Mechanisatie

Achtergrond

John Deere EZ Ballast in de praktijk getest

EZ Ballast is snel en hydraulisch onder de trekker te koppelen. Kan het op tegen de klassieke front- en wielgewichten? Boerderij testte de verschillen.

Wie trekvermogen op de grond wil overbrengen heeft de juiste banden maar vooral ook gewicht nodig. Een zware trekker met de juiste belasting is dan ook een must. Zeker bij getrokken werktuigen waarbij gewicht niet is over te dragen. Frontgewichten zijn gemeengoed bij zowel getrokken als gedragen werktuigen. Via de fronthef zijn ze als een werktuig vlot aan te koppelen. Bij een trekker zonder fronthef wordt dit al lastiger en resteert vaak handwerk.

Hoger dieselverbruik en meer bandenslijtage

Wielgewichten zijn vaak ronduit lastig op en af te bouwen. Het is zwaar, handwerk en kost tijd. Als wielgewichten al worden gebruikt, rijden de trekkers als gevolg vaak alle dagen met de overtollige ballast rond. Onnodige front- of wielgewichten meeslepen, is natuurlijk zinloos. Dat gaat alleen maar ten koste van het dieselverbruik en de bodemstructuur. De belasting aan het werk aanpassen en op de goede plek aan de trekker hangen, is dus altijd winst. Vooral op de weg bij transportwerk waar gewicht vaak minder nodig is om het vermogen over te brengen. Hou je hier de wielgewichten erop, dan stijgt behalve het dieselverbruik ook de bandenslijtage.

EZ Ballast van John Deere en LaForge

Een oplossing om vlot het gewicht van een trekker aan te passen is het EZ Ballast-systeem. John Deere maakt dit samen met het Franse LaForge voor de 7R-serie. Het is een 1,7 ton zware plaat die zonder uitstappen onder de trekker te hangen is. Door het aangrijppunt onder de trekker verandert de gewichtsverdeling niet. De vraag is of de EZ Ballast de front- en wielgewichten overbodig kan maken. Er is namelijk nogal een prijsverschil tussen zwaar handwerk (wielgewichten) en het gemak van de EZ Ballast. Bij John Deere kost een set wielgewichten van 2x900 kilo inclusief de adapterplaten van elk 70 kilo € 6.068. De EZ Ballast is, inclusief de montage, goed voor € 11.500. Voor het gemak van hydraulisch koppelen betaal je dus € 5.400. Is de investering het waard? In een vergelijkingstest, samen gehouden met Top Agrar, proberen we het uit.

Wielgewichten monteren is lastig en tijdrovend

Voor deze systeemtest hebben we de wielgewichten meerdere keren op- en afgebouwd en daarvan de tijden genoteerd. Een lastige en tijdrovende klus is het. En er komt ook precisie bij kijken. De adapterplaat van 70 kg is vast aan de velg geschroefd en blijft daar zitten. Met een heftruck moet het gewicht in de velg worden gereden, zodanig dat het gewicht exact op de drie nokken van de adapterplaat schuift. Met zes bouten wordt het geheel vervolgens vastgezet. Bij het oppikken van het gewicht met de heftruck houden we er rekening mee dat een van de uitsparingen voor de nokken bovenin op ‘12 uur’ staat. Daarna rijden we de trekker net zo lang door totdat de nokken op de adapterplaat ook op 12 uur staan. Het gewicht is dan redelijk eenvoudig in de velg te rijden. Met 3 personen en wat duwen en trekken doen we er in totaal 10 minuten over om een gewicht aan te bouwen. In dit geval ligt het gewicht vlakbij en hebben we heftruck en luchtsleutel startklaar staan. Het monteren kan onveilige situaties opleveren. Op de Agritechnica is voor de 6R-serie een wielgewicht gepresenteerd dat eenvoudig is te monteren.

John Deere 7310R met Köckerling Vector cultivator

De testcombinatie is een John Deere 7310R met een 4,6 meter brede getrokken Köckerling Vector cultivator. Deze is aan het werk gezet op een aantal hectares droge en zandige leemgrond. Er zijn acht verschillende combinaties van gewichtstoename vergeleken. Van kaal zonder extra gewicht tot aan compleet belast met totaal 5,4 ton aan gewicht, en alles er tussenin. Met de cultivator in de hoogste stand bracht deze nog eens één ton extra over op de trekker. De bandendruk is telkens aangepast, zoals aangegeven in de tabel.

Vervolgens is gemeten hoe groot de trekkracht is bij de verschillende snelheden en werkdieptes. Dat is gedaan door de druk te meten in de cilinder op de dissel van de cultivator. De snelheid en het percentage slip van de combinatie is gemeten door een ringsensor op het achterwiel en via gps. Door deze waarden te middelen, is het trekvermogen voor de cultivator berekend.

Deze metingen zijn gedaan door Antonius Schmidt van de Universiteit van Südwestfalen. In de tabel staan de resultaten van drie snelheidsbereiken met drie werkdieptes naast elkaar (17 cm, 15 cm en 12 cm). Meer gewicht bij hogere snelheden biedt geen voordeel. De trekkracht is immers bepaald door snelheid maal vermogen. Bij hogere snelheden neemt bovendien het aandeel van het trekvermogen langzaam af.

