Akkerbouw

Achtergrond 3342 x bekeken 1 reactie

Zo bescherm je de bodem tegen extreme regenval

Dingeman Burgers heeft een strategie tegen extreem nat weer: maximaal organische stof, vroege aardappelsoorten telen en niet ploegen. Een goede manier om de bodem te weren tegen extreme neerslag.

➤  Zo pakt deze boer het aan  
➤  Niet meer ploegen
➤  Zo is het nu
➤  Zo pakt het uit
➤  Dit zijn de voordelen
➤  Koolstofboer Burgers

➤ Zo pakt deze boer het aan

Zo’n 20 jaar geleden, toen Dingeman net van school af op de boerderij kwam, is hij begonnen te extensiveren en het landwerk eerder af te ronden. Op 12 september 1998 veroorzaakte zware regen in de omgeving van Zevenbergen zware schade aan vooral aardappelen en uien, ook in het toen nog intensievere bouwplan van Burgers.

Dingeman Burgers toont zijn grond. "Bij niet-kerende grondbewerking zie je na verloop van tijd de overgang van bouwvoor naar ondergrond vervagen." - Foto's: Peter Roek
Dingeman Burgers toont zijn grond. "Bij niet-kerende grondbewerking zie je na verloop van tijd de overgang van bouwvoor naar ondergrond vervagen." - Foto's: Peter Roek
“Toen zijn we gaan veranderen: ruimer bouwplan, vroegere aardappelen en meer aandacht voor de bodem. We teelden wortelen, knolselderij, witlof, aardappelen, suikerbieten en tarwe. Maar 15% in het bouwplan was maaigewas. Het was ook bij ons alsmaar intensiever geworden. We zijn toen gestopt met witlof, knolselderij en wortelen. De saldo’s waren laag en bij de oogst reed je vaak je land zo kapot, dat je er nog jaren last van had. Maar er was ook regelmatig directe schade.

Heb je bij de wortelen een keer rotte punten, dan verlies je in één klap zoveel marge, dat je 5 tot 6 jaar voor niets hebt geteeld. Een teelt mag niet mislukken. Bij graan is dat niet echt een kwestie, maar bij aardappelen wel. Daarom wil ik goed voor mijn grond zorgen.”

➤ Niet meer ploegen

Het meest enthousiast is Burgers over het effect van niet-kerende grondbewerking, samen met de teelt van groenbemesters. Een jaar of 5 geleden is hij op enkele percelen gestopt met ploegen, en in plaats daarvan de grond gaan bewerken met een voorzetwoeler met kromme tanden.

Burgers' grond is geschikt voor tafelaardappelen. Veel organisch materiaal tast de schilkwaliteit niet aan, zegt hij.
Burgers' grond is geschikt voor tafelaardappelen. Veel organisch materiaal tast de schilkwaliteit niet aan, zegt hij.

Van zijn 175 hectare ploegde hij voor afgelopen seizoen nog 40 hectare, voor seizoen 2018 alleen nog maar 10 hectare zaaluienland. “Dat is omdat mijn zaaimachine moeilijk in een doodgespoten groenbemester zaait. Een schijfkoutermachine is hiervoor eigenlijk beter, die snijdt meer een zaaisleufje. Maar ja, deze zaaimachine is nog maar 4 jaar oud. Het lijkt ook of de grond wat moet wennen aan niet-kerende grondbewerking, zeg maar het bodemleven. Afgelopen jaar was voor een goede kieming van bieten de bovengrond onvoldoende verweerd, iets te stug. Uitgaand van 100.000 gewenste planten per hectare, had ik er 20.000 tot 30.000 te weinig.”

Aan de andere kant: door de goede structuur hebben de bieten die achterstand ruim gecompenseerd. In de eerste levering had Burgers 18 ton suiker per hectare.

➤ Zo is het nu

Intussen zit Burgers op ruim een derde maaigewassen in het bouwplan. Hij werkt aan de verhouding van het organischestofgehalte op zijn percelen door ongeacht de stroprijs alle stro te verhakselen, maximaal groenbemesters te telen en alle fosfaat in de vorm van runderdrijfmest te geven.

Dingeman Burgers (45) uit Zevenbergschenhoek (N-.Br.). Bedrijf: Akkerbouwbedrijf Burgers-Plaisier, 175 hectare. Bouwplan met 35 ha tafelaardappelen, 45 ha suikerbieten, 25 ha plantuien, zaaiuien en sjalotten, 70 hectare wintergerst, snijmais en wintertarwe voor een melkveehouder. Het plan is om volgend jaar het areaal uien te krimpen en meer aardappelen te zetten.
Dingeman Burgers (45) uit Zevenbergschenhoek (N-.Br.). Bedrijf: Akkerbouwbedrijf Burgers-Plaisier, 175 hectare. Bouwplan met 35 ha tafelaardappelen, 45 ha suikerbieten, 25 ha plantuien, zaaiuien en sjalotten, 70 hectare wintergerst, snijmais en wintertarwe voor een melkveehouder. Het plan is om volgend jaar het areaal uien te krimpen en meer aardappelen te zetten.

