Home

Achtergrond 4 reacties

Landbouw verslijt vier staatssecretarissen

Het VVD-PvdA-kabinet (Rutte II) biedt dinsdag 19 september zijn laatste begroting aan. Het landbouwbeleid van het kabinet in de afgelopen jaren viel vooral op door de wisseling van bewindslieden, verantwoordelijk voor de landbouw.

Zelden is met zo weinig animo uitgekeken naar Prinsjesdag. Het zittende demissionaire kabinet heeft niet de ruimte of het mandaat om dinsdag met ingrijpend nieuw beleid te komen, waardoor de begrotingsplannen voor volgend jaar vooral neerkomen op voortzetting van bestaand beleid.

De Kamer zal geen Algemene Beschouwingen houden over de Miljoenennota en de Rijksbegroting. Die beschouwingen zijn uitgesteld tot na de installatie van de nieuwe regering, bij het debat over de Regeringsverklaring. Volgens de laatste inschattingen kan dat nog wel duren tot in oktober.

Minister van Landbouw

De vraag is of premier Rutte dan opnieuw de loftrompet over de agrarische sector steekt, en of hij daarbij ook kan verwijzen naar de aanstelling van een minister die de landbouwportefeuille behartigt. De argumenten daarvoor heeft hij wel: “Nederland heeft misschien wel de beste landbouwsector van de wereld. Wij zijn een heel klein landje, maar de tweede landbouwexporteur.”

Een overzicht van de plenaire zaal tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer, die traditioneel volgen op Prinsjesdag. ANP
Een overzicht van de plenaire zaal tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Tweede Kamer, die traditioneel volgen op Prinsjesdag. ANP

Discontinuïteit

Terugblikkend op de afgelopen kabinetsperiode is er naast de personele discontinuïteit op de landbouwportefeuille (zie kader verder hieronder) één rode draad, die zich aankondigde in het regeerakkoord tussen VVD en PvdA: de afschaffing van de productschappen. Welk probleem zich ook voordeed, steeds kwam de opmerking vanuit de sector dat een oplossing gemakkelijker geweest was als de productschappen er nog waren geweest.

Producentenvereniging

Het opzetten van producenten- en brancheorganisaties had veel voeten in de aarde en nog steeds zijn de plooien niet gladgestreken. De Brancheorganisatie Akkerbouw, die een blauwdruk zou moeten zijn voor andere sectororganisaties, is nog steeds met het ministerie in discussie over de manier waarop het geld bij de boeren geïnd kan worden om onderzoek en innovatie collectief vorm te geven.

Aan het begin van de regeerperiode – eigenlijk al ver daarvoor – kondigde zich de afschaffing van het melkquotum al aan. De algemene verwachting dat de groei van de melkveehouderij wel binnen de perken zou blijven, werd al snel gelogenstraft.

Fosfaatproductie

Sharon Dijksma had grote moeite het probleem van de groeiende fosfaatproductie te tackelen. De VVD en de PvdA stonden lijnrecht tegenover elkaar in het parlement, wat de speelruimte voor de staatssecretaris verkleinde. De Wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij, die tot doel had de groei te beperken, had een averechts effect. Dijksma’s opvolger Martijn van Dam moest de klus klaren. Hij kreeg daarbij ook nog tegenwind vanuit Brussel, die zich niet kon scharen achter zijn plan om een stelsel van fosfaatrechten in te voeren zolang de fosfaatproductie niet binnen de gestelde normen was.

“Dat had beter gemoeten”, verzuchtte PvdA-politica Sjoera Dikkers bij de behandeling van het fosfaatreductieplan, dat Van Dam als alternatief onder hoge druk in samenwerking met de zuivelsector op tafel legde.

Martijn van Dam kreeg als staatssecretaris te maken met de overschrijding van het fosfaatplafond. Sharon Dijksma liet een sterke indruk achter bij de agrarische sector. Co Verdaas was een maand landbouwstaatssecretaris. Reden voor zijn snelle vertrek was de druk vanuit de PVV op zijn declaratiegedrag. Henk Kamp nam als minister van Economische Zaken de landbouwportefeuille over van Van Dam. Foto's: Roel Dijkstra en Anne van der Woude
Martijn van Dam kreeg als staatssecretaris te maken met de overschrijding van het fosfaatplafond. Sharon Dijksma liet een sterke indruk achter bij de agrarische sector. Co Verdaas was een maand landbouwstaatssecretaris. Reden voor zijn snelle vertrek was de druk vanuit de PVV op zijn declaratiegedrag. Henk Kamp nam als minister van Economische Zaken de landbouwportefeuille over van Van Dam. Foto's: Roel Dijkstra en Anne van der Woude

Programma Aanpak Stikstof

Het kabinet slaagde er wel in de vastgelopen vergunningverlening rond natuurgebieden los te wrikken met de invoering van het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Niet dat elke activiteit en ontwikkeling nu weer mogelijk is, het is wel duidelijk dat met het PAS weer enige dynamiek ontstaat. Ondertussen groeit echter de kritiek op het systeem. Voor boeren is moeilijk voorspelbaar of geplande ontwikkeling wel of geen effect heeft op natuurgebieden, en voor de natuur- en milieubeweging staat de vraag centraal of er wel sprake is van enige verbetering van de stikstoftoestand in natuurgebieden.

