Mechanisatie

Achtergrond 1 reactie

Stuurhulp of toch stuurautomaat?

Na akkerbouwers en loonwerkers gaan ook steeds meer veehouders met behulp van gps sturen. Maar welke techniek is voor wie het meest geschikt? Boerderij helpt bij het maken van de juiste keus.

Na de introductie van de stuurautomaat, het (kaars)recht rijden met een trekker of zelfrijder met behulp van RTK-gps, investeerden vooral (grootschalige) akkerbouwers erin. Het resultaat: optimaal gebruik van de teeltoppervlaktes, kaarsrechte rijen, ruggen en spuitsporen, concentratie op de werkzaamheden en niet op het sturen, besparing van hulp- en meststoffen en minder ongewenste overlap. Dat laatste interesseert ook (melk)veehouders die steeds breder bemesten, wiedeggen, maaien en harken. Maar is altijd een stuurautomaat vereist? Of kun je ook toe met een van de talrijke stuurhulp-apps? Welk type je kiest hangt vooral af van wat je ermee wilt doen: nu en in de toekomst. Daarbij maakt het niet uit wie of wat je bent.

Dit zijn de opties

Wil je aan de slag met een stuurhulp of -automaat op je trekker of zelfrijder, dan zijn dit de 4 opties:

  1. Een stuurhulp met (digitale) lichtbalk: je krijgt aanwijzingen en stuurt handmatig;
  2. Een elektrische stuurautomaat: een stuurmotor neemt de besturing van je over;
  3. Een hydraulische stuurautomaat: de besturing gaat volledig automatisch met achteraf opgebouwd stuurventiel;
  4. Een hydraulische Canbus-stuurautomaat: de besturing gaat volledig automatisch met stuurventiel af fabriek.

Opties 3 en 4 bieden dezelfde functionaliteit waarbij optie 3 (achteraf) op (vrijwel) elke nieuwe en bestaande trekker kan worden gebouwd. Dit kan een systeem van je trekkermerk zijn, of een universeel aftermarketsysteem van bijvoorbeeld Ag Leader, Raven, Topcon of Trimble. Zij monteren hun eigen hydraulische stuurventiel. Ook sommige trekkermerken bieden dit (merkonafhankelijk) aan. Met optie 4 bedoelen we voertuigen die af fabriek een hydraulisch stuurventiel plus de benodigde kabels hebben of die af fabriek een rijklare stuurautomaat hebben. Is er enkel sprake van voorbereiding, dan kun je in feite elk merk stuurautomaat achteraf laten monteren.

Elektrische stuurautomaten worden door menigeen niet langer als een instapmodel gezien. Handige doe-het-zelvers zoals Timo Scholten uit Linde (Dr.) bouwen met het boodschappenlijstje en de handleidingen op cerea-forum.de zelfs hun eigen elektrische stuurautomaat voor €1.000 tot €1.800. - Foto: Hans Prinsen
Elektrische stuurautomaten worden door menigeen niet langer als een instapmodel gezien. Handige doe-het-zelvers zoals Timo Scholten uit Linde (Dr.) bouwen met het boodschappenlijstje en de handleidingen op cerea-forum.de zelfs hun eigen elektrische stuurautomaat voor €1.000 tot €1.800. - Foto: Hans Prinsen

Een trend die doorzet is dat steeds meer trekkers en ook zelfrijders voordelig of zelfs ‘gratis’ af fabriek voorbereid zijn voor een hydraulische Canbus-stuurautomaat. Voorheen waren dat met name trekkers met meer dan 200 pk, tegenwoordig zijn dat ook trekkers vanaf 100 pk. ‘Gps’ wordt steeds meer ingezet als marketinginstrument en voor klantenbinding gebruikt.

Elektrische stuurautomaten beter, betrouwbaarder en nauwkeuriger geworden

Iets anders dat opvalt, is dat leveranciers die tot voor een aantal jaren persistent voorstander waren van een hydraulische stuurautomaat, nu ook elektrische stuurautomaten propageren. Een elektrische stuurautomaat geldt voor hen niet langer als een instapmodel, maar als een volwaardig alternatief voor een hydraulische variant. Waarom? De elektrische stuurautomaten zijn beter, betrouwbaarder en nauwkeuriger geworden. Waar voorheen nog wel eens slip optrad tussen de stuurmotor en het stuur (denk aan een ouderwetse fietsdynamo tegen het voorwiel), is de techniek nu een stuk nauwkeuriger en betrouwbaarder. Dat geldt ook voor de gebruikte gyroscopen. Een elektrische stuurautomaat kost afhankelijk van het correctiesignaal en de terminal € 5.000 tot € 8.500. Sommige merken zetten momenteel mede daardoor erg sterk in op de elektrische stuurautomaat.

