5278 x bekeken 16 reacties

Fosfaatrechten? Zet eerst een koe op de horizon!

Het risico is dat staatssecretaris Martijn van Dam de fosfaatknoop op zo'n manier doorhakt, dat we daar al binnen een paar jaar spijt van krijgen.

Blindstaren op fosfaat is een afbreukrisico voor de Duurzame Zuivelketen. Om dat te voorkomen is het belangrijk niet te blijven hangen in de situatie van vandaag maar vooruit te kijken naar waar de melkveehouderij over vijf of tien jaar wil staan.

Discussie fosfaatrechten

De discussie over het stelsel van fosfaatrechten duurt al meer dan een halfjaar en nadert de ontknoping. De zogeheten Regiegroep zit nog niet op één lijn, want daarvoor lopen de belangen van de verschillende partijen te ver uiteen. Maar de noodzaak tot ingrijpen wordt met de dag groter, want de derogatie van de Nitraatrichtlijn loopt gevaar. De staatssecretaris moet spoedig de knoop doorhakken, maar het risico is dat hij dat op zo'n manier doet dat we daar al binnen een paar jaar spijt van krijgen.

Effecten op doelen Duurzame Zuivelketen

Eén risico is dat het fosfaatprobleem op zo'n manier wordt opgelost dat andere duurzaamheidsproblemen gaan toenemen. Een paar weken geleden kwam LEI met het rapport Dierrechten versus fosfaatrechten naar buiten. Met deze studie vergelijkt het LEI dierrechten met fosfaatrechten en worden effecten van beide stelsels op de doelen van de Duurzame Zuivelketen beschreven. Wat zijn positieve en negatieve effecten op de doelen rond klimaat & energie, diergezondheid & dierenwelzijn, weidegang en biodiversiteit & milieu?

Maatschappelijk draagvlak in het oog houden

De fosfaatproductie van de melkveehouderij is te beheersen met zowel dier- als fosfaatrechten. Maar beide stelsels dragen (mogelijk) ook bij aan minder koeien in de wei, een hogere melkproductie per koe en een vermindering van de lokale biodiversiteit. Juist weidegang en weidevogels – onderdeel van biodiversiteit – dragen bij aan het maatschappelijke draagvlak. Bedrijfsleven, natuur- en milieuorganisaties, en politiek en overheid maken zich daar sterk voor. Blindstaren op fosfaat is dus een afbreukrisico voor de Duurzame Zuivelketen.

Complexe invulling heeft negatieve gevolgen

En is er meer. De doelstelling voor levensduur (+6 maanden in 2020) wordt met een focus op fosfaatefficiëntie moeilijker te realiseren. Daarbij wordt de EU-doelstelling met betrekking tot ammoniak niet gehaald en nadert de mestproductie een ander plafond: het stikstofplafond. Om nog maar te zwijgen over het grote aantal knelgevallen en slepende procedures die een complexe invulling van het stelsel van fosfaatrechten tot gevolg kan hebben. Dat wil toch niemand?

Vooruitkijken en stapsgewijs naar doel toewerken

Om deze risico's te vermijden is het belangrijk niet te blijven hangen in de situatie van vandaag maar om vooruit te kijken naar waar de melkveehouderij over vijf of tien jaar wil staan. In 2013 schreven LTO en NZO in hun sectorvisie 'een grondgebonden melkveehouderij met weidegang' te willen. Ook overheden en maatschappelijke organisaties hebben de afgelopen jaren in eigen bewoordingen aangegeven grondgebondenheid, weidegang en biodiversiteit belangrijk te vinden. Dat is dus de richting waarin we de oplossing moeten zoeken: de koe op de horizon. De transitie daarheen vergt minstens vijf jaar. Maar laten we nu het doel concreet vastleggen en er vervolgens stapsgewijs naartoe werken, en in elk geval géén stappen zetten die daar haaks op staan. Groot voordeel van zo'n aanpak is een beperking van het aantal knelgevallen, want elk bedrijf krijgt een overgangstermijn om naar die eindsituatie toe te groeien.

