Akkerbouw

Achtergrond

Akkerbouwtak ten dienste van biologische varkens

De Groningse akkerbouwer Martine Lesterhuis schakelt om naar biologisch, maar houdt vast aan een bouwplan met hoofdzakelijk granen.

De eerste biologische graanoogst zit er op. Ondanks dat het de eerste keer was, en dus een beetje een leerjaar, is de teelt toch goed geslaagd, constateert de jonge boerin Martine Lesterhuis tevreden.

De gemiddelde opbrengst van de zomergerst bedroeg 7,5 ton per hectare, en die van de haver 6,5 ton. Het graan moet in dit eerste omschakeljaar als gangbaar worden afgezet. Volgend jaar heeft het graan van deze percelen de status ‘in omschakeling’ en na 2 jaar de status biologisch én bijbehorende hogere uitbetalingsprijs.

De opbrengst van de bio-zomergerst bedroeg 7,5 ton, die van de haver 6,5 ton. - Foto's: Jan Willem van Vliet
De opbrengst van de bio-zomergerst bedroeg 7,5 ton, die van de haver 6,5 ton. - Foto's: Jan Willem van Vliet

Omschakeling naar biologisch in blokken

Het bedrijf is in omschakeling. Dat gebeurt in blokken. Dit jaar is de eerste 30 hectare omgeschakeld, volgend jaar volgt weer 30 hectare en het jaar daarna de resterende 30. Martine, overtuigd biologisch, is verantwoordelijk voor de biologische tak. Haar vader managet de gangbaar geteelde gewassen. De provincie Groningen stimuleert omschakelen naar biologische landbouw. Met subsidie wordt de trekker voorzien van gps en kochten ze afgelopen winter een Treffler-eg. “Als het ware onze nieuwe spuit.”

Biologische varkens

Naast de akkerbouwtak omvat het bedrijf ook een varkenstak. Martines moeder houdt al 30 jaar biologische varkens. Het biologische voer werd altijd aangekocht, de biologische mest afgevoerd naar biologische akkerbouwbedrijven. Dat voelde krom. Het plan van Martine is om in de nabije toekomst het graan van de akkerbouwtak te gaan vervoederen aan de varkens.

Nadat alle percelen zijn omgeschakeld, wil ze investeren in graansilo’s en een maalinstallatie. De varkens verorberen jaarlijks 400 ton graan. In een goed jaar moet dat volledig op het eigen bedrijf biologisch te produceren zijn.

De zomergerst en haver zijn biologisch geteeld, maar in de omschakelingsjaren ontvangt Lesterhuis daarvoor nog de gangbare graanprijs.
De zomergerst en haver zijn biologisch geteeld, maar in de omschakelingsjaren ontvangt Lesterhuis daarvoor nog de gangbare graanprijs.

Vruchtwisseling met veldbonen

Biologische granen, zoals gerst, tarwe, haver, rogge, triticale en haver, vormen dan de hoofdmoot in het bouwplan, in een vruchtwisseling met veldbonen eventueel aangevuld met suikerbieten, spinazie of een andere teelt. Lesterhuis teelt nu nog gangbaar suikerbieten, maar wil deze teelt eigenlijk wel behouden, maar wel op biologische wijze. Of de bieten dan alsnog naar Cosun kunnen in Anklam (D.), of naar een Duitse verwerker die al biologische bieten verwerkt, weet ze nog niet.

Ik wil geen slaaf worden van mijn eigen systeem

In ieder geval houdt ze het bij vrij arbeidsextensieve gewassen. Dus geen talrijke groentegewassen, zoals uien, wortelen, knolselderij en pompoenen, zoals op veel biologische bedrijven in Flevoland. “Een veelheid aan gewassen met bijbehorende vreemde arbeid past niet bij me. Ik wil in de toekomst het bedrijf grotendeels in mijn eentje kunnen bolwerken. Ik wil geen slaaf worden van mijn eigen systeem. De biologische varkens zijn het verdienmodel, de akkerbouwtak staat ten dienste van de varkens. De mest kan terug naar het land. De kringloop is dan mooi gesloten.”