Door toenemende werkbreedtes in de veehouderij en door sectieschakeling op bemesters en zelfs op harken, neemt de interesse in stuurautomaten bij veehouders en loonwerkers. - Foto: Raven
Door toenemende werkbreedtes in de veehouderij en door sectieschakeling op bemesters en zelfs op harken, neemt de interesse in stuurautomaten bij veehouders en loonwerkers. - Foto: Raven

Wanneer kies je voor een stuurhulp?

  • Vind je de juiste afstand tussen werkgangen belangrijk om zo onbedoelde overlap tussen werkgangen te voorkomen?
  • Vind je het geen probleem om zelf te sturen?

Dan kies je het beste en voordeligste voor een stuurhulp die je aanwijzingen geeft om zelf handmatig recht te sturen, meestal via een lichtbalk. Het correctiesignaal bepaalt de nauwkeurigheid en in vrijwel alle gevallen is dat het gratis Egnos dgps-signaal (10-30 centimeter). De kosten voor een dergelijke stuurhulp variëren van zo’n € 700 tot grofweg € 2.500. Naast de bekende specialisten zoals Ag Leader, Teejet en Trimble is dit typisch het domein van start-ups en door boeren zelf ontwikkelde sets. De meeste systemen werken met een app die je op je smartphone of tablet installeert en ze zijn vrijwel nooit uitbreidbaar of te upgraden.

Typische toepassingen

  • veehouderij
  • kunstmest strooien
  • wiedeggen
  • zodenbemesten
  • maaien.

De sets zijn heel eenvoudig over te zetten van het ene op het andere voertuig. Sommige kleuren ook de bewerkte oppervlakte in, inclusief sectieweergave.

Wanneer kies je voor elektrisch sturen?

  • Wil je dat je trekker of zelfrijder automatisch stuurt zodat jij je kunt concentreren op het werk, ook in het stof en in het donker?
  • Wil je centimeter-nauwkeurig sturen en werken met werktuigen (secties) en/of taakkaarten?
  • Rij je niet te langzaam en ook niet te snel?

Dan is een elektrische stuurautomaat een prima keuze. Dit type kan op vrijwel elke nieuwe en bestaande trekker en elke zelfrijder met stuurbekrachtiging gemonteerd worden. In de meeste gevallen wordt je originele stuur vervangen door een elektrisch aangedreven variant. Het correctiesignaal bepaalt ook hier de nauwkeurigheid en dat kan het gratis Egnos- (10-30 centimeter) of gratis John Deere SF1- (15 centimeter) signaal zijn of bijvoorbeeld Trimble RangePoint RTX (0-10 centimeter) of Raven Satellite GS (0-5 centimeter), maar ook een RTK-gps-signaal (2-3 centimeter). RTK-gps is circa € 2.000 duurder in aanschaf met bijkomende jaarlasten van zo’n € 750. Het grote voordeel van RTK-gps is de herhaalbaarheid, ook op lange termijn.

De terminal is bepalend voor de gebruiksvriendelijkheid en voor de uitbreidingsmogelijkheden zoals sectieschakeling, taakkaarten en draadloos dataverkeer. - Foto: Raven
De terminal is bepalend voor de gebruiksvriendelijkheid en voor de uitbreidingsmogelijkheden zoals sectieschakeling, taakkaarten en draadloos dataverkeer. - Foto: Raven

Terminal bepaalt gebruiksvriendelijkheid

De gekozen terminal is bepalend voor de gebruiksvriendelijkheid (meestal 7 of 12 inch) en voor de uitbreidingsmogelijkheden zoals sectieschakeling, taakkaarten en draadloos dataverkeer. Let op Isobus-compatibiliteit. De aanschafkosten variëren grofweg van € 1.800 tot € 8.500 (Het Spaanse Cerea biedt voor € 180 een stuurautomaat-app aan voor een Windows tablet. Handige doe-het-zelvers bouwen met deze informatie hun eigen elektrische stuurautomaat voor € 1.000 tot € 1.800). Typische toepassingen: veehouderij en akkerbouw, zaaien en poten, gewasbescherming, zodenbemesten met sectieschakeling, maaien met triple maaier, harken met brede hark.

Wanneer niet doen: als je geen bewegend stuur met bijbehorende geluiden wilt en als je zeer langzaam of vrij snel wilt rijden. Denk aan langzamer dan 3 kilometer per uur en sneller dan 8 kilometer per uur. De sets zijn vrij eenvoudig over te zetten van het ene op het andere voertuig.

