Home

Achtergrond 6 reacties

Geurhinder uit mestsilo’s is beperkt

De geurhinder rondom agrarische bedrijven neemt toe. Het rijk wil het beleid aanpassen, zodat rekening gehouden kan worden met het cumulatieve effect voor geur van veebedrijven of mestopslagen in een gebied. Wat betekent dat voor mestsilo’s en hoe kan geur daaruit worden beperkt?

Omwonenden van agrarische bedrijven hebben meer overlast van geur en uitstoot van ammoniak dan verwacht. Dat blijkt in 2018 uit onderzoek van Wageningen University & Research. Een belangrijke oorzaak is dat combi-luchtwassers in de praktijk minder geurreductie realiseren dan aanvankelijk werd aangenomen. Op landelijk niveau is het aandeel ernstig geurgehinderden door geur van agrarische bedrijven en uitrijden van mest 2,5%. Op provinciaal niveau (Noord-Brabant en Limburg) is dit respectievelijk 3,2% en 2,8%. Ernstig geurgehinderden geven een score van 8 of meer, op een schaal van 0 tot en met 10, aan de mate van geurhinder van een bron gedurende het afgelopen jaar.

Bestaande vergunde situaties

“Ik heb vorig jaar al de geurreductiepercentages van combi-luchtwassers aangepast, om zo nieuwe situaties waarbij geurhinder ontstaat te voorkomen”, zegt Stientje van Veldhoven, staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Vraag is wat er moet gebeuren met bestaande vergunde situaties, die op papier voldoen aan de vastgestelde geurreductie, maar in de praktijk dus niet? Hiertoe is in juni 2018 de Commissie Geurhinder Veehouderij ingesteld, die onderzocht welke maatregelen op korte termijn mogelijk zijn om geurhinder (zie kader onderaan dit artikel) voor omwonenden te verminderen.

Geurbeleid lange termijn

Met name op locaties met een geldige vergunning (meestal varkensstallen) waar meer geuroverlast is dan gedacht. Ook gaf de commissie een aanzet voor een robuust geurbeleid op langere termijn. De resultaten hiervan staan in het adviesrapport ‘Geur bekennen, combi-luchtwassers, varkenshouderij en geurhinder’. De staatssecretaris overlegt met gemeenten en provincies over eventueel ingrijpen in bestaande situaties als sprake is van te veel geurhinder. Ook wil ze het beleid aanpassen zodat rekening gehouden kan worden met het cumulatieve effect van meerdere veebedrijven of mestopslagen op geur in een gebied.

Lees verder onder de foto.

Het plaatsen van een spankap door PAS Mestopslagsystemen op een betonnen mestsilo in Appelscha (Fr.). Een spankap is een van de meestgebruikte methoden om silo's af te dekken. - Foto: PAS Mestopslagsystemen
Het plaatsen van een spankap door PAS Mestopslagsystemen op een betonnen mestsilo in Appelscha (Fr.). Een spankap is een van de meestgebruikte methoden om silo's af te dekken. - Foto: PAS Mestopslagsystemen

Spankap of drijvende afdekking

Geurhinder kan afkomstig zijn van mestopslagen. De vraag is hoe veehouders deze geurhinder kunnen beperken. Volgens leveranciers van mestsilo’s zijn de meest gebruikte methoden een spankap op de mestsilo of een drijfdek op de mest. Vanaf 1 januari 2018 is het afdekken van alle mestopslagsystemen al wettelijk verplicht. Dat geldt ook voor oude mestsilo’s die voor 1 juni 1987 zijn gebouwd. Afdekking van een mestbassin brengt onder andere de ammoniakemissie terug, maar beperkt tegelijkertijd ook geurhinder door uitstoot van andere gassen. “Een standaard spankap op een mestsilo is echter niet gasdicht en heeft ventilatie-condensgaten. Er zal altijd wat gas ontsnappen, zeker bij vullen van de tank en tijdens het mixen”, zegt Klaas Sijtsma. Hij is verkoopadviseur bij Fabiton, een bedrijf dat Farmex-mestopslagsystemen verkoopt en monteert en gasdichte tanks voor navergisting van digestaat of vergiste mest levert.

Besparing mestafzetkosten

Een spankap zorgt dat er geen regenwater in het mestbassin komt en dat bespaart op mestafzetkosten. Een drijvende afdekking drijft op de vloeistof en beweegt mee met het variërende volume. “Een drijvende afdekking wordt het meest toegepast, omdat het goedkoper is”, zegt Jan van Leeuwen van Milieusystemen Tiel, leverancier van mestsilo’s. “Voor het opslaan van veel mest, is een mestbassin met drijfdek nog goedkoper.”