Forfaitair verantwoorden is minder fraudegevoelig

Wat betreft de invulling van fosfaatrechten: de negatieve effecten ontstaan vooral als ze bedrijfsspecifiek mogen worden verantwoord. Forfaitair verantwoorden, op basis van aantal dieren en melkproductie per dier, heeft die nadelen veel minder en is ook nog eens minder fraudegevoelig. Daarbij is de KringloopWijzer nog niet operationeel, schiet deze inhoudelijk op onderdelen tekort en geeft signalen voor intensivering en minder weidegang. Als op termijn de KringloopWijzer is verbeterd, kunnen aan het gebruik voorwaarden worden gesteld, zoals weidegang, grondgebondenheid en/of agrarisch natuurbeheer. En wat betreft de milieueffecten is het van belang niet alleen te focussen op fosfaat, maar ook op stikstof, ammoniak en broeikasgassen. Anders dreigt behoud van ellende.

Eerst helder toekomstbeeld, dan fosfaatrechten invullen

Het is onverantwoord om fosfaatrechten in te vullen zonder een helder toekomstbeeld. Met de huidige onzekerheden blijken ook veel melkveehouders behoefte aan zo'n beeld te hebben. Fosfaatrechten kunnen dat toekomstbeeld verstoren, maar bij een slimme invulling kunnen ze het juist dichterbij brengen. En dan zijn noodzakelijke, deels pijnlijke keuzes te verantwoorden naar alle melkveehouders.

Frits van der Schans, senior adviseur melkveehouderij CLM Onderzoek & Advies

Wouter van der Weijden, directeur Centrum Landbouw en Milieu

Laatste reacties

  • A de v

    In heel het verhaal mis ik de kostprijs om al deze mooie vergezichten te verwezenlijken. We leven als melkveehouders immers niet op een eiland en zullen moeten blijven cocurreren met de buurlanden en de rest van de wereld.

  • alco1

    Invoering van de fosfaatrechten heeft geen enkel milieu doelstelling. Anders mocht de verwerkte mest wel van het plafond afgetrokken worden.
    Het heeft enkel tot doel: Hier iets minder voor meer in het buitenland. En de bewindslieden die ja en amen knikken krijgen hiervoor een bonus.

  • jhp

    Kom maar weer met de beide voeten op de grond en denk dan weer eens na, heren van het CM (de L laat ik voor de duidelijkheid maar even weg)

  • BoerHarm

    Duidelijk geval van: Wiens brood men eet wiens woord men spreekt

  • vandenbrandcv1

    Net zoals we ons bij duurzame keten niet moeten focussen op een item dat anderen verslechterd, kunnen we die focus ook hebben bij het verhaal van Frits van der Schans.

    Beweidende bedrijven die in 2015 meededen met de kringloopwijzer merken dat juist zij slechte rapportcijfers krijgen. Dat mag toch niet waar zijn?

    Laten we ons het kostprijs verhaal niet opleggen door de belanghebbende voerindustrie met hun adviseurs, maar door de jaarcijfers van de melkveebedrijven te vergelijken en hierbij onderscheid te maken tussen beweiding/opstallen/grondgebondenheid.

    Dit is wellicht een mooie uitdaging voor Lubbert van Dellen die namens de agrarische adviseurs betrokken is het kringloopwijzer project.

  • John*

    opereren vanuit een visie is altijd beter dan pleisters plakken. persoonlijk doe ik ook liever zaken met een bedrijf dat weet en doet waar ze voor staan..

  • margarietha 30

    Gewoon quotum weer invoeren plus 10 procentboven oude qoutum

  • John*

    fosfaatplafond is zeer nuttig om de mestafzetprijzen in bedwang te houden. en daarmee samenhangend ook de prijs van de grond.

  • Bennie Stevelink

    Het verhaal doet mij denken aan een wensenlijstje voor Sinterklaas. Een kind vult van alles in zonder een moment na te denken hoe dat betaald moet worden. Een boer moet wel zijn rekeningen kunnen betalen en een enigszins aanvaardbaar inkomen kunnen halen. Anders zal de volgende generatie er voor bedanken.

