Akkerbouw

Achtergrond

Ganzen laten zich niet verjagen naar natuur

Rien Remijnse stoort zich aan ganzen die zijn inkomen opeten. Nog erger vindt hij het gebrek aan begrip en adequate schadevergoeding.

We rijden over het eiland Noord-Beveland, rondom gelegen in Natura 2000-gebied en Nationaal Park Oosterschelde. Op het eiland wordt zo’n 900 hectare tarwe, 350 hectare graszaad en 700 hectare suikerbieten geteeld; allemaal gewassen die gevoelig zijn voor ganzenschade.

Druk met verjagen van ganzen

Rien Remijnse van VOF Remijnse verbouwt ongeveer 90 hectare tarwe langs het Veerse Meer. Op deze rustige middag zijn de ganzen niet in groten getale te vinden op de akkers. Op andere dagen zijn er volop grauwe ganzen, kolganzen, brandganzen en nijlganzen te zien. Rien en zijn broers zijn grote delen van het jaar druk de ganzen te verjagen.

Naam: Rien Remijnse (57) Plaats: Kamperland (Zld.) Bedrijf: Rien heeft met zijn broers Piet en Paul en neef Pascal VOF Remijnse, een akkerbouwbedrijf waarop ze 90 ha tarwe, verder telen ze frites- en tafelaardappelen, suikerbieten, wintertarwe, luzerne, vlas en eerstejaars plantuitjes. Bijna jaarrond heeft het bedrijf last van verschillende soorten ganzen, waarvan alleen al de kosten van preventie/verjagen worden geraamd op zo’n €15.000 per jaar. Foto's: Peter Roek
Naam: Rien Remijnse (57) Plaats: Kamperland (Zld.) Bedrijf: Rien heeft met zijn broers Piet en Paul en neef Pascal VOF Remijnse, een akkerbouwbedrijf waarop ze 90 ha tarwe, verder telen ze frites- en tafelaardappelen, suikerbieten, wintertarwe, luzerne, vlas en eerstejaars plantuitjes. Bijna jaarrond heeft het bedrijf last van verschillende soorten ganzen, waarvan alleen al de kosten van preventie/verjagen worden geraamd op zo’n €15.000 per jaar. Foto's: Peter Roek

Planten rijpen later af

Het is 14 februari, de eerste van enkele mooie, al wat warmere dagen. De wintertarwe staat op het punt weer te gaan groeien. Maar op veel plekken waar ganzen de gewoonte hebben neer te strijken, is sprake van vertraagde groei. “De aangevreten en deels vertrapte planten vallen weg of lopen een achterstand op en rijpen later af. Daar hebben we straks last van. Om alles af te laten rijpen, zouden we later moeten dorsen, nog afgezien van de kilo’s die we door vraat missen.”

Remijnse ergert zich aan het alsmaar toenemende aantal ganzen. Ze vreten zijn tarwe aan, graszaad en soms ook suikerbieten. Er bestaat via het Faunafonds wel een schaderegeling, maar deze hanteert maatregelen en voorschriften, zoals het zetten van vlaggen. “Voor ons bedrijf zijn dat 360 stuks, begin er maar aan.”

‘We doen alles, niets werkt’

Remijnse is realist genoeg om ganzen en ganzenschade als een gegeven te beschouwen. “Maar dan moeten de Nederlandse samenleving, de politiek en de natuurorganisaties dat ook doen en zorgen voor een redelijke compensatie van de schade die we lijden, zonder het toepassen van buitenproportionele maatregelen. Het gaat hier wel om ons inkomen.”

Remijnse stelt vast dat het beleid om ganzen te verjagen naar plekken waar zij geen schade kunnen toebrengen, sinds 2000 heeft gefaald. “Ganzen verjagen naar natuurgebieden om te fourageren om bij ons de schade te beperken, werkt niet. Dat zie ik als akkerbouwer, dat zien de onderzoekers uit Wageningen.”

De akkerbouwer vervolgt: “We doen alles, maar niets werkt. We hebben erg dure draden over percelen gespannen, we zetten vlaggen in percelen, verjagen met honden, gebruiken knalapparaten, geweerschoten en de laserpen. Het werkt allemaal niet. Ganzen laten zich niet verjagen. Ze zijn uit op voedsel. Net als mensen gaan ze op zoek naar het beste restaurant. Dat is bij ons, akkerbouwgewassen zijn aantrekkelijk. Als wij de ganzen verjagen, gaan ze naar het perceel van de buurman. Als de buurman ze verjaagt, komen ze opnieuw naar ons. Van al die onrust krijgen die ganzen alleen maar meer honger. Het werkt gewoonweg niet.”

‘Wat ik oneerlijk vind, is dat ik per aanvraag € 300 behandelingskosten moet betalen’.

Schadevergoeding

Wanneer een akkerbouwer voldoende aan preventie heeft gedaan, kan hij in aanmerking komen voor een schadevergoeding bij het Faunafonds. Daarbij geldt een eigen risico van € 250 per claim en een bedrag van € 300 voor de behandelingskosten. Remijnse vindt die compensatie te kort schieten. “Dat eigen risico is oké. Wat ik oneerlijk vind, is dat ik per aanvraag € 300 behandelingskosten moet betalen. Dat klopt niet. Maar vooral heb ik er moeite mee dat de preventie niet wordt vergoed. Vaak twee keer per dag ganzen verjagen is niet niks. Alle uren die we maken, alle kilometers. Rijden wij in het voorjaar mest over de tarwe, dan moeten eerst alle vlaggen eruit, dan de mest erover en dan weer alle vlaggen terug. Afgelopen jaren is twee keer een knalapparaat gestolen.”

Het akkerbouwbedrijf van Remijnse.
Het akkerbouwbedrijf van Remijnse.

Kosten per jaar: € 15.000

Een ander nadeel is dat een aantrekkelijk systeem als niet kerende grondbewerking niet kan worden toegepast. Om het ganzen onaantrekkelijk te maken om neer te strijken, moeten gewasresten worden ondergeploegd. “Deze maatregel werkt, maar kost op moeilijk bewerkbare grond goud geld. Ik heb het eens becijferd: al deze maatregelen kosten ons bedrijf zo’n € 15.000 per jaar.”

‘Er is echt sprake van een tegenstelling tussen boerenbelang en de samenleving’.

Remijnse zou graag zien dat met het toenemen van de ganzenpopulatie het bedrag voor schadevergoeding zou toenemen, met ook budget voor preventie. “Maar ik zie iets heel anders. Ik lees voorstellen om akkerbouwers met overlast te stimuleren olifantsgras te gaan telen, omdat dat voor ganzen onaantrekkelijk is. De wereld op zijn kop. Als er een gewas zou bestaan dat ongevoelig is voor ganzenschade en een goede vervanger is van wintertarwe, dan hadden wij dit allang geteeld. Er is echt sprake van een tegenstelling tussen boerenbelang en de samenleving. De politiek laat de populatie groeien. Zo wordt ons probleem niet opgelost.”

Ganzenschade in wintertarwe. Aangevreten planten krijgen een groeiachterstand.
Ganzenschade in wintertarwe. Aangevreten planten krijgen een groeiachterstand.

Of registreer je om te kunnen reageren.