Biologisch-plus voor Amerikaanse zuivelmarkt

Maatschap Spijkerman-Duiven heeft meer eisen dan biologische bedrijfsvoering. De USDA-melk levert een leuke extra op.In de stal duiken allerlei gekleurde koeien op. “Mooi hè, al die verschillende rassen bij elkaar”, zegt Auke Spijkerman, melkveehouder in Wapserveen (Dr.). “Eind februari kunnen ze weer naar buiten, er is goed weer voorspeld.” WeidegangliefhebberSpijkerman is een fanatieke weidegangliefhebber. Vorig jaar liepen de koeien van half maart tot 10 november buiten. “In het begin weiden we ze maar drie uurtjes. Dan kunnen ze weer wennen. We willen wel dat ze in die korte tijd veel gras vreten, zo’n drie tot vier kilo droge stof.”Auke Spijkerman (30) melkt samen met zijn ouders 95 biologische melkkoeien in Wapserveen (Dr.). Hij levert USDA melk aan CZ Rouveen. - Foto's: Ruud PloegMaatschap Spijkerman-DuivenTon (66), Ria (60) en Auke (30) hebben in het Drentse Wapserveen een melkveebedrijf. Ze hebben 95 biologische melkkoeien en 40 stuks jongvee.

Bedrijfsgegevens
95 biologische melkkoeien
40 stuks jongvee
70 hectare land (waarvan 12 hectare natuurland)
6.300 liter melk per koe per jaar
4,32% vet
3,69% eiwitAl 27 jaar biologischAl 27 jaar boert de maatschap op biologische wijze. Ton en Ria wilden de druk op het milieu verminderen. In 2000 sloten zij zich aan bij zuivelcoöperatie CZ Rouveen. “Die nam toen biologische leden aan. Ongeveer een kwart van alle leden is biologisch. Daarvan levert er een handjevol volgens de Amerikaanse standaardwetgeving voor biologische melk, de zogenaamde USDA-NOP-normen. Een daarvan zijn wij.” Antibioticavrije melkDat betekent dat Spijkerman antibioticavrij geproduceerde melk levert. “Ik mag het wel gebruiken, maar dan als laatste redmiddel. Een met antibiotica behandeld dier moet wel van het bedrijf afgevoerd worden. Verder zijn er geen zaken waar je als veehouder rekening mee hoeft te houden voor de wetgeving. “De USDA-melk levert ons op jaarbasis iets meer dan € 10.000 op”, zegt Auke. “De kans op meerkosten zit hem vooral in het vervroegd afvoeren van dieren waardoor mogelijk meer vervanging nodig zou zijn. Op ons bedrijf zijn er in de afgelopen drie jaar drie koeien en een pink vertrokken wegens het gebruik van antibiotica.”Op donderdag 25 februari liet de veehouder de koeien voor het eerst weer naar buiten. Hij laat de koeien eerst een paar uur per dag buiten. Ze moeten dan wel echt grazen.DroogzettenOm koeien droog te zetten gebruikt de veehouder zo weinig mogelijk hulpmiddelen. “Volgens de biologische normen is Orbeseal ook een hulpmiddel. Die gebruik ik alleen bij koeien met een laag celgetal. Die kan ik op deze manier beschermen tegen een infectie.” Koeien die vatbaarder zijn voor een hoog celgetal kun je er minder goed mee helpen, vindt Spijkerman. “En zo voldoe je wel aan de wetgeving.”BolussenOm de weerstand van de koeien te verhogen gebruikt de melkveehouder bolussen. “Het is een beetje bijhouden wat goed werkt en wat niet. Koeien met een verhoogd celgetal krijgen een bolus. Welke bolussen wel en niet goed werken en wanneer is nog steeds een zoektocht.” Spijkerman selecteert op uiergezondheid in zijn fokkerijplan. Twee afkalfperiodenDe veehouder werkt met twee afkalfperioden van elk tien weken per jaar. In het voor- en najaar kalven koeien af. “Dit werkt goed voor ons. Ik vind het makkelijker om twintig kalfjes te voeren in plaats van maar een paar.” Een bijkomend voordeel is dat er midden in de zomer geen verse koeien aan de melk zijn. “Verse koeien zijn tijdens de hitte extra gevoelig voor bijvoorbeeld een verhoogd celgetal.”
De veehouder heeft twee afkalfmomenten per jaar. In het voorjaar en het najaar kalven de koeien af.In het voorjaar zijn er altijd jonge kalfjes. Spijkerman vindt het makkelijker om twintig kalfjes te voeren in plaats van maar een paar.KruisenOm koeien te fokken die minder gevoelig zijn voor bijvoorbeeld uierontsteking en klauwproblemen, kruist Spijkerman in met andere rassen. Voorheen vooral Montbéliarde tot Fleckvieh en Brown Swiss, momenteel Holstein, Mrij en Jersey, het is allemaal terug te vinden in het koppel. InseminerenIn eerste instantie laat hij de koeien insemineren voordat hij de stier erbij laat. “We insemineren vijf weken lang. Onze Angus-vleesstier doet daarna vijf weken lang zijn werk op de koeien die dan nog niet dragend zijn. Koeien met een lactatiewaarde lager dan 100 worden altijd met vleesstiersperma geïnsemineerd of door de eigen stier gedekt. “Daarvan houden we nooit nakomelingen aan.”GrasHet grootste deel van de tijd halen de koeien het gras zelf uit de wei. In 2020 bestond 51% van het totale rantsoen uit vers gras. Als het grasaanbod het toelaat, weidt de veehouder ze 24 uur per dag. “Vorig jaar was dat vanaf 11 maart. Dan eten ze grasvoorraad van het voorgaande jaar op. Vervolgens groeit op 20 april het gras net zo hard als dat de koeien het opaten.” Hiermee komt het weiden dan goed uit.Dit jaar voert de veehouder een klein beetje mais in het rantsoen. “We willen de ruwvoervoorraad wel op peil houden. De droogte gooide die planning door de war, daarom hebben we nog mais ingezaaid."Brok, en een klein beetje snijmaisSpijkerman voert de koeien in de melkstal wat brok bij. Sinds dit jaar is er een klein beetje snijmais in het rantsoen. Hij zaaide twee hectare mais in. “We willen de ruwvoervoorraad wel op peil houden. De droogte gooide die planning door de war. Waar we in 2018 zo’n 8 ton droge stof per hectare oogstten, was dat in 2019 7,5 ton en vorig jaar 7 ton.”Kuilgras in balen persenOm meer speling te hebben in het ruwvoeraanbod tijdens de staldagen, wil Spijkerman dit jaar alle kuilgras in balen persen. “Misschien kost dat meer tijd, maar ik laat dat doen door de loonwerker. Als ik het wil, dan kan ik de balen in het land laten staan en ophalen als ik ze nodig heb of als ik tijd heb.”In de 2x16 swing-over melkstal melkt Spijkerman de koeien binnen een uur. Twee jaar geleden liet hij deze nieuw bouwen.Nieuwe melkstalTwee jaar geleden liet de veehouder een nieuwe melkstal bouwen. De 2x6 visgraatmelkstal werd vervangen door een 2x16 swing-over. Melken en schoonmaken doet Spijkerman nu in een uur. “We richten het bedrijf zo in dat één persoon het werk kan doen. Met deze melkstal kunnen we in de toekomst meer koeien melken.”