  • kiepel

    Frits vraagt om handelen vanuit een bepaalde visie. 100% mee eens. Meneer van Dam denk lang genoeg na en zorg dat het grondgebonden karakter nog steviger wordt verankerd.

  • Storm

    Hoe efficiënter de bedrijfsvoering wordt hoe minder verliezen je hebt, dus beter voor het milieu. Dit betekent minder uitstoot van fosfaat, stikstof, ammoniak, methaan, CO2 per kg melk. Hierop gaat de redenatie van de heren geleerden dus fout. En ja, een efficiënt gebruik van de grond betekent simpelweg zo veel mogelijk voer/gewas oogsten. Dat dit ten koste gaat van de biodiversiteit op landbouwpercelen is hier evident aan. Wil de maatschappij dit niet dan betekent dit dat we minder efficiënt mogen produceren. Een groene dienst voor de maatschappij zou ik zo zeggen dus hier mag dan ook wel een onkostenvergoeding tegenover staan. Zoals we met z'n allen weten is de overheid en 90% van de consumenten niet bereid om hiervoor de portemonee te trekken. Als het CLM de L in zijn naam eer aan zou willen doen zouden ze hiervoor ook een strategie kunnen bedenken en aan de burgers en overheid kunnen proberen uit te leggen dat de zon niet voor niks op gaat.
    Tot slot: de Nederlandse landbouw is een kei in het efficiënt gebruik van de voor haar beschikbare produktiemiddelen, daar zou het CLM best trots op mogen wezen en dit ook eens durven te verdedigen naar de gewone burger en politici in plaats van de makkelijke en veilige weg te kiezen en de "boeren maar weer de schuld van alles te geven".

  • j.verstraten1

    Dag Frits. De verleiding is groot om via fosfaatrechten de melkveehouderij te structureren. Om er een kapstok van te maken waar je van alles aan op kunt tuigen. Vanuit een wantrouwen voor marktwerking. Dat wantrouwen is terecht. Maar als een overheid enerzijds kiest voor vrijhandel en liberalisering is het hypocriet om vervolgens een stip op de horizon te zetten en boeren in een dwangbuis daar naar toe te voeren. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. Waar een markt voor is, is een bijpassende productiewijze. Ook een KLW jaagt geen koeien uit de wij, onzin, want dat staan zuivel en samenleving allang niet meer toe. En als de samenleving weidevogels wil stuur dat dan via het GLB of liggen er ook marktkansen voor specifieke zuivel. Ook zónder fosfaatrechten is de weidevogelstand de afgelopen 30 jaar teruggelopen. Dan gaan ze ook de oplossing niet bieden, of het nu forfaitair of specifiek is waar je boeren op afrekent.

  • DJ-D

    De achteruitgang van de weidevogels is vooral ook de schuld van natuurorganisaties. Er worden veel te veel predatoren "gekweekt" in zogenaamde natuurgebieden.

  • veldhuize001


    Er is nog een rede dat de weidevogelstand achteruit gaat en dat is dat er al jaren geen normale mest op het land mag worden uitgestrooid en dat had toen ter tijd niets te maken met beter voor het millieu maar men vond het te veel
    stinken maar dat zullen ze nooit toegeven.

  • agrieehollande

    @VELDHUIZE001 Daarover is het nodige geschreven door V Focus en laten we het predatie/natuurbeleid van de provincies niet vergeten. Menig eitje van de weidevogels wordt verorberd door kraaien en vossen en andere roofdieren waar de stand oploopt.

  • Foxxy

    Het doel heiligt de middelen!

    Weidegang: 50% van de extra opbrengst zelf inleggen! Ik verhaalde het liever op de consument!

    Toch niet best! Geitenmelk 67? Ct per liter? Waar is daar het predikaat weidemelk? (laat staan fosfaat rechten)

    O,o waar zijn wij mee bezig?

Laad alle reacties (12)

Of registreer je om te kunnen reageren.