Akkerbouw

Achtergrond 5 reacties

Beter resultaat met strokenteelt

Volgende week gooien zaadbedrijven weer de deuren open. Dan kunnen de telers hun ogen uitkijken op proefvelden met nieuwe, betere vollegrondsgroenterassen. Rassen die nog beter bestand zijn tegen ziekten en plagen en extreem weer. Goed uitgangsmateriaal is de basis voor een goede opbrengst. Nieuwe teeltmethoden, zoals strokenteelt, kunnen daar ook aan bijdragen, blijkt uit proeven in Flevoland.

Onderzoekers en telers zijn het erover eens: strokenteelt biedt kansen. Het systeem om per trekkergang een ander gewas te telen zorgt voor meer natuurlijke plaagbestrijding en daardoor betere resultaten. Ook neemt het aantal insecten, vlinders en akkervogels toe tot plezier van de boer en de maatschappij. Wel vergt het meer hoofdbrekens bij het maken van het bouwplan en zijn er nog wat technische vraagstukken.

Een eerste voorwaarde om aan strokenteelt te kunnen doen is volgens Roy Michielsen van biologisch akkerbouwbedrijf ERF in Flevoland, dat trekkers met gps uitgerust zijn. “Anders is het wel heel veel werk om rijlijnen uit te gaan zetten.”

ERF werkt samen met onderzoekers van Wageningen UR sinds 3 jaar aan proeven met strokenteelt. Bij Almere is 42 hectare ingezaaid en -gepoot met aardappelen, bloemen, grasklaver, bloemkool, peen, sojabonen en haver. Daarnaast was er in 2018 een proefveld waarop het phytophthora-gevoelige aardappelras Ditta afgewisseld wordt met phytophthora-resistente Vitabella.

Lees verder onder de afbeelding.

Het bouwplan voor strokenteelt in 2019 bij akkerbouwbedrijf ERF.
Het bouwplan voor strokenteelt in 2019 bij akkerbouwbedrijf ERF.

Minder vraatschade kool

De resultaten zijn goed: de gewassen staan er goed bij en er zijn meer lopende insecten waargenomen op de smalle stroken dan op de referentiestroken van 48 meter. Die insecten bestrijden rupsen en luizen. Een bloemenstrook om koolmot en koolwitje van de bloemkool af te halen heeft nog niet voldoende aantoonbaar effect gehad, tegelijk zijn er ook niet meer van de plaagdieren in de bloemkool waargenomen. “In 2018 was er wel aantoonbaar meer schade in een veld waar geen bloemenstrook was. En de reacties op de bloemenstrook zijn positief”, zegt Michielsen.

Ook Dirk van Apeldoorn, onderzoeker van Wageningen UR, is enthousiast over de kwaliteit van strokenteeltgewassen. “In de kooloogst van vorig jaar was 4 % minder vraatschade. We deden een proef met kool en vraatschade op 4 boerderijen. Je zou kunnen zeggen dat iedere diversiteit die je toevoegt 10% minder schade brengt. Dit jaar ziet het er ook goed uit, maar de oogst moet nog komen. We gaan de komende jaren hierop voortbouwen.”

Lees verder onder de foto.

Roy Michielsen van biologisch akkerbouwbedrijf ERF. ERF gaat het areaal met strokenteelt uitbreiden. - Foto: Studio Kastermans
Roy Michielsen van biologisch akkerbouwbedrijf ERF. ERF gaat het areaal met strokenteelt uitbreiden. - Foto: Studio Kastermans

2 sporen

Bij de aardappelen moest er op het referentieveld eind juli gebrand worden tegen de aardappelziekte, op de 6 meter stroken niet. De 6 meter stroken konden 2 weken langer blijven staan. “De verspreiding, die normaal als een olievlek gaat, is een stuk minder”, vertelt Michielsen enthousiast. ERF doet ook mee aan een proef met 24 nieuwe resistente rassen, om te kijken of die aftrek kunnen vinden in de retail en phytophthora buiten de deur kunnen houden. “Eigenlijk zetten we dus in op 2 sporen: Ditta blijven gebruiken in strokenteelt en kijken naar andere rassen voor monoculturen. Ook kan strokenteelt helpen resistente rassen langer te blijven gebruiken.”

De stroken op het huidige proefperceel zijn 6, 12 en 24 meter breed. “Op de 6 meter strook zie je echt een verschil, op 24 meter stroken is het verschil er niet. Hoe smaller hoe beter zou je kunnen zeggen.”

