Boerenorganisaties kritisch over stikstofpakket
Boerenorganisaties zijn kritisch op de kabinetsplannen om uit de stikstofimpasse te komen. Ze zien te weinig garanties dat hiermee de vergunningverlening op gang komt. Vanuit de politiek klinkt verdeeldheid, maar er is ook veel kritiek op de brede zones rond natuur.
In de kabinetsplannen wordt ingezet op een forse emissiereductie rond natuurgebieden, grondgebonden melkveehouderij en een emissienorm per fosfaatrecht van 0,164 kilo ammoniak. Foto ter illustratie: Mark Pasveer
LTO Nederland spreekt van een pakket maatregelen dat diep zal ingrijpen in de bedrijfsvoering van boeren en tuinders. De organisatie is niet te spreken over de keuze van het kabinet voor zonering en grondgebondenheid voor de melkveehouderij. Volgens voorzitter Ger Koopmans is volstrekt onduidelijk hoe het aansluit en optelt tot de doelen die gehaald moeten worden. Het loskomen van de vergunningverlening is volgens hem essentieel om boeren de kans te geven hun emissies te verlagen.
LTO is wel positief over de plannen om de KDW uit de wet te halen en een rekenkundige ondergrens in te voeren. “Positief is ook dat het kabinet de feitelijke staat van de natuur beter wil meten, en aan terreinbeherende organisaties resultaatverplichtingen voor natuurherstel op gaat leggen”, aldus Koopmans.
“Als je tegen boeren zegt dat ze stappen moeten zetten, dan moeten ze die stappen ook kunnen zetten”, vervolgt Koopmans. “Boeren staan klaar om te investeren in emissie-reducerende maatregelen. In bewezen innovaties, in stalaanpassingen en in managementmaatregelen. Maar zij kunnen niet verantwoordelijk worden gehouden voor 100% van de doelen als zij daarvoor maar 50% van de middelen tot hun beschikking hebben. Die disbalans moet zo snel mogelijk worden opgelost. Niemand is gehouden aan het onmogelijke.”
Lees meer over het stikstofpakket: Kabinet pakt stikstof aan met zones en emissienormen
NAJK gematigd positief
NAJK spreekt van een zware opgave voor jonge boeren, maar ziet wel belangrijke stappen in de goede richting. Vergunningverlening, legalisering van PAS-melders en interimmers en handelingsperspectief voor boeren zijn voor NAJK cruciaal en deze punten staan in het pakket. “Maar de uitwerking is alles bepalend”, vindt de organisatie voor jonge boeren. NAJK vindt het daarom belangrijk dat boeren betrokken zijn bij de gebiedsplannen. Hoewel NAJK positief is over de keuze voor doelsturing op ammoniak- en broeikasgasemissies, vindt de organisatie de voorgestelde norm wel heel ingrijpend. Dat geldt ook voor de grondgebondenheidsnorm van 2,6 GVE per hectare.
Desastreuze plannen en krankzinnig beleid
Agractie spreekt van desastreuze plannen voor de veehouderij. De plannen voor emissiereductie tussen de 62 en 70% in de zones rond natuurgebieden zullen volgens de organisatie leiden tot een forse krimp van de veehouderij, met ook gevolgen voor de toeleveranciers, verwerkende en dienstverlenende bedrijven, maar ook voor de voedselzekerheid en het strategische belang van de voedselproductie voor Nederland. Agractie kijkt liever naar de werkelijke staat van de natuur, in plaats van naar emissiereductie.
Het uit de wet halen van de kritische depositiewaarde (KDW) is volgens Agractie een misleidende belofte, omdat de KDW niet in de wet staat. “Agractie is wel voorstander van het schrappen van de huidige KDW-doelstellingen, maar niet van het vervangen daarvan door een andere vorm van ‘modelwerkelijkheid’ in de vorm van wettelijke emissiereductiedoelen.”
Farmers Defence Force (FDF) spreekt van totaal krankzinnig beleid. “Tjeerd de Groot 2.0. Sectoren en het platteland worden hiermee kapot gemaakt”, reageert FDF. De organisatie voegt er op X haar strijdlustige #All4One en #warmeZomer aan toe, verwijzend naar eerdere uitlatingen over voorgenomen acties. Concrete acties zijn nog niet openbaar aangekondigd.
