Home

Achtergrond 6 reacties

‘Alleen naar lobby luisteren is dom’

Jan Huitema en Bas Eickhout – twee Europarlementariërs aan weerszijden van de macht – reiken elkaar de hand. Hun fracties maken geen deel uit van het machtige midden, waar christen- en sociaaldemocraten de dienst uitmaken.

VVD’er Jan Huitema (1984) plaatst zich rechts van het midden, liberaal; Bas Eickhout (1976, GroenLinks) is gepositioneerd aan de linkerkant, progressief. Huitema en Eickhout mogen het op veel punten oneens zijn, ze weten elkaar te vinden in het Europees Parlement. En dat is niet alleen politiek opportunisme. Ze vinden écht dat ze iets aan elkaar hebben.

Zorgen over het zandlopermodel

Huitema en Eickhout ontmoeten elkaar in de ledenbar van het Europees Parlement in Brussel, bijna aan het eind van het vergaderseizoen. Halverwege het gesprek haalt Huitema de stropdas van zijn nek. Hij onderbreekt collega Eickhout, als deze uitlegt op welk punt de VVD’er hem steunt: “Zal ik nu even zelf zeggen wat ik ervan vind?”

Eickhout trapt af. Hij maakt zich zorgen over het zandlopermodel. Enkele grote bedrijven hebben de macht, boeren en consumenten zijn steeds afhankelijker. Huitema vult hem aan. Kijk niet alleen naar de achterkant – waar de supermarkten opereren als afnemers van voedselproducten, maar kijk ook aan de voorkant, waar leveranciers van bestrijdingsmiddelen of kunstmeststoffen een positie hebben, waartegen boeren zich moeilijk kunnen verweren, vindt hij.

Mestoverschot en kunstmest

Via de kunstmest komt het gesprek op het mestoverschot. Dan raakt Huitema op dreef. “Hoe kun je spreken van een groot mestoverschot in Nederland als we nog steeds tonnen en tonnen kunstmest gebruiken? Het is een gekke situatie dat er veehouders mest met een boete moeten afzetten en de akkerbouw kunstmest voor een hoge prijs moeten aankopen. Nu is niet zo dat dierlijke mest kan concurreren met kunstmest, maar dat zou wel moeten. Als je dat wel laat doen, dan zie ik veel meer organische mest gebruikt gaan worden.”

Eickhout: “Hier komen we uit bij de kunstmestlobby. Die is in Brussel ongelooflijk machtig en effectief. De lobby krijgt dingen voor elkaar, omdat politici ernaar luisteren. Vooral de christen- en de sociaaldemocraten, die samen een grote meerderheid hebben. Die twee grote fracties luisteren naar de lobby, die hen voorspiegelt dat ze in het landbouwbelang opereert . . .”

Huitema: “Precies”

Eickhout: ”. . . en ondertussen krijgt de boer te maken met regels of prijsprikkels ten gunste van de kunstmestindustrie.”

Bas Eickhout (GroenLinks) en Jan Huitema (VVD) “Dan zeggen we: als we dat doen zijn we gewoon dom bezig en niet in het belang van de boer.” Foto: Peter Roek
Bas Eickhout (GroenLinks) en Jan Huitema (VVD) “Dan zeggen we: als we dat doen zijn we gewoon dom bezig en niet in het belang van de boer.” Foto: Peter Roek

Huitema: “De lobby vertelde ons dat de kostprijs van kunstmest omhoog zou gaan als we de normen voor cadmium zouden aanscherpen. Maar straks wordt de boer er op afgerekend dat we cadmium vinden op onze landbouwgrond of in het voedsel.”

Eickhout: “Een bepaald deel van de kunstmestindustrie wil simpel blijven produceren zoals ze dat al jaren doet. Stel je even voor: als we hadden geluisterd, dan was de cadmiumnorm in kunstmest niet naar beneden gegaan en gebeurt wat Jan zegt: over tien, vijftien jaar zien we een verdere opeenhoping van cadmium in landbouwgrond met gevolgen voor de volksgezondheid. En wie krijgt daar dan de schuld van? Niet de politicus die nu de cadmiumlimiet niet wil verlagen, maar de boer die kunstmest strooit.”