Schot voor de boeg

In Europa heeft Martijn van Dam als voorzitter een schot voor de boeg gegeven over de Nederlandse inzet voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Het was een gedurfd voorstel, dat nauwelijks weerklank kreeg. De Nederlandse inzet om de hectaresteun te vervangen door steun op basis van productiewaarde krijgt bij andere lidstaten de handen niet op elkaar. Het komende kabinet zal de Nederlandse inzet in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid meer handen en voeten moeten geven, om er iets voor de Nederlandse boer en tuinder uit te halen.

Octrooien

Het kabinet kon enkele succesjes in Brussel noteren. Van Dam slaagde erin de discussie over octrooien op planteneigenschappen de goede richting in te sturen. De Europese Commissie kwam met een aanvullende interpretatie, die juristen houvast moet geven en die inhoudt dat van nature aanwezige eigenschappen niet gepatenteerd kunnen worden. Een ander succes dat het kabinet behaalde, was het miljoenenbedrag dat het kabinet uit Brussel binnenhaalde voor de herstructurering in de varkenshouderij en de zuivel.

NVWA discussiepunt

Discussie over het toezicht en de controle door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is een constante, die ook in de komende kabinetsperiode zal voortduren, ook al kondigt het kabinet bij Prinsjesdag een extra financiële injectie aan van € 25 miljoen. Dierverwaarlozing, fipronil, furazolidon, doorberekening van keuringskosten, ICT-problemen, klepkeuring, het zijn allemaal ingrediënten voor een steeds terugkerend debat over keuringsorganisatie NVWA, waar de volgende bewindspersoon voor landbouw naar hartenlust over kan debatteren.

Kabinet langstzittend sinds Tweede Wereldoorlog

Het tweede kabinet-Rutte is het langstzittende kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog. Hoewel het kabinet onverwacht stabiel bleek, ontbrak het aan personele continuïteit op de landbouwportefeuille. Zelden was zo vaak sprake van een wisseling van de wacht op landbouw binnen een kabinetsperiode.

Nog voor hij goed en wal op stoom was, besloot staatssecretaris Co Verdaas af te treden in november 2012. amper een maand na het aantreden van het kabinet. Reden was de druk vanuit de PVV op zijn handelen als gedeputeerde in Gelderland waar hij – zonder zichzelf te bevoordelen of de provincie te benadelen – zijn declaraties niet naar waarheid had ingevuld. Het ging in een periode van drie jaar om twee declaraties van in totaal ongeveer € 10 (die hij te weinig had gedeclareerd).

Verdaas werd opgevolgd door Sharon Dijksma die een sterke indruk achterliet bij de agrarisch sector. Zij werd in 2014 de meest invloedrijke persoon in de agrarische sector. Dijksma vertrok naar het departement van Infrastructuur en Milieu, nadat haar partijgenoot Wilma Mansveld om politieke redenen aftrad.

Martijn van Dam volgde Dijksma op als staatssecretaris. Van Dams agenda werd vooral bepaald door de groei van de melkveehouderij na de afschaffing van de melkquotering. Van Dam moest alle zeilen bijzetten om de fosfaatproductie weer binnen de Europese perken te krijgen, wat lijkt te lukken.

Minister Henk Kamp nam op 1 september de landbouwportefeuille van Van Dam over, toen die vertrok om bestuurder bij de Publieke Omroep (NPO) te worden.

Laatste reacties

  • Peerke1

    Met andere woorden ze rotzooien maar wat aan. Inwerken uitwerken en jarenlang van toelage annex eventueel uitkering genieten. Schande

  • glaasje

    Zit ook geen goed tussen alle vier ook geen klein beetje verstand van landbouw zijn alleen maar goed in om de landbouw kapot temaken

  • kiepel

    Co Verdaas is gepiepeld en dit blijft eeuwig zonde.

  • oorspronkelijk

    hoofdpijn dossier
    Lubach op zondag gezien
    uitvergroot en satire
    maar een punt blijft misstanden uitbannen.
    publieke opinie is gevoelig
    onmacht of overmacht is niet meer te verkopen
    maar veel valt er wel onder.

Of registreer je om te kunnen reageren.