grasland.In het land laat melkveehouder Elmer Kramer een betonnen put zien. Hierin zit de pomp van de drukdrainage. “Je ziet dat de pomp de regen die is gevallen aan het wegpompen is. Als het grondwaterpeil zakt dan wordt er weer slootwater ingepompt”, zegt Kramer. Omdat de drukdrainage los staat van het slootwaterpeil, helpt het hem om de hoeveelheid water op het land te regelen.200 melkkoeienMet 200 melkkoeien heeft Kramer een fors melkveebedrijf in het veenweidegebied in Assendelft, amper 10 kilometer van Amsterdam. Zes jaar geleden nam hij het over van zijn ouders. In de loop der jaren heeft de melkveehouder meerdere stukken aan zijn stal gebouwd om uit te breiden. De koeien halen het gras zelf op in de wei. Op stal krijgen zij ’s nachts een gemengd rantsoen van gras, mais, bijproducten en wat meel.Om al het werk rond te zetten, maakt Kramer gebruik van twee zzp’ers. Ook werkt zijn vader nog dagelijks mee op het bedrijf. Zo hoeft hij bijvoorbeeld in de ochtend niet zelf te melken en kan hij de attentiekoeien nalopen. In de middag melkt hij samen met zijn vader. Bewerken van het land en het gras oogsten doet Kramer voornamelijk zelf._{Lees verder onder de foto}Het is volgens Elmer Kramer nog niet voor 100% te zeggen dat drukdrainage werkt. De methaanuitstoot zou mogelijk zelfs hoger zijn bij de gedraineerde percelen. - Foto's: Cor Salverius FotografieDe mesttank is voorzien van de grootst mogelijke banden en sinds vorig jaar met schuifas en een extra brede, lichte, bemester, voorzien van sectieafsluiting. In het voorjaar is de mesttank te zwaar voor de bodem. De loonwerker rijdt de mest dan uit met de sleepslang. Sinds kort perst de melkveehouder zelf ronde balen. “Zo kan ik gras van verschillende kwaliteit apart houden.”Als we hier willen blijven boeren, dan moeten we iets doen aan bodemdalingVier jaar geleden werd de melkveehouder benaderd om te werken met drukdrainage. “Dat was nog voordat de veenbodemdaling een hot item werd in het nieuws. Ik vind dat je beter aan het roer kan staan als het gaat om de bodemdaling. Als we hier willen blijven boeren, dan moeten we iets doen aan bodemdaling.”_{Lees verder onder de foto}Tijdens de droge zomer liep de grasmat van de controlegroep zichtbare schade op. Op de gedraineerde percelen was geen schade te zien. Wel stopte hier de grasgroei.Drainage in 16 hectareKramer heeft in 13 hectare van het huiskavel en in 3 hectare natuurland drainage liggen. Deze is aangelegd in 2016. De provincie wil graag weten welke invloed de drainage heeft op de weidevogels. “In het huiskavel hebben we een perceel met en een perceel zonder drainage. Die zonder de drainage is de controlegroep.”De drainage is gefinancierd vanuit het project Innovatieprogramma Veen (IPV). Zelf krijgt Kramer een vergoeding voor deelname aan het project. “Als de onderzoeken klaar zijn, dan blijft de drainage liggen. Dan hoort het bij mijn bedrijf.”_{Lees verder onder de foto}Kramer heeft een mesttank van 15 kuub. “Dat klinkt misschien groot voor op dit type grond. Maar omdat wij 75 hectare op afstand hebben liggen, hebben we capaciteit nodig.”Effect drainage zichtbaarIn 2018 werd het effect van de drainage zichtbaar. Tijdens de droge zomer liep de grasmat van de controlegroep zichtbare schade op. “Waar ik de beschadigde percelen in het voorjaar erop heb doorgezaaid, lieten de gedraineerde percelen een gesloten grasmat zien. Hier zit voor ons de winst van dit project,” zegt Kramer.“Je kan de groei aan de gang houden tijdens een droge zomer. Ook kunnen we in het voorjaar redelijk vroeg sleepslangen en het land bewerken.” Van een hogere grasopbrengst is volgens Kramer niet direct sprake.Veenweidegebieden staan erom bekend veel last te hebben van leverbot. “De drainage heeft hier duidelijk invloed op. Er is gezocht naar leverbotten, en ze kwamen vaker voor in het land waar drainage ligt.”_{Lees verder onder de foto}Omdat de drukdrainage los staat van het slootwaterpeil, helpt het de veehouder om de hoeveelheid water op het land te regelen.Effect op bodemdalingDe onderzoeken moeten nog wel een aantal jaren doorgaan om een concreet beeld te geven van het effect op de bodemdaling, zegt Kramer. “Wageningen Universiteit onderzoekt wat het voor mij als veehouder precies toevoegt. Anders gaat hier geen boer mee beginnen in de toekomst.”Dat gejojo met water is niet praktisch en de grond heeft minder voedingZelf plaatst de veehouder vraagtekens bij de nutriënten die verdwijnen bij het uitpompen van water. “Eigenlijk zou ik het water liever vasthouden, als ik weet dat het de komende dagen droog blijft. Nu pomp je het water, met daarin al die voedingsstoffen, weg. Over een paar dagen wordt er weer slootwater ingepompt. Dat gejojo met water is niet praktisch en de grond heeft minder voeding.”_{Lees verder onder de foto}Veenweidegebieden staan erom bekend veel last te hebben van leverbot. Er is gezocht naar leverbotten, en ze kwamen vaker voor in het land waar drainage ligt.Vergoeding nodigAls in de toekomst alle veenweidegebieden met een dergelijke aanpak moeten werken, dan moet daar iets tegenover staan voor de boeren, vindt Kramer. “Om het bestaansrecht van urgente bedrijven in veenweidegebieden te waarborgen, is er een vergoeding nodig.”Kramer verwacht dan ook dat het een goed systeem is om de uitstoot op melkveebedrijven in de toekomst te verminderen. Vorig jaar wilde de veehouder nog 7 hectare extra draineren. Door de verlaging van de subsidie werd de drempel om meer te draineren te hoog.“Ik wilde ook eerst wel weten hoe het bestaande project verder verloopt; de kosten zijn fors. De drainage ligt om de vier meter, en je hebt daarnaast een put, pompen en elektra of zonne-energie nodig. Het is zomaar € 3.000 per hectare.”Melkveehouderij Kramer-Dijkman in Assendelft (N.-H.)200 melkkoeien
9.300 kilo melk per koe
4,15% vet
3,52% eiwit
127 hectare
13 hectare huiskavel gedraineerd