‘Boer en bank, het wordt nooit meer zoals het was’

Financierbaarheid van boeren en tuinders wordt steeds moeilijker, zegt ook de bankenvereniging.De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft het nu ook gezegd: “Steeds veranderende regelgeving en wijziging in maatschappelijke behoeftes maken het voor boer en tuinder bijna onmogelijk om een strategische koers uit te zetten.” De NVB roept de overheid op om te helpen zorgen dat er voor agrarisch ondernemers een eerlijk speelveld komt met een eerlijke prijs. Zo’n oproep vanuit de banken is mooi, maar in hoeverre gaat dit u helpen?Feit is dat financierbaarheid van boeren en tuinders steeds moeilijker wordt. Ook dat zegt de bankenvereniging. Vanaf 2023 moeten banken onder de richtlijnen werken van Basel IV. Hierdoor komt er bij financieringsaanvragen nog meer nadruk te liggen op rentabiliteit en liquiditeit in plaats van zekerheid, zoals de waarde van de grond. Veehouders vertellen over financieringEnkele weken geleden kwam het onderwerp financiering ter sprake in een groepsbijeenkomst met meerdere melkveehouders. Een verademing om na maanden weer eens live met melkveehouders om tafel te kunnen zitten.Het was natuurlijk wel veilig met 1,5 meter afstand. Tijdens de bijeenkomst sprak melkveehouder A zijn verwondering uit over de bank die niet was meegegaan in de financieringsaanvraag voor de bouw van een nieuwe stal. De financiering kwam uit rond € 2 per kilo melk, volgens A toch ongeveer de norm.Melkveehouder B vulde aan dat de waarde van de grond alleen maar stijgt, dus de bank loopt geen risico. Veehouder C gaf aan dat hij van de gestegen grondprijs de bakker niet kan betalen.De zoon moet de boerderij bijna cadeau krijgen om nog enigszins een boterham te kunnen verdienenVeehouder C vertelde ook over de discussie met zijn zoon. Die vindt het rendement op het bedrijf te laag. De zoon moet de boerderij zo ongeveer van zijn ouders cadeau krijgen om nog enigszins een boterham voor het gezin te kunnen verdienen. Die zoon ziet ook dat zijn vader en moeder in een spagaat terechtkomen: bij zo’n bedrijfsoverdracht wordt het verschil met de andere kinderen wel heel erg groot. Het goede nieuws: de zoon wil zich eerst verdiepen in een aanvullend verdienmodel, voordat hij besluit of hij wel wil overnemen.De afgelopen 20 jaar is de gemiddelde melkproductie verdubbeld en de grondprijs is drie keer zo hoog geworden. De gemiddelde balanswaarde van de melkveebedrijven is gestegen van zo’n € 1,4 tot € 3,4 miljoen. Maar de melkprijs is niet mee gestegen. Kosten voer en vee blijven stijgenIn de laatste vijf jaar is de gemiddelde meetmelkproductie bij Flynth-klanten via meer liters en hogere gehaltes vet en eiwit gestegen van 9.000 kilo naar krap 9.600 kilo meetmelk. Ook de melkproductie per kilo fosfaat is gestegen; een toename in efficiency. Zie hier het vakmanschap van de Nederlandse melkveehouder. Tegelijkertijd zien we dat de kosten voor voer en vee jaarlijks blijven stijgen. Hetzelfde geldt voor de kosten voor grond, gebouwen en machines en werktuigen. Overall werkt de kostenstijging harder door dan de efficiency-verbeteringZowel per koe als per bedrijf is de melkproductie gestegen. Toch zijn de kosten uitgedrukt per kilo melk doorgestegen. Overall werkt de kostenstijging harder door dan de efficiency-verbetering.Afgelopen voorjaar maakte ik met een melkveehouder met 100 koeien een inschatting van de corona-effecten op zijn bedrijf; een 3 cent lagere melkprijs (min € 30.000) en een verlaagde opbrengst van 80 kalveren en 24 koeien. Samen met nog enkele prijswijzigingen kwamen we voor het bedrijf op een nadelig verschil in liquiditeit van € 50.000. Ofwel: bijna € 1.000 per week tekort. Flinke verschillenBij Flynth zien we een verschil in resultaat tussen de gemiddelde bedrijven en de 25% beste bedrijven van 5 cent per kilo melk. Dat is op een bedrijf met 1 miljoen kilo melk een verschil van zo’n € 50.000 op jaarbasis, oftewel bijna € 1.000 per week.Een verschil van € 50.000 wel of niet in de portemonnee betekent ook een verschil in financieringsmogelijkheden. Bij 7% financieringslasten (bijvoorbeeld 3% rente en aflossing in 25 jaar ) levert deze € 50.000 de ruimte om ruim 7 ton extra te financieren. En dit is dan op basis van rendement en niet op basis van zekerheid. De oproep van de NVB voelt als een steun in de rug, maar verwacht er geen wonderen vanDe oproep van de Nederlandse Vereniging van Banken aan de Nederlandse overheid voelt als een steun in de rug. Tegelijkertijd moeten we hier geen wonderen van verwachten. Als individuele melkveehouder is het zaak om juist nu goed naar uw eigen situatie en toekomstmogelijkheden te kijken. De wijze waarop u als ondernemende veehouder in staat bent om de financiële gevolgen van de coronacrisis het hoofd te bieden, is hiervoor een aardige eerste test.