Huitema: “De boer die zich netjes aan de regels houdt, die wij hier in Brussel hebben opgesteld.”

Eickhout: “Dan zeggen Huitema en ik: als we dat doen zijn we gewoon dom bezig en niet in het belang van de boer.”

Misschien naïef: het is toch niet voorstelbaar dat politici zich zo gemakkelijk laten inpakken?

Eickhout : “En toch gebeurt het.”

Huitema: “Het gebeurt ook bij de discussie over de mestkringloop. Dat verwerkte dierlijke mest niet kan worden ingezet als kunstmestvervanger. Ook daarbij moeten we onze oren niet laten hangen naar de lobby van de industrie.”

Eickhout: “Je kunt de nutriëntenverhouding gemakkelijker met kunstmest regelen dan met dierlijke mest. Maar de wereld is wel veranderd sinds de invoering van de Nitraatrichtlijn. Vroeger was er alleen fosfaat uit fosfaatmijnen. Nu kunnen we heel veel fosfaat halen uit ons eigen afval. Als wij naar de wc gaan, scheiden we veel fosfaat af. Daarvan gebruiken we maar 20%, de rest spoelt uit en komt uiteindelijk op de bodem van de oceaan.”

Huitema: “En nu heeft de Europese Commissie geregeld dat menselijke uitwerpselen kunnen worden toegepast als meststof – onder strikte voorwaarden – als alternatief voor kunstmest. Nou, als dat kan voor menselijke uitwerpselen, waarom dan niet voor dierlijke mest?”

Eickhout: “Dat is de nieuwe tijd. We hebben technieken om nutriënten te hergebruiken. Er zijn nieuwe technieken. Waterzuiveringsinstallaties scheiden dat nu. Er zijn fabrieken die dat fosfaat willen gebruiken. Er zijn meer mogelijkheden om dat nu gericht te doen.”

De kunstmestlobby is in Brussel ongelooflijk machtig en effectief. De lobby krijgt dingen voor elkaar, omdat politici ernaar luisteren, zegt Bas Eickhout. Foto: Ruud Ploeg
De kunstmestlobby is in Brussel ongelooflijk machtig en effectief. De lobby krijgt dingen voor elkaar, omdat politici ernaar luisteren, zegt Bas Eickhout. Foto: Ruud Ploeg

Even terug naar de lobby. Laat de GroenLinks-politicus zich niet inpakken door Greenpeace en Milieudefensie?

Eickhout: “Een GroenLinks-politicus zal eerder luisteren naar een milieuorganisatie, een CDA-politicus eerder naar de boerenlobby. Maar ik heb het gevoel dat ik heus nog wel een eigen afweging maak.”

En de CDA-politicus niet . . .

Eickhout: “Die zal ongetwijfeld hetzelfde gevoel hebben als ik.”

Eickhout: ‘Uiteindelijk is de boer bijna net zo slachtoffer van het systeem als het milieu’

U vindt dat de boer en milieuorganisaties te vaak tegenover elkaar staan

Eickhout: “Ik vind dat de milieuwereld veel meer gezamenlijk met de landbouw moet optrekken, Er zijn veel meer gedeelde belangen dan we op het eerste gezicht zien. Het oude beeld was: de landbouw legt druk op het milieu – en daar staat de milieubeweging voor. Dat leidde tot een confrontatie. De milieuwereld moet zich veel meer richten op de concentratie van macht in plaats van op de aanklacht tegen de boer. Ik zie dat nu ook verschuiven. Uiteindelijk is de boer bijna net zo slachtoffer van het systeem als het milieu. Dat is voor mij reden om te zeggen: jongens, vorm gezamenlijk een vuist in plaats van voortdurend tegen elkaar te vechten.”

En daar komen jullie, Eickhout en Huitema, naast elkaar en niet tegenover elkaar.

Eickhout: “We worden het echt niet over alles eens, maar op een aantal fronten kijken we wel het zelfde naar de problemen.”