Hieronder zetten we de acht belastingsvarianten op een rij.

1 Zonder ballast

De trekker weegt kaal 11.700 kilo. Daarbij zitten wel de montageringen van de wielgewichten (140 kg) en de oppikhaak van het EZ Ballast-systeem (370 kg). In deze vorm is de gewichtsverdeling van de trekker 42% voor, 58% achter. Bij de laagste snelheden was de slip het hoogst en de trekkracht het laagst. Bij de hogere snelheden functioneerde de 7R prima. Toch was het percentage slip in deze uitrusting het hoogste in de test.

2 Alleen frontgewicht

John Deere leverde een behoorlijk frontgewicht van maar liefst 1,8 ton. Dit € 4.818,92 kostende blok in de fronthef en dus met de nodige afstand van de vooras, geeft een enorme hefboomwerking aan de trekker. De belasting van de vooras steeg van 2,8 ton naar maar liefst 7,7 ton wanneer het 1,8 ton wegende blok werd geheven! De achteras wordt dus ontlast en de gewichtsverdeling draait om naar 57% op de vooras en 43% op de achteras. De trekker deed het prima, maar de slip was slechts 5% lager als bij een onbeladen trekker. Voor de trekker zelf is dit minder best. De maximaal toegestane aslast is 6.500 kilo en wordt dus met 1,2 ton overschreden. Trekken moet vooral gebeuren met de achterwielen. Deze zijn niet voor niets groter. In deze setting komt het te veel aan op de platenkoppeling van de voorwielaandrijving, waarbij er risico op doorbranden bestaat.

3 Alleen EZ Ballast

Het gewicht steeg ongeveer net zo veel als bij het koppelen van de wielgewichten. Verschil is dat door het aangrijppunt in het midden van de trekker de gewichtsverdeling ongeveer dezelfde bleef als bij een ‘kale’ trekker (42% voor en 58% achter). Het is een voordeel bij de lagere snelheden. Het slipcentage is bijna 2% lager dan bij de wielgewichten. Bij hogere snelheden presteert de EZ Ballast gelijk aan de wielgewichten. Nog een voordeel van deze opbouw is dat de fronthef vrij blijft voor werktuigen en de gewichtsverdeling daarbij gelijk blijft.

4 Alleen wielgewichten

Het totaalgewicht steeg door de wielgewichten met 1,8 ton. De gewichtsverdeling verschoof iets, naar 37% voor en 63% achter. Van alle belastingsvarianten hebben de wielgewichten het minste effect ten opzichte van een onbelaste trekker. Dat komt mede door de vrij hoge aslast achter en de bijbehorende gewichtsverdeling van de onbelaste trekker. Wielgewichten achter hebben daarbij geen invloed op de voorwielaandrijving. Ter vergelijking: een set van twee startgewichten van 72 kilo, met twee 205 kilo gewichten (totaal 554 kg) kost € 1.732. Een set van twee startgewichten van 72 kilo, met vier 205 kilo gewichten (totaal 964 kg) kost € 3.002.

5 Frontgewicht met EZ Ballast

Alleen het frontgewicht liet de aslast al stijgen tot 7,7 ton, 1,2 ton boven de maximaal toegestane aslast. Met het EZ Ballast gewicht erbij stijgt dit tot 8,5 ton. Bij deze variant mag het frontgewicht een ton lichter zijn of bij sneller trekwerk zelfs helemaal achterwege blijven zodat de vooras wordt ontzien. Deze combi lijkt wat beter op zijn plek dan de combinatie van front- en wielgewichten.


  • Voor het EZ Ballast-systeem hangt er onder de trekker een 350 kg zwaar frame met hydraulische haak om het gewicht aan te pikken. Aanpikken gaat vooral op gevoel. - Foto: Guido Höhner

    Voor het EZ Ballast-systeem hangt er onder de trekker een 350 kg zwaar frame met hydraulische haak om het gewicht aan te pikken. Aanpikken gaat vooral op gevoel. - Foto: Guido Höhner

  • In de dissel van de cultivator zit een cilinder met een drukmeter. Hieruit is de trekkracht te berekenen door de Universiteit van Südwestfalen. Foto: Guido Höhner

    In de dissel van de cultivator zit een cilinder met een drukmeter. Hieruit is de trekkracht te berekenen door de Universiteit van Südwestfalen. Foto: Guido Höhner

  • Wielgewichten aan- en afkoppelen is een lastig en tijdrovend karwei. Grote kans dat het dan ook niet dagelijks gebeurt en ze ook aan de trekker blijven als dat niet nodig is. Dat vormen ze overtollige ballast. - Foto: Frits Huiden

    Wielgewichten aan- en afkoppelen is een lastig en tijdrovend karwei. Grote kans dat het dan ook niet dagelijks gebeurt en ze ook aan de trekker blijven als dat niet nodig is. Dat vormen ze overtollige ballast. - Foto: Frits Huiden