Affakkelen van gassen

Naast het afdekken van de silo, kennen leveranciers van mestopslagsystemen geen andere aanpassingen van mestsilo’s die geurhinder beperken. “Oplossingen voor geurbeperking liggen in de stal”, stelt Ascon Wateler, eigenaar van mestsiloleverancier Wateler ATB. “In Denemarken en Zweden zijn ondiepe kelders verplicht vanwaaruit mest direct naar een mestsilo wordt afgevoerd. Het gebruik van roosters houdt de vloer schoner en zorgt voor minder ammoniakemissie. In Nederland kan het wegschuiven van mest vanuit een ondiepe kelder in een gesloten mestzak in combinatie met affakkelen van gassen een goede oplossing zijn om geuremissie te beperken.”

Geur vanuit stallen is continu en levert een grotere bijdrage aan geurhinder

Geur uit stal

Roland Melse, senior onderzoeker Milieutechnologie en Veehouderij van Wageningen University & Research, vraagt zich af of er wel geurhinder optreedt vanuit mestopslagen. “Voor zover ik weet is hier geen onderzoek naar gedaan. Geur is ook moeilijk objectief te meten. Bij verpompen of roeren van mest in een mestopslag kan wel geuroverlast ontstaan, maar de geur vanuit stallen is continu en levert een veel grotere bijdrage aan geurhinder”, stelt Melse. “In theorie zou je gassen uit een mestopslag kunnen afzuigen en afbranden of door een biobed-luchtfilter kunnen leiden, maar de kosten zijn hoog en het levert naar verhouding weinig op in vermindering van geurhinder.”

Proef van Pas

In 2012 heeft Pas Mestopslagsystemen samen met chemicus Hans Oonk een proef gedaan met het afvangen van gassen uit een mestopslag. “Wij hebben het systeem aangelegd in 3 proefopstellingen: afvoer van gassen in een drainagebuis in de grond, via een ondergronds biobed en in een luchtkamer onder de grond”, zegt Jan Koopmans, bedrijfsleider van Pas Mestopslagsystemen. “In deze proef bleek uit metingen dat het de ammoniak- en methaanemissie verminderd en zeer waarschijnlijk ook de emissie van andere gassen, zoals zwavelverbindingen die stankoverlast veroorzaken”, zegt Koopmans.

Lees verder onder de foto.

Bij verpompen of roeren van mest in een mestopslag kan geuroverlast ontstaan. - Foto: Mark Pasveer
Bij verpompen of roeren van mest in een mestopslag kan geuroverlast ontstaan. - Foto: Mark Pasveer

Oplossing langere termijn

De Commissie Geurhinder Veehouderij doet 3 aanbevelingen om geurhinder te beperken. De eerste is de instelling van emissiegrenswaarden waar veehouders zich permanent aan moeten houden. Niet alleen op papier, maar ook in de praktijk. De moeilijkheid bij het bereiken van een handhaafbaar niveau van emissies die leiden tot geurhinder, is dat het meten van geur en het monitoren van emissiegrenswaarden op dit moment nog niet goed mogelijk is. “De kennis over welke chemische componenten in geur de meeste overlast veroorzaken, staat nog in de kinderschoenen, evenals de methodes om die componenten te meten”, zegt Van Veldhoven, die inzet op fundamenteel en technisch onderzoek naar het meten van geur, zoals het ontwikkelen van sensoren.

Geen vergunning voorkomt geuroverlast

Een tweede aanbeveling is onderzoek naar hoe het rendement van combi-luchtwassers te verbeteren is, waarbij ook de geurproductie in de stal wordt betrokken.

De derde aanbeveling is om meer nadruk te leggen op specifieke omstandigheden in een gebied met en meer mogelijkheden om in bestaande situaties in te grijpen. “Concreet betekent dit dat overheden bij de vergunningverlening voor nieuwe stallen meer gaan letten op hoeveel bestaande stallen er al zijn in een bepaald gebied. Als er al veel stallen en mestopslagen zijn, kan het zijn dat de vergunningen voor een nieuwe stal in het betreffende gebied niet worden verleend. Want dat voorkomt geuroverlast”, zegt Melse.

Biogasinstallatie

Rondom biogasinstallatie kan ook geuroverlast ontstaan. Een biogasinstallatie zelf is luchtdicht uitgevoerd en is daarom geurloos. Maar bij het lossen van biomassa, het voeden van de installatie of bij scheiden van vergiste mest of digestaat in een dunne en dikke fractie en de opslag ervan, kan geur vrijkomen. Stabiel digestaat uit vergisting van uitsluitend dierlijke mest geeft minder (geur)emissies dan onvergiste drijfmest. Voor opslag van digestaat gelden dezelfde afstandseisen dan voor de opslag van drijfmest.