Gangbaar akkerbouwbedrijf met biologisch gehouden varkens (55 zeugen en 350 vleesvarkens). Martine Lesterhuis zit in maatschap met vader Reginald Lesterhuis (72) en moeder Willemien van der Meijden (68).
Gangbaar akkerbouwbedrijf met biologisch gehouden varkens (55 zeugen en 350 vleesvarkens). Martine Lesterhuis zit in maatschap met vader Reginald Lesterhuis (72) en moeder Willemien van der Meijden (68).

Idealistisch, met pragmatische inslag

Je hebt pragmatisch biologische boeren, en idealistische. Martine schaart zichzelf volledig onder de laatste categorie. Ze vindt bijvoorbeeld het veelvuldig kopergebruik als bestrijdingsmiddel in biologische aardappelen niet stroken met het biologische gedachtegoed. Rond de graanpercelen heeft ze bloemenranden aangelegd voor de biodiversiteit en om de aanwas van natuurlijke vijanden te bevorderen.

Ook is ze op de omschakelingspercelen direct biologisch begonnen. De omschakelingsregels staan toe dat het omschakelmoment in het voorjaar plaatsvindt. Het is dus toegestaan eerst een perceel af te branden met Roundup, wat kunstmest te strooien en na opkomst een herbicidebespuiting toe te passen, en pas na deze bespuiting het perceel om te schakelen op biologisch. Ondanks de chemie en de kunstmest in het begin telt het seizoen dan wel mee als biologisch. “Dat stuit me werkelijk tegen de borst. Ik doe en kan dat niet.”

Al 30 jaar bestaat het bedrijf uit eenbiologische varkenstak en gangbare akkerbouw. Martine schakelt nu de akkerbouwtak om.
Al 30 jaar bestaat het bedrijf uit eenbiologische varkenstak en gangbare akkerbouw. Martine schakelt nu de akkerbouwtak om.

Voldoende stikstof gemineraliseerd

De haver en gerst zijn bemest met 25 kuub met regenwater verdunde varkensmest en 4 ton kippenmest. Ondanks de droogte is er toch voldoende stikstof gemineraliseerd. De granen zijn gezaaid op 12,5 centimeter. Schoffelen is dus niet mogelijk, maar eggen met de Treffler-eg moet het perceel voldoende onkruidvrij kunnen houden. Dat is vrij goed gelukt, op wat ontsnapte melde na.

Ik kreeg gelijk opmerkingen van mensen uit de omgeving dat er een spuit door het biologische graan reed

Omdat de pH van de grond vrij hoog is, bestaat de kans dat het gewas moeilijker sporenelementen opneemt. Lesterhuis heeft daarom met de veldspuit een bladbemesting met mangaan en koper laten uitvoeren. Ze grinnikt. “Ik kreeg gelijk opmerkingen van mensen uit de omgeving dat er een spuit door het biologische graan reed.” Sporenelementen zijn volgen de Skal-regels gewoon toegestaan.


  • Het graan gaat naar de varkens. De mest kan terug naar het land. De kringloop is dan mooi gesloten.

    Het graan gaat naar de varkens. De mest kan terug naar het land. De kringloop is dan mooi gesloten.

  • Naast het graan zijn bloemenranden aangelegd, om de aanwas van natuurlijke vijanden te bevorderen.

    Naast het graan zijn bloemenranden aangelegd, om de aanwas van natuurlijke vijanden te bevorderen.

Tijdens haar studietijd in Wageningen was ze een echte hardliner wat betreft biologisch. Gangbaar met z’n gewasbeschermingsmiddelen was fout, biologisch was goed. Dat ze nu zelf sporenelementen in de granen spuit, had de vlotte boerin in haar Wageningen-tijd niet kunnen voorstellen. “Dat vond ik toen on-biologisch.”

Die scherpe kantjes in denken vervaagden na enkele jaren werkervaring bij Farm Frites in Oudenhoorn, waar ze veel met gangbare telers van doen had en veel teeltzaken eigenlijk wat minder zwart-wit bleken dan dat ze tijdens haar studietijd dacht. “Sindsdien ben ik van binnen nog steeds die idealistische boer, maar intussen wel met een íets pragmatischere inslag.”

Martine Lesterhuis (30), biologisch akkerbouwer in Holwierde (Gr.)

90 hectare oppervlakte
30 hectare in omschakeling
15 hectare zomergerst
15 hectare haver
20 hectare suikerbieten
20 hectare wintertarwe
20 hectare verhuurd
40 procent afslibbaarheid

Of registreer je om te kunnen reageren.