‘Als wij demonstreren, gaat de melkprijs omhoog’

Er waait een minder liberale wind op de zuivelmarkt, ziet EMB-voorzitter Erwin Schöpges. Dat lucht op, nu nog een beter inkomen voor de boer.De tijd lijkt de European Milk Board (EMB) langzaam meer gelijk te geven, meent Erwin Schöpges, sinds april dit jaar voorzitter van de organisatie. De volledige liberalisering van de Europese zuivelmarkt heeft niet gebracht wat ervan werd verwacht. “Kijk naar de enorme marktschommelingen, de crises en ook naar de instrumenten die de EU heeft ingezet om de markt weer in balans te brengen. Ze zijn allemaal kapot!” FrieslandCampinaDat FrieslandCampina ook niet meer lijkt te geloven in een volledig vrije zuivelsector, vindt hij winst, maar of het bedrijf de juiste remedie kiest, betwijfelt hij. “Bij het zoeken naar oplossingen voor de huidige situatie spreken veel mensen over regulering. Wij hebben het liever over evenwicht. De markt moet niet langdurig worden vastgezet, maar moet in balans zijn. Een vorm van regulering hoeft niet verkeerd te zijn, en wat FrieslandCampina doet, kan ook anderen aan het denken zetten, maar wij vragen ons af waarom het bedrijf nu op deze wijze wil reguleren. Kan men echt niet alles verwerken, of zijn er andere redenen?”“Verder kan met de veranderingen die nu worden ingezet wel eens een nieuwe afhankelijkheid worden gecreëerd die men eerder nog niet kende, want waar kunnen boeren heen met hun melk als ze nog eens willen overstappen?”Minder volatiliteit op zuivelmarktOok al doet hij voorkomen dat hij zich amper heeft voorbereid op het interview bij hem thuis op de boerderij, Schöpges is goed op de hoogte van de ontwikkelingen in de Europese zuivel. Het zou ook niet anders mogen zijn voor een voorzitter van de EMB en gesprekspartner van alle Europese organisaties die iets met zuivel te maken hebben. Hij is net een dag terug van een drukke reis door Zuidoost-Europa en heeft een paar belangrijke vergaderingen met de Europese zuivelhandel (Eucolait) en de Europese supermarktorganisatie Eurocommerce voor de boeg. Schöpges hoopt en vermoedt dat zeker de supermarkten ook wel oren hebben naar iets minder volatiliteit op de zuivelmarkt.1 keer per dag melkenThuis is het even uitrusten. Hoewel... Amper thuis moet Schöpges zelf al het werk weer doen. De bedrijfshulp en zijn zoon hebben vrij omdat er kermis is in het dorp. Gelukkig lopen de koeien in de wei, en melkt Schöpges zijn koeien maar 1 keer per dag, in de wei.Waarom maar eens per dag?“Ja, in Nederland kent men dat niet”, reageert hij met een lach. “Hier ook niet zo veel, maar in Beieren wordt het vrij veel toegepast. Het moet een beetje bij je bedrijfssituatie en je eigen profiel passen. Ik kan er prima mee leven, beter dan een aantal van mijn buren die in de voorbije jaren fors hebben uitgebreid, tot 200 of 300 koeien op een bedrijf met 70 of 80 hectare land en een zware financiering. Zij moeten 2 of 3 keer per dag melken en raken nog in de problemen. Dan volgt een sanering, 50 tot 60% van de schulden wordt weggestreept en een externe investeerder stapt in. Zeg maar het Deense model. De kosten worden afgewend op de rest van de boeren en vervolgens moeten wij er weer tegen concurreren. Dat kan natuurlijk niet.”‘Iedereen moet een eerlijke boterham kunnen verdienen’“Bij ons gaat het anders. Ik heb geen zware lasten en ook nog een opvolger. Mijn zoon wil naast het melken een tweede tak starten. Hij is daarom in opleiding voor slager en traiteur. Straks wordt een deel van de boerderij verbouwd om plaats te maken voor een slagerij. Beter dat hij het zo doet dan dat hij die bedrijven met 200 of 300 koeien achterna gaat.”U bent sinds een aantal maanden voorzitter van de EMB, als opvolger van Romuald Schaber. Wat is volgens u de kern van uw missie als voorzitter?“Vechten voor een kostendekkende melkprijs voor alle melkveehouders in Europa, of het nu gewone boeren zijn, biologische boeren, kleine of grotere bedrijven. Iedereen moet een eerlijke boterham kunnen verdienen.”Moet de overheid daarvoor zorgen?“Ze moet ons helpen, maar ze hoeft geen grote bedragen voor ons uit te trekken. Het marktverantwoordelijkheidsplan van de EMB heeft niet veel geld nodig. Het kan zichzelf in stand houden, door de melkveehouderij in balans te brengen met de vraag van de markt en te zorgen voor een kostendekkende melkprijs. We moeten de middelen krijgen om te zorgen dat de melkprijs zich blijft bevinden in een prijscorridor van 40 tot 45 cent.”Erwin Schöpges (54) is sinds april 2018 voorzitter van de in 2006 opgerichte EMB. Hij is melkveehouder in Amel, in het Duitstalige deel van België. Hij houdt 60 koeien, op 70 hectare land. Sinds eind vorig jaar produceert hij biologisch, en levert hij aan Biolait België. Daarvoor leverde hij aan het Duitse BMG. Zijn zoon van 26 wil het bedrijf overnemen. Hij wil het melken combineren met de slacht en vleesverkoop. - Foto: Twan WiermansDan komt alles goed?