Hoe dat er precies in cijfers uitziet, kan Burgers niet zo oplepelen, maar volgens zijn adviseur van Delphy is de organischestofbalans op zijn bedrijf positief. Er wordt meer aangevoerd dan er verdwijnt via afbraak en afvoer. Al kan hij nou ook niet zeggen dat hij het percentage organische stof in zijn percelen al ziet stijgen. Dat zit al jarenlang tussen 2 en 3%. “Verhogen is toch iets van de lange adem. Dan moet je meer in generaties denken.”

➤ Zo pakt het uit

Burgers: “Wat ik vooral zie, is hoe anders grond wordt. Er komt veel meer bodemleven. Het meest zichtbaar zijn de wormen; pendelaars die verticale gangen graven en plantenresten van het oppervlak mee naar beneden nemen. De strakke scheiding tussen bouwvoor en net daaronder verdwijnt, geen ploegzool meer.”

De ondergronder heeft op 10 van de 175 hectare na de ploeg verdrongen.
De ondergronder heeft op 10 van de 175 hectare na de ploeg verdrongen.

Wat natuurlijk ook verschil maakt, is dat als het wat nat was Burgers wél ging ploegen, maar dat hij nu met de woeler alleen het land op gaat als het droog en goed is. “Daar heb je meer ruimte voor als je op tijd klaar bent.”

Op zijn mobiele telefoon toont Dingeman Burgers een paar foto’s van kleikluiten. De ene toont een worm die door de kluit kruipt, de andere toont een wormengang. Ze zijn misschien niet helemaal zo dik als de balpen die er ter oriëntatie naast is gelegd, maar het scheelt niet veel.

Zo bescherm je de bodem tegen extreme regenval

“De grond is echt anders geworden. Meer sponswerking. En als er nu veel water valt, kan dat beter naar onderen. Na forse regen in 1998 ging het hier in 2002 weer mis; iedere paar jaar is het sinds die tijd raak. Ik wil in de grond investeren voor dat soort situaties.”

➤ Dit zijn de voordelen

Dingeman Burgers ziet dat die investeringen in een goede bodem zich uitbetalen in de vorm van goede opbrengsten. En in het uitsluiten van misoogsten. Dat niet-kerende grondbewerking toevallig ook diesel uitspaart en half zo veel tijd kost, vindt hij mooi meegenomen. “Maar die tijdwinst en zeg vijf tientjes diesel per hectare zijn niet doorslaggevend. Als ik voor een goede bodem € 50 per hectare moest uitgeven, deed ik het ook.”

Steeds meer pendelaars, wormen die organisch materiaal van de oppervlakte naar beneden trekken.
Steeds meer pendelaars, wormen die organisch materiaal van de oppervlakte naar beneden trekken.

Kort samengevat luidt Burgers’ strategie voor een renderende, redelijk risicoloze teelt:

  • niet knoeien in het najaar
  • volop organische stof en
  • vroege aardappelsoorten telen.

“Als je je het kunt veroorloven op de korte termijn, is op de lange termijn een ruimer bouwplan het best.”

 ➤ Koolstofboer Burgers

Ineens stond Dingeman Burgers begin oktober in het Algemeen Dagblad: ‘Koolstofboer’ haalt CO2 uit de lucht. Inclusief foto met het spandoek ‘Bomen en gewassen nemen CO2 op’. Burgers’ inspanningen om zijn grond te verbeteren worden in het stukje uitgelegd als een bijdrage aan het halen van de doelen van het klimaatakkoord van Parijs. Met het onderploegen van organisch materiaal legt hij immers CO2 vast. De land- en bosbouw zijn de enige sectoren die in staat zijn om CO2 af te vangen, zegt Roel Clement van ZLTO. “Andere branches kunnen alleen hun CO2-uitstoot verminderen. Wij kunnen het daadwerkelijk uit de lucht halen.”
Er gaan stemmen op om deze CO2-vastlegging te belonen. In Oostenrijk wordt € 35 per ton CO2 uitgekeerd; in Nederland wordt gesproken van een tientje per ton.Burgers toont zich bescheiden over zijn rol. “Van wat volgend jaar of het jaar daarop weer verteert, komt de CO2 weer vrij. Het moet echt gaan om meer stabiele organische stof in de bodem. Dat gaat niet zo hard.”
Neem vervolgstappen op het gebied van bodemgezondheid. U leert meer tijdens het evenement Grond om te Boeren op 12 december. Komt u ook?

Eén reactie

  • gebrvanbergeijk

    Heel herkenbaar, zo werken wij nu ook de laatste 7 jaar.

Of registreer je om te kunnen reageren.