Eigenlijk was de wens van onderzoekers van Wageningen UR om 3 meter stroken te testen. “Enkele van onze machines kunnen dat, maar voor totale grondbewerking hebben we onze 6 meter machines nodig. Daarom hebben we daarvoor gekozen.”

Nadelen: bemesten en beregenen

Nadelen van de strokenteelt zijn er ook. Niet in dieselverbruik: de lange rijpaden maken ritten wel efficiënt, grotere bochten op de kopakker zorgen dat er makkelijker gekeerd kan worden. Bemesten en beregenen kan niet makkelijk per gewas. Daar moet in het ontwerp rekening mee gehouden worden. Gewassen die veel mest nodig hebben moeten bij elkaar, want de machines zijn nu meestal wel 12 meter breed. “En onze beregeningshaspel met waterkanon pakt makkelijk 90 meter en zijn dus nog minder nauwkeurig in te zetten. Dat is echter niet per se een probleem. Afgelopen zomer konden alle gewassen vocht gebruiken, dus was het niet erg”, aldus Michielsen.

Permacultuur

De versterking of verzwakking van gewassen ten opzichte van elkaar moet nog verder uitgedokterd worden. Net zoals in de permacultuur ─ een vorm van landbouw die in Nederland nog in de kinderschoenen staat en waarbij vaste planten door elkaar heen groeien ─ is het een uitdaging om mee te werken met de natuur. Zo helpen bloemstroken tussen de erwten om luizen te bestrijden: de insecten uit de bloemenrand zijn vaak dol op de plaagdiertjes. En grasklaver zorgt voor een goede stikstofhuishouding waar andere gewassen weer voordeel van hebben. Daarvoor kunnen elkaar versterkende gewassen na elkaar worden geteeld, maar mogelijk ook naast elkaar. “Dat onderzoek staat bij ons nog in de kinderschoenen, maar wordt een leuke uitdaging”, zegt Michielsen.

Wat hij al wel heeft ervaren is dat grasstroken, waar hooi gemaakt wordt, zich goed lenen om met machines overheen te rijden. Het grasland kan met nat weer meer hebben dan kale bouwgrond en het spaart zo de bouwstrook zelf. Grasrijpaden intekenen is dus nuttig. Ook is ervaren dat wortels inzaaien na bloemkool lastiger is dan aardappels poten, vanwege de stronken die achterblijven. “Aardappels redden zich er beter tussen dan wortelzaad.”

Uitbreiding areaal

Zo zijn er nog veel vragen en meerdere redenen voor een goed overwogen bouwplan: gewenste rijpaden, mestbehoefte en schaduwvorming spelen mee. “Zo gaan we de bloemenrand niet meer middenin naast de bloemkool zetten maar aan de rand.”

Vanwege de nog lastige puzzels gaat volgend jaar nog niet het hele bedrijf van 1.800 hectare over op strokenteelt. Wel gaan ze ermee uitbreiden. Volgend jaar wordt 60 hectare ingezet voor strokenteelt. Met soja in plaats van spinazie, voor de versmarkt. “Dit in het kader van het project Flevolandse Verse Soja. We hebben te maken met een eiwittransitie. Mensen eten minder vlees en meer plantaardige eiwitten.”

Lees verder onder de tabel.

Beter resultaat met strokenteelt

Klik hier voor een vergroting van bovenstaande tabel.

Gedragen door overheid en universiteit

Dirk van Apeldoorn is vanuit Wageningen UR betrokken bij strokenteelt. Ook al loopt het onderzoek nog volop, volgens hem is de pioniersfase nu voorbij. “We hebben nu zoveel geïnteresseerde akkerbouwers en afnemers, dat het echt los kan gaan.”

In totaal zijn er nu zo’n 25 akkerbouwers mee bezig, samen bewerken ze nog geen 1%van het Nederlandse areaal op die manier. Maar het valt al wel op. Er is zelfs een architect Rem Koolhaas die het in beeld brengt, omdat hij het zo mooi vindt.

Ook ministerie en maatschappij zien in deze vorm van natuurinclusieve landbouw kansen voor de toekomst. Het aantal insecten en akkervogels neemt toe: ze vinden weer een habitat op de akker. Sommige provincies en gemeentes geven daarom subsidie.

Binnen de universiteit is er ook een groot draagvlak voor onderzoek op dit vlak. Zowel ecologen als landbouwkundigen denken mee over de optimalisatie van strokenteelt. “Dat is onze kracht: dat we natuur- en landbouwkennis verenigen”, zegt Van Apeldoorn.

