Zero-stal 1e stap naar nieuw concept varkensvlees

Het zero-stalconcept dat Agrifirm Exlan en Sweco (voorheen Grontmij) ruim anderhalf jaar geleden introduceerden, is de opmaat naar een nieuw concept varkensvlees. Tenminste als het aan Peter Schepers, adviseur milieutechniek bij Agrifirm Exlan, ligt.Schepers is overtuigd van de toekomstbestendigheid en de haalbaarheid van ‘zero-varkensvlees’ als marktconcept. Ondanks dat de zero-stal voor vleesvarkens nog niet is gerealiseerd, werkten de initiators aan de doorontwikkeling van de stal naar een varkensvleesconcept.Wat maakt de zero-stal geschikt als basis voor een marktconcept?“De gedachte achter de zero-stal is om een emissieloze stal te realiseren met aandacht voor dierenwelzijn, omgeving, milieu en volksgezondheid zonder gebruik te maken van ingewikkelde end-of-pipe oplossingen. We willen een duurzame stal die optimaal gebruik maakt van reststromen en waarvan de materialen nadat de stal is afgeschreven opnieuw zijn te gebruiken. Door dit toe te passen bij alle schakels in de keten ontstaat een nieuw duurzaam varkensvleesconcept.”Is er wel vraag naar een dergelijk product?“Ik denk het wel. Het zero-concept voldoet aan alle maatschappelijke en politieke wensen. Er is geen uitstoot van ammoniak, geur en fijn stof, waardoor er geen overlast is voor de omgeving en geen risico voor de volksgezondheid. Doordat we de mest meteen afvoeren, komt er vrijwel geen ammoniak in de stallucht, wat de diergezondheid ten goede komt. En de milieubelasting is minimaal. De dikke fractie na mestscheiding gaat zo veel mogelijk in lokale kringlopen. Het overschot is bestemd voor export. De dunne fractie zetten we om in kunstmest. En de stal is ingericht met de natuurlijke behoeftes van het varken als uitgangspunt om een maximaal dierenwelzijn te realiseren.”Bovenaanzicht van de zerostal. De vierkante of hexagonale stam wordt in een terpvorm gebouwd.Wanneer komt zero-varkensvlees op de markt?“Dat is nu nog niet te zeggen. Er is nog een lange weg te gaan. Het zero-varkensvleesconcept is een stip aan de horizon waar we geleidelijk naartoe werken. Inmiddels is er ook een ontwerp voor de zero-zeugenstal. De eerstvolgende stap is de bouw van een demonstratiestal voor vleesvarkens op een praktijkbedrijf. Daarvoor zijn we met lokale overheden en een aantal geïnteresseerde ondernemers in gesprek.”“Dat is een tijdrovend traject omdat het een nog niet erkend staltype betreft. We hebben behoefte aan ruimte om te experimenteren, terwijl de wet die te weinig biedt. Dat vertraagt het proces om innovaties voor een duurzamere varkenshouderij te stimuleren. Samen met onze partners in het project werken we aan de financiering van de eerste demonstratiestal. In totaal is € 3,8 miljoen nodig voor een demostal met 3.000 varkensplaatsen.”Tekst gaat verder onder videoDat is veel geld. Is dat wel rendabel?“Dat is inderdaad veel geld, maar dat is voor de demonstratiestal inclusief onderzoekskosten. Voor de commerciële uitrol van het concept schat ik dat de bouwkosten maximaal 40% hoger liggen dan die van een conventionele stal. Die kosten moeten terugverdiend worden met betere technische resultaten, minder kosten voor energie, gezondheid en mestafzetkosten, en met mogelijk een opbrengst van kunstmestproducten. En met een hogere opbrengstprijs voor de varkens. Kortom met een toekomstbestendig businessmodel.”“De kosten van de demonstratiestal omvatten niet alleen de bouwkosten van de demostal maar ook het complete onderzoekstraject voor validatie van de stal en optimalisering en verfijning van het concept, zoals het meten van de emissies uit de stal en de toegepaste technieken, zoals mestverwerking en de opwekking van energie uit methaan en ammoniak door een brandstofcel.”Peter Schepers, adviseur milieutechniek bij Agrifirm Exlan: "We hebben behoefte aan ruimte om te experimenteren, terwijl de wet die te weinig biedt. Dat vertraagt het proces om innovaties voor een duurzamere varkenshouderij te stimuleren."Is het realistisch dat mensen meer betalen voor ‘zero-varkensvlees’?“Dat verwacht ik wel. We zijn bezig een consortium van belanghebbende ketenpartners te formeren om het concept verder uit te werken en de innovatie te versnellen. Een constant, voldoende groot productievolume en een goede vierkantverwaarding zijn cruciaal om het concept te laten slagen. Daarvoor moeten voldoende varkenshouders meedoen. Dit concept kan een oplossing bieden voor de hele keten en onder andere een bijdrage leveren aan de klimaatdoelstellingen van de overheid.”Hoe ziet de stal er uit?“De vierkante of hexagonale stam wordt in een terpvorm gebouwd. In het midden bevindt zich de technische ruimte met onder andere de voeropslag, luchtbehandeling, mestverwerking, brandstofcel, enzovoort. Daaromheen liggen de varkens in