Huitema: “Ja dat is zo. Ik ben heel erg tegen polarisatie. Ik vind het juist heel belangrijk, dat we een erkennen dat de inzet van de boer heel groot is en dat we stappen gemaakt hebben. Maar we zijn nog niet klaar. Er liggen uitdagingen waar we de Nederlandse boer en tuinder bij nodig hebben. Dus moet je met elkaar om tafel – anders gebeurt er niets.”

Bent u het ermee eens dat boeren stappen hebben gezet?

Eickhout: Ja. Ik zie ook nog wel problemen. De veehouderij heeft echt een schaalprobleem. Dat gaat van het simpele mestoverschot tot luchtkwaliteit in de regio’s. We moeten serieus de discussie voeren of deze vorm van veehouderij nog wel past in het dichtbevolkte Nederland.”

Huitema: “Ik denk dat er met de circulaire economie nog heel veel potentie is. Dat moeten we eerst benutten, voordat we praten over de omvang van de veestapel.”

Over de toelating van glyfosaat stemden Huitema en Eickhout verschillend. Foto: Koos van der Spek
Over de toelating van glyfosaat stemden Huitema en Eickhout verschillend. Foto: Koos van der Spek

Over de toelating van glyfosaat heeft u verschillend gestemd.

Eickhout: “Je bent voor of niet. Ik maak me zorgen om de onafhankelijkheid van de agentschappen, waar we als politiek op moeten kunnen vertrouwen. Wij willen de stappen van de Europese voedselveiligheidsautoriteit kunnen volgen, maar daarvoor krijgen we de gegevens niet. Efsa weigert ons de data te geven. En het is toch vreemd de Efsa de suggestie van de industrie volgt om het Duitse onderzoeksinstituut BfR een beoordeling te laten doen?”

Huitema: “Eickhout en ik zijn het eens over het belang van een wetenschappelijke scheidsrechter die beoordeelt of een stof veilig is of niet. Wij kunnen hier niet elke week een discussie over hebben. Maar ik heb wel vertrouwen in de agentschappen. Ze hebben duizenden stoffen beoordeeld, daar horen we niemand over. Ik volg hun standpunten.”

Huitema: ‘Helaas is in het Europees Parlement echt een beweging gaande om nieuwe technieken te blokkeren’

Nieuwe technieken voor plantveredeling

Huitema brengt de nieuwe technieken voor plantenveredeling ter sprake. “Daar vinden we elkaar helaas niet. We zouden de natuurlijke verdedigingsmechanismen van de plant, die bij de veredeling op smaak en productie verloren zijn gegaan, weer moeten kunnen terugkruisen met behulp van nieuwe technieken. Dat is een heel belangrijke ecologische innovatie om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest te verlagen. Ik stel de vraag: is GroenLinks voor de toelating van CrisprCas?”

Eickhout: “Binnen de eigen soort kan het. Dat is een standpunt, dat GroenLinks niet overal in dank wordt afgenomen.”

Huitema: “Compliment daarvoor. Helaas is in het Europees Parlement echt een beweging gaande om nieuwe technieken te blokkeren.”

Eickhout: “Ik zie wel de waarde van de nieuwe technieken. Maar niet als dat weer leidt tot machtsconcentratie. Dat wil ik eerst wel zien.”

Huitema: “Ik denk juist dat als je niets doet, de machtsconcentratie in de hand wordt gewerkt. Als de rest van de wereld de technieken gebruikt, komen ze hier toch terecht. Dan moet je het zo regelen dat er geen machtsmisbruik kan optreden en dat voedselgewassen niet gepatenteerd kunnen worden.”

Even terug naar jullie gezamenlijke optrekken in het Europees Parlement. Hoe vinden de GroenLinkser Eickhout en de VVD’er Huitema elkaar?

Eickhout: “Wij vinden elkaar omdat we van elkaar het gevoel hebben dat we openstaan voor elkaars argumenten, ook al hebben we verschillende vertrekpunten.”

Huitema: “Juist.”

Eickhout: “En dat we niet blind één lobby volgen.”

Huitema: “Juist.”

Andere partijen doen dat niet?