  • Een frontgewicht kan voor een enorme hefboomwerking zorgen. De belasting van de vooras steeg van 2,8 ton naar 7,7 ton wanneer het 1,8 ton wegende blok werd geheven! De gewichtsverdeling draait naar 57% op de vooras en 43% op de achteras. - Foto: Guido Höhner

    Een frontgewicht kan voor een enorme hefboomwerking zorgen. De belasting van de vooras steeg van 2,8 ton naar 7,7 ton wanneer het 1,8 ton wegende blok werd geheven! De gewichtsverdeling draait naar 57% op de vooras en 43% op de achteras. - Foto: Guido Höhner

  • Bij John Deere kost een set wielgewichten van 2x900 kg, inclusief de adapterplaten van elk 70 kg, totaal €6.068. - Foto: Frits Huiden

    Bij John Deere kost een set wielgewichten van 2x900 kg, inclusief de adapterplaten van elk 70 kg, totaal €6.068. - Foto: Frits Huiden

  • De 1,7 ton zware plaat heeft geen aanpikmogelijkheid voor de lepels van een heftruck. Aanpikken door de trekker kost een minuut. - Foto: Guido Höhner

    De 1,7 ton zware plaat heeft geen aanpikmogelijkheid voor de lepels van een heftruck. Aanpikken door de trekker kost een minuut. - Foto: Guido Höhner

6 Front- en wielgewichten

Het totaalgewicht stijgt bij deze combinatie tot 15,4 ton en de gewichtsverdeling ligt mooi op 50/50. De trekkracht is gelijk aan de variant met alleen frontgewicht en het percentage slip daalt slechts met 1%. De wielgewichten geven geen hefboomwerking en de druk op de vooras blijft dan ook te hoog.

7 EZ Ballast en wielgewichten

Deze variant zul je in de praktijk weinig tegenkomen maar is omwille van de volledigheid wel meegenomen. Duidelijk is dat de belasting van de vooras te laag is. Het percentage slip neemt dan ook toe.

8 EZ Ballast met frontgewicht én wielgewichten

De volle bepakking aan ballast voegt 5,3 ton gewicht toe maar zal in de praktijk ook weinig worden aangetroffen. Het percentage slip daalt wel naar de laagste waarde. Toch rechtvaardigt deze extreme belasting van de trekker dit kleine voordeel op een combi front- en wielgewicht of front- en EZ Ballastgewicht niet.

De verschillen in trekkracht en verbruik tussen de verschillende belastingsvormen zijn relatief klein. Bij een hogere snelheid is er minder trekkracht gemeten. Verschil zit hem meer in koppelgemak, behoud van banden en assen en de prijs van de systemen. Het 370 kg zware bevestigingsframe kost € 7.290 en de 1,7 ton zware plaat kost € 4.560. Totaal € 5.400 meer dan wielgewichten.

Klein verschil in brandstofverbruik

De EZ Ballast kan de lastige wielgewichten dus compleet overbodig maken wat betreft pure tractie van de trekker. Het verschil in brandstofverbruik is klein. De twee meest realistische belastingsvarianten – frontgewicht met wielgewichten (6) en frontgewicht met EZ Ballast (5) – zijn het best te vergelijken. Bij combinatie 5 maten we 8,6% slip, een verbruik van 15,8 l/ha en een capaciteit van 3,3 ha/uur. Bij optie 6 is er 9,3% slip,16,7 l/ha verbruik en een capaciteit van 3,2 ha/uur. Het gebruik van EZ Ballast geeft op deze punten een kleine voorsprong. Toch zal het systeem, om kopers over de streep te trekken, het vooral moeten hebben van zijn gemak tegenover wielgewichten.

EZ Ballast in minuut te koppelen

Het EZ Ballast systeem bestaat uit een bevestigingsframe en de grote gewichtsplaat. Het is alleen te krijgen voor de 7R vanaf bouwjaar 2011. Het 370 kg zware bevestigingsframe kost € 7290 en zit vast aan de trekker. De 1,7 ton zware plaat kost € 4560. De EZ Ballast wordt geleverd met een eigen hydrauliek aansluiting en neemt dus geen ventiel op de achterbrug in. Voor het oppikken van het gewicht moet de trekker langzaam en exact over het midden van de plaat rijden. Laat dan met een druk op een knop de oppikhaak zakken en rijdt verder tot je het aangrijpmoment met de plaat voelt in de cabine. Hef de arm zodat de plaat heel rustig eerst aan de achterzijde tegen de trekker drukt. Vervolgens wordt hij voor ook geheven en vestigt zich in het frame. De plaat wordt hydraulisch vergrendeld. Lossen van de plaat gaat in omgekeerde volgorde ‘Het koppelen duurt in totaal een minuut. De bodemvrijheid van de trekker wordt met 2,5 cm niet veel verminderd bekeken vanuit de hoogte van de zwaaiende trekhaak; het laagste punt van de trekker. Het gewicht mist aanpikpunten voor de lepels van een heftruck en is dus moeilijk te verplaatsen.

Mede-auteur: Guido Höhner

Of registreer je om te kunnen reageren.