“Niet vanzelf. Het basisprobleem ligt bij ons boeren zelf. Wij moeten af van de denkwijze dat ik mijn bedrijf verder wil ontwikkelen, ten koste van mijn buurman. Het moet gezonder. We moeten ervoor gaan dat ieder een eerlijke toekomst kan hebben, met een kostendekkende melkprijs.”De EMB en haar ledenorganisaties zijn niet altijd even geliefd geweest bij de andere zuivelverbanden, en zijn dat nog niet altijd. En dan druk ik het misschien nog zacht uit.“Dat kan zijn, maar als er geen EMB was geweest, had niemand zich voor melk geïnteresseerd. De melkveehouderij is dankzij ons de enige sector die z’n eigen vertegenwoordiging in Brussel heeft. Veel andere sectoren benijden ons daarin. We zijn hierdoor zelfs een wereldwijd erkende organisatie geworden. Men kijkt naar ons in zowel de VS, Israël als Japan.”‘Als er geen EMB was geweest, had niemand zich voor melk geïnteresseerd’“Nog een sterk punt van de EMB: bij ons spreekt iedereen met dezelfde stem. Dat is heel anders dan bij de Copa-Cogeca (de Europese boerenbond, waar ook LTO bij is aangesloten, red.). Daar spreekt ieder voor zich. Wij hebben wel als voordeel dat wij ons op één punt hebben gefocust: die kostendekkende melkprijs. Voor de zaken daarnaast hebben we de traditionele boerenorganisaties ook nodig.”Jullie aanpak is ook anders, soms militanter. Misschien meer zoals de milieuorganisaties doen.“Ja, wij hebben zowel gedemonstreerd als oplossingen aangedragen.”Niet iedereen vond en vindt jullie oplossingen even realistisch…“Men kan zeggen wat men wil, maar iedere keer als wij hebben gedemonstreerd, gaat de melkprijs weer omhoog. Ook hebben we laten zien dat een vrijwillige leveringsstop heel effectief kan zijn. We hebben die destijds in diverse Europese landen in stelling gebracht, ook in kritische landen als Ierland en Nederland, en het heeft gewerkt. De melkprijs herstelde. Het is dus niet fair om te stellen dat het allemaal niet werkt.”Hebben jullie ook iets niet goed gedaan?“Als we kritisch naar onszelf kijken, kun je zeggen dat we soms de indruk hebben laten ontstaan dat we de oude boerenverbanden wilden vernietigen en dat we de zuivelsector kapot wilden maken. Dat is niet goed geweest. Toch moeten we ook helder stellen dat onze belangen niet gelijk op lopen met de Europese koepelorganisatie voor de zuivel EDA. Het gaat ons om de boeren en hun bedrijven, niet om het belang van de industrie.”‘De dumping is nu nog erger dan 20, 30 jaar geleden’De EMB kan dan ook recht tegenover coöperaties komen te staan.“Ja, als zij niet echt de belangen van de melkveehouders vertegenwoordigen… Het is net als in de politiek: hoe steviger de oppositie, des te beter de regering. Wij zijn een aanjager. In de laatste ongeveer 10 jaren is er, naast de EMB, in de melksector niemand met nieuwe ideeën gekomen. Ondertussen zijn de oude instrumenten om te zorgen voor een gezonde markt kapot. De subsidies in de zuivel, ook de inkomenssteun, hebben er alleen voor gezorgd dat de zuivel goedkope grondstof krijgt. De interventie helpt de markt ook niet. Als we niets doen, gaat het van kwaad tot erger en kan geen enkele jonge boer straks het bedrijf nog opvolgen. Stel dat jullie marktverantwoordelijkheidsplan de handen op elkaar kreeg, dan zou het nog stuiten op bezwaren in de WTO.“In de WTO? Kijk wat president Trump doet met de staalheffingen! We moeten niet te bang zijn. Overigens, als we zouden kiezen voor totale liberalisering van de zuivelmarkt, dan kon ik er mee leven, maar dan moeten ook alle subsidies weg. Dan zullen we zien dat het gezinsbedrijf het meest veerkrachtig is en de grote bedrijven, met veel vreemd geld en allerlei financiële faciliteiten, het moeilijk krijgen. En we hebben het dan nog niet eens over de dumping naar Afrika en dergelijke.Dumping? Dat is toch allang verleden tijd!“De dumping is nu nog erger dan 20, 30 jaar geleden. Dat is omdat nu veel boeren in de EU de melk voor veel te lage prijzen leveren. In Frankrijk krijgen boeren 10 cent per liter voor C-melk, in Zwitserland is de C-melkprijs ook heel laag en straks gaat de melk, waarvoor bij FrieslandCampina een afslag van 10 cent wordt gegeven, ook in dumpmelk. Te laag verwaarde melk gaat naar dumpmarkten.”