ChristenUnie: kilometerzones onzinnig
Politieke partijen reageren verdeeld. Vanuit de rechterzijde van de Kamer zijn er zorgen of het forse ingrijpen in de sector de vergunningverlening wel echt op gang brengt. Tegelijkertijd is links bezorgd of het de natuur wel voldoende helpt. ChristenUnie is opvallend fel. Pieter Grinwis (ChristenUnie) benadrukt dat er iets moet gebeuren om van het stikstofslot te komen. “Ons land staat stil, het platteland verpietert”, zegt hij.
Grinwis vraagt zich wel af of dit kabinetsplan voldoende is om de vergunningverlening weer vlot te trekken. Hij vindt het te eenzijdig ingestoken op stikstofreductie. Volgens hem zijn betere natuurbeheerplannen cruciaal om de vergunningverlening weer op gang te krijgen. “Gericht maatregelen nemen in de eerste honderden meters naast stikstofgevoelige natuur die in slechte staat verkeert is effectief. Stikstofzones van 1.000 meter zijn daarbij onzinnig. 500 meter is voor de ChristenUnie de max, en alleen daar waar het de natuur helpt.” Ook het vasthouden aan een generiek stikstofreductiedoel van 42 tot 46% in 2035 voor de landbouw is volgens Grinwis niet logisch, maar meer een politiek dogma.
Sloophamer
SGP’er André Flach vindt ook dat er te hard wordt ingegrepen, zonder dat duidelijk is of PAS-melders worden geholpen en de vergunningverlening weer op gang komt. “We strooien met miljarden euro’s en zones zonder dat we weten of de natuur daar echt beter van wordt. Dat is politiek gokken. Zo komen we niet uit het stikstofmoeras. Kijk eerst en vooral naar wat de natuur lokaal nodig heeft en investeer in goed beheer en monitoring”, aldus Flach.
Ook BBB’er Caroline van der Plas is zeer kritisch. Volgens haar is het kabinet met de sloophamer bezig en dreigt er beleid te komen dat de veehouderij, het platteland en de voedselproductie blijvend beschadigt. BBB zegt boerenprotesten te verwachten en deze zeker te zullen steunen. “Europa vraagt helemaal niet om stikstofreductie als doel op zichzelf voor natuurherstel. In Nederland wordt stikstof opnieuw gebruikt als instrument om de landbouw uit ons land te jagen”, vindt Van der Plas.
‘Te weinig voor natuur’
Aan de linkerzijde van de Kamer klinkt ook kritiek. Partij voor de Dieren spreekt van goede stappen, maar zeker niet genoeg voor de natuur. De partij vindt het bovendien te veel lijken op het BBB-beleid: “te lage doelen voor natuur en te hoge verwachtingen van innovaties”, aldus fractievoorzitter Christine Teunissen. Laura Bromet (PRO) wil de plannen eerst verder bestuderen voordat ze met een reactie komt.
Coalitiepartijen: ‘ingrijpend maar nodig’
Coalitiepartijen hebben er vertrouwen in dat het maatregelenpakket de stikstofimpasse zal doorbreken. VVD’er Renate den Hollander begrijpt dat het ingrijpende maatregelen zijn. “Maar het kan niet anders. De uitstoot van stikstof moet omlaag, zodat we weer vergunningen kunnen gaan verlenen.” Ze wijst erop dat ondernemers zelf de ruimte krijgen om met oplossingen te komen en heeft er vertrouwen in dat de agrarische sector met nieuwe technieken, innovaties en gezond verstand sterk de toekomst in zal gaan.
Ook CDA’er Jan Arie Koorevaar vindt dat na zeven jaar stilstand wordt gedaan ‘wat nodig is om Nederland uit de stikstofimpasse te halen’. “Voor het CDA is het belangrijk dat de vergunningverlening weer op gang komt, boeren perspectief krijgen en we de natuur laten herstellen”, aldus de landbouwwoordvoerder.
Anne-Marijke Podt (D66) gaat ervan uit dat het pakket ervoor zorgt dat de vergunningverlening weer op gang komt, boeren perspectief krijgen, er weer gebouwd kan worden en dat de natuur kan herstellen. “Voor sommige boeren zal de toekomst er anders uitzien dan zij voor ogen hadden. Daar gaan we niet lichtzinnig mee om. Juist daarom staat voor D66 één ding centraal: we kunnen dit alleen samen oplossen”, zegt de politica. Ze wil niet naast de boeren, provincies, gemeenten en natuurorganisaties staan, maar samenwerken.
De Tweede Kamer debatteert woensdag 1 juli over de kabinetsplannen. Dit debat is live te volgen.