Huitema: “De mening is vaak al gevormd, voordat de argumenten zijn gewisseld. Een collega van mij zei een keer: Before you make up your mind, open it. Die heb ik onthouden.”

Bas Eickhout

Bas Eickhout
Bas Eickhout

Bas Eickhout (Groesbeek, 1976) is sinds 2009 lid van het Europees Parlement. Bij de laatste verkiezingen was hij lijsttrekker voor GroenLinks. Hij is van huis uit scheikundige en milieukundige. Hij werkte als onderzoeker bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en als klimaatwetenschapper voor het Planbureau voor de leefomgeving. Hij was als onderhandelaar en waarnemer betrokken bij de klimaattop in Parijs. In het Europees Parlement werkte hij mee aan het onderzoek naar de dieselgate Hij schreef in 2016 het boek Klimaatmores, waarin hij onder andere beschrijft in welke slangenkuil politici terecht kunnen komen als ze zich laten leiden door lobbyisten, en hoe moeilijk het soms is om niet gecompromitteerd te raken.

Hij is lid van de milieucommissie in het Europees Parlement. Op de site van GroenLInks staat dat hij twee Nobelprijzen won, een als inwoner van de Europese Unie en een als medeauteur van de klimaatonderzoeken van het IPCC.

Jan Huitema

Europarlementariër Jan Huitema
Europarlementariër Jan Huitema

Jan Huitema (Makkinga, 1984) is sinds 2014 lid van het Europees Parlement. Huitema is afgestudeerd Wageninger. Hij werd na een opvallende campagne met voorkeur in het parlement gekozen: hij reed met een Fordson Dexta uit 1954 de Brabanthallen binnen, terwijl de VVD daar de aftrap verrichtte voor de Europese verkiezingen.

Huitema is melkveehouder in Makkinga (Friesland), maar hij deelt sinds hij in het parlement zit formeel niet meer in de winst van de maatschap (met zijn ouders). Hij werkte als beleidsmedewerker voor VVD-Europarlementariër Jan Mulder en voor Holger Krahemer (Duitse FDP‘er).

De jonge liberaal maakte zich sterk voor een vaste positie van Nederlandse parlementariërs in de landbouwcommissie van het Europees Parlement. Hij slaagde erin die positie te verwerven. Vaste tegenhanger voor Huitema is de christendemocraat Annie Schreijer-Pierik (CDA) die het ook moest hebben van voorkeurstemmen. Binnen het parlement maakte hij furore als Europarlementariër van het jaar in de categorie landbouw.

Laatste reacties

  • alco1

    We zullen afwachten of Eickhout zijn woord over de zgn. "overbemesting" met dierlijke mest, ook in de media durft te verkondigen.
    Dan hebben we toch al iets bereikt.

  • Gat

    Dus mineralen concentraat is dus toch rioolslib! Met 0.27 kg fosfaat per ton. De maïs en gras ziet er zo blauw uit. Geloof het zelf. Mag veehouder mest afvoeren voor 25 euro en krijgt ie 1.5 euro per kuub als ie mineralen concentraat ontvangt. Belachelijk! Prijsverschil staat in geen verhouding en we verhitten het maar zodat we hopen dat alle bacteriën dood zijn. Behalve chemische producten, drugsafval, gootsteenontstopper, nagellakremover enzo. De overheid wil zelf zo goedkoop mogelijk van hun rommel af.

  • farmerbn

    Ik wil geen rioolslib in mijn moestuin. Wie wel?

  • Gat

    Ik heb het uitgereden. Het is net zo zwart als varkensmest en nog dikker zelfs en dan zou maar 0.27 fosfaat bevatten. Heb analyse uitslagen gezien. Ik geloof er niks van.

  • farmerbn

    Gat, wil je die troep ook in je eigen moestuin?

  • Gat

    Farmerbn niet voor die 1,5 euro per M3 die ze bij geven. Daar kunnen ze wel voor naar Brussel lobbyen, voor 8.3 % koeien die nu weg moeten was geen plek. PS. hoe kun je haast geen fosfaat in rioolslib hebben, als onze wasmiddelen vol zitten met fosfaten? Mestfraude?

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.