Toen Timo Scholten van akkerbouwbedrijf Mts. Scholten vorig jaar mei het artikel in Boerderij las over de zelfbouw stuurautomaat van Cerea, dachten hij en zijn vriend Gijs, 'dat kunnen wij ook'. Begin maart draaide hij de eerste testrondjes met de Cerea-stuurautomaat op de Zetor 11441 van het bedrijf. - Foto: Hans Prinsen
Toen Timo Scholten van akkerbouwbedrijf Mts. Scholten vorig jaar mei het artikel in Boerderij las over de zelfbouw stuurautomaat van Cerea, dachten hij en zijn vriend Gijs, 'dat kunnen wij ook'. Begin maart draaide hij de eerste testrondjes met de Cerea-stuurautomaat op de Zetor 11441 van het bedrijf. - Foto: Hans Prinsen

Wanneer kies je voor hydraulisch sturen?

  • Werk je vooral met nieuw materieel, trekkers en zelfrijders?
  • Ben je een veeleisende gebruiker die (in de toekomst) alle mogelijkheden wil benutten?

Dan kies je het beste voor een hydraulische stuurautomaat met RTK-gps-correctie en een grote Isobus-terminal. Een stuurautomaat voorbereid voertuig kun je zodra gewenst laten voorzien van vrijwel elk merk Canbus-stuurautomaat. Een bestaande trekker of zelfrijder ombouwen gaat natuurlijk ook. Dat kan de trekkerfabrikant voor je doen, maar ook de universele aanbieder. De prijzen lopen grofweg uiteen van € 8.000 (Egnos-correctie, 7 inch terminal) tot € 15.000 (RTK-gps, 12 inch Isobus-terminal). De systemen worden niet langer (veel) voordeliger maar krijgen vooral meer functionaliteit voor hetzelfde geld.

Hydraulische stuurautomaat populair bij akkerbouwers en loonwerkers

Een hydraulische stuurautomaat is niet alleen in het voordeel bij lage en hoge snelheden, maar is ook nauwkeuriger bij het wegrijden vanuit stilstand. Dit maakt het systeem populair bij akkerbouwers en loonwerkers en, mede vanwege de hydrostatische aandrijving en type werkzaamheden, ook op zelfrijdende veldspuiten en bemesters. Een hydraulische stuurautomaat laat zich eenvoudig overzetten op een ander voertuig.

De onTrak-stuurhulp voor de trekkerneus met gps-ontvanger, lichtbalk, accu en magneetvoet. Montage op een kunststof motorkap gaat ook. - Foto: René Koerhuis
De onTrak-stuurhulp voor de trekkerneus met gps-ontvanger, lichtbalk, accu en magneetvoet. Montage op een kunststof motorkap gaat ook. - Foto: René Koerhuis

Liever een stuurhulp app? Keuze te over

Door het forse kostenplaatje van stuurautomaten en de mogelijkheden om tegenwoordig vrij eenvoudig en snel smartphone- en tablet-apps te ontwikkelen, hebben verschillende boeren en start-ups hun eigen stuurhulp en soms zelfs stuurautomaat ontwikkeld. Een recent voorbeeld is het Britse AgriCision met hun onTrak stuurhulp voor € 785 (import door Landkracht Agri). Dit is een kastje met gps-ontvanger, lichtbalk en accu ineen voor op de neus van de trekker. De bijbehorende app is gratis, maar vooralsnog alleen beschikbaar voor iPhone en iPad.

Bij het Poolse Agripilot koop je vanaf € 630 een gnss-ontvanger met stuurhulp-app voor je Android-smartphone of tablet. Zij leveren ook uitgebreidere sets voor € 2.200.

Het Nederlandse eFarmer levert de FieldBee RTK-gps(!) stuurhulp vanaf zo’n € 1.750. De bijhorende app kost € 118 per jaar en die kun je ook gebruiken met je smartphone of extern gps-signaal of. Beide uitbreidbaar naar elektrische stuurautomaat vanaf € 5.500.

Online zijn overige voorbeelden te over, maar een vermeldenswaardige is nog FarmerGPS uit Canada. Akkerbouwer en software engineer Johannes Heupel ontwikkelde zijn eigen stuurhulp met deze naam. Hij levert een compleet systeem vanaf $ 1.450 en sinds kort kun je bij hem ook terecht voor een stuurautomaat-upgrade genaamd FreePilot voor $ 1.700. Dan is er ook de stuurautomaat app voor Windows tablets van het Spaanse Cerea voor € 180. Handige doe-het-zelvers bouwen met het boodschappenlijstje en de handleidingen op https://cerea-forum.de hun eigen elektrische stuurautomaat voor € 1.000 tot € 1.800. Liever niet doe-het-zelven? Cerea levert nu ook een complete set voor € 3.575.

Eén reactie

  • Alwayslooking ahead

    Interessant! Ik leer momenteel bij Case IH en die zijn er al een tijdje mee actief.

Of registreer je om te kunnen reageren.