Lees verder onder de tweet.

Beregenen en bemesten

De kennis die nodig is, is enerzijds ecologisch: hoe werken planten in op elkaar, hoe werken ecosystemen op de akker? Maar er is ook een technisch gedeelte: hoe beregen of bemest je 3 meter stroken? Van Apeldoorn is er optimistisch over. “Die technische ontwikkelingen gaan heel snel en machines worden betaalbaar. De zelfrijdende agrointelli Robotti kosten nog maar € 80.000.”

Nederland hoeft het wiel van strokenteelt bovendien ook niet helemaal alleen uit te vinden. “Ook akkerbouwers uit Duitsland, Denemarken en Zweden zijn ermee bezig.”

Verdichting en droogte

Nederlandse telers gaan al enthousiast aan de slag met strokenteelt. Dat verbaast hem niet. “Het is voor boeren heel fijn om een alternatieve weg te ontdekken die leidt tot goede opbrengsten en waardering vanuit de maatschappij. 40% van de ondergrond in Nederland is verdicht, we hebben te maken met droogte en het uitsterven van akkervogels. Nog intensiever boeren, gaat ten koste van de bodem en daarmee van de toekomst. Met strokenteelt sla je een andere weg in. Een die meer biodiversiteit laat zien op de akker en goede resultaten met plaag- en ziektebestrijding zonder gif.

In Muntendam (Groningen) staat akkerbouwer Peter Harry Mulders bekend als de vogelboer. Cornelis Mosselman uit Zuid-Holland zet zijn hele bedrijf om in stroken. Peter Harry Mulders doet dat in combinatie met niet-kerende grondbewerking en Cornelis Mosselman met vaste rijpadensystemen.

Phytophthora

Van Apeldoorn houdt zich intensiever dan Michielsen van ERF bezig met het onderzoeken van gewascombinaties op proefvelden in Lelystad en Wageningen. Wintertarwe deed het dit jaar niet goed in een strook, zomertarwe beter. De phytophthora kwam pas veel later in de stroken dan op referentiestroken van 48 meter breed, waardoor er later gebrand kon worden. Mengteelten van verschillende graanrassen zouden volgens de literatuur sowieso 2% meer opbrengst zien. Vlinderbloemigen brengen nutriënten in de bodem, zoals grasklaver en veldbonen. De laatste zorgen ook nog voor nectar voor natuurlijke laagbestrijders.

In overleg met een groep akkerbouwers heeft het onderzoek heeft zich de afgelopen tijd gericht op de top 10 Nederlandse akkergewassen. De komende tijd zullen daar ook nieuwe gewassen als soja in mee gaan doen.

Cursus strokenteelt

De Bio Academy organiseert sinds 11 september een cursus strokenteelt, bestaande uit 4 dagen. De eerste dag waren er al 18 akkerbouwers aanwezig, van Noord- Groningen tot Zuid-Limburg. Onderwerpen die aan bod komen zijn mechanisatie, bemesting en bodemstructuur, het bouwplan en het vermarkten van producten uit strokenteelt. 11 september was de aftrap met een excursie. De cursus wordt gegeven door onderzoekers van Wageningen UR en ERF en wordt begeleid door Maria van Boxtel van land & co. De cursus kost € 400, exclusief btw. Aan de € 400 betaalt de provincie Flevoland nog een deel mee. Deelnemers die alsnog mee willen doen kunnen zich opgeven bij mvanboxtel@landco.nl. Locatie Zeewolde.

Laatste reacties

  • farmerbn

    De nieuwe gouden eeuw komt eraan.

  • kraats

    Je moet dit eens doortrekken naar stroken-bewoning in Amsterdam....
    Naast iedere jup woont een zwerver, daarnaast een leraar, daarnaast een marokaan, daarnaast moet een advocaat wonen ......
    Da's efficient; de één zorgt voor niveau, de ander voor moraal, de volgende voor reuring en weer een voor ....

  • koestal

    Is niet meer nodig,de veestapel wordt gehalveerd ,na de fosfaatreductie ,de stikstof reductie,nu de veestapelreductie,de vliegtuigstapel moet groter net als het wegverkeer,de randstad loopt over 10 jaar vast.

  • Gat

    Hele puzzel op 1800 ha strookjes wilt hebben. Leuk met de gecombineerde opgave met intekenen! Als je zoveel ha bewerkt dan begin je niet aan zoiets. Je maakt geheid gigantische fouten.

  • Vhouder

    voor de ruilverkaveling was hier alles net strokenteelt wil echt niet meer terug

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.