Wat is geurhinder?

De Gezondheidsraad stelt dat hinder een omvangrijk effect is van ongewenste geur (stank). Ze definieert hinder als een gevoel van afkeer, boosheid, onbehagen, onvoldaanheid of gekwetstheid, dat optreedt wanneer een milieufactor (geur) iemands gedachten, gevoelens of activiteiten negatief beïnvloedt.
Geurhinder heeft effect op het welzijn en heeft daarmee een gezondheidseffect. Geuroverlast kan leiden tot misselijkheid en/of braakneigingen en tot beperkingen in activiteiten of gedragingen. Bijvoorbeeld verstoring van slaap, ramen niet kunnen openen, niet buiten kunnen zitten of geen bezoek kunnen ontvangen.
Langdurige geurhinder kan leiden tot stress-gerelateerde klachten. Mensen ervaren meer hinder als de geurconcentratie hoger is, ze de geur vaker ruiken en als de geur onaangenamer is. Dat geldt ook voor mensen met een negatieve houding ten opzichte van de bron (in dit geval veebedrijven), de verwachting dat de geur zal toenemen, bezorgdheid of angst voor gezondheidseffecten en slechte eigen gezondheid.

Geurvoorschriften mestopslag

In het Activiteitenbesluit Milieubeheer staan voorschriften om geurhinder vanuit een opslag voor drijfmest of digestaat te voorkomen en te beperken (§ 3.4.6 van het Activiteitenbesluit).

Voor vrijstaande mestbassins en ondergrondse mestbassins die niet onder een (voormalige) stal liggen, gelden onderstaande minimumafstanden tot geurgevoelige objecten. Onder geurgevoelige objecten worden gebouwen bestemd voor wonen of verblijf verstaan. Meestal gaat het om bedrijfswoningen of andere woningen.

Lees verder onder de tabel.

Regels grote mestopslagen

Bij mest- of digestaat-opslagen die groter zijn dan 750 m2 of meer dan 2.500 m3, moeten de eisen in de omgevingsvergunning milieu staan. Voor mestkelders onder een (voormalig) stal gelden géén afstandseisen tot geurgevoelige objecten, omdat de beoordeling voor geur via het houden van de landbouwhuisdieren gaat.

Verplaatsing oude mestbassin

De minimumafstanden gelden niet voor bestaande mestbassins (opgericht voor 2013), die op een kortere afstand van een geurgevoelig object liggen. Hiervoor geldt dat de kortere afstand was toegestaan in een voormalige agrarische AMvB of in de vergunning. De afstand mag niet verder afnemen en verplaatsing van het mestbassin is redelijkerwijs niet mogelijk.

Geurhinder voorkomen

Ook moet de agrariër maatregelen nemen om geurhinder te voorkomen of te beperken en kunnen aangeven om welke maatregelen en voorzieningen het gaat als het bevoegd gezag hierom vraagt. Als er sprake is van onaanvaardbare geurhinder (geurbelasting ter plaatse van geurgevoelige objecten), kan het bevoegd gezag aanvullende eisen stellen voor mestopslagen, maar ook voor mestkelders. Er kunnen dan maatwerkvoorschriften gelden voor de plek van het mestbassin, het afdekken ervan of de frequentie en tijdstip van aan- en afvoer van de opgeslagen drijfmest of digestaat.

Laatste reacties

  • Jan-Zonderland

    Een mestsili met een goede korst erop ruik je niet. Alleen als er gemixt moet worden om de silo leeg te rijden is er enige tijd geur waar te nemen.
    You want to live in the country, deal with the country.

  • Bolder01

    Geen vergunning afgeven aan de burger,,,,, MAAR NEE TOCH MAAR DOEN , dat schept weer werkgelegenheid ,,, onder andere voor advocaten..

  • Muito

    Gestoord land. Eerst luchtwassers promoten en verplichten en na een paar jaar zeggen dat ze niet werken. Betaal dan ook die rekening maar.

  • ghsmale

    Aan elke bedrijfstak zit een luchtje,
    bakkers, kappers etc.
    één ding is zeker de politiek stinkt

  • Ik kijk uit naar de ambtenaar die mij komt vertellen dat ik wat moet doen ........Kzal em een poepje laten ruiken , en s,avonds bij hem (of haar) hun prive situatie gaan bespreken .

  • Dirk
    Ik vraag me af waar deze geur aandacht nu vandaan komt , mijn vermoede is dat er een bedrijf is dat silo,s afdekt en op zoek is naar werk , en op deze manier de klepel aan de klok hangt .
    In het stuk verdenk het bedrijf "PAS " die doet in afdek en opslag van mest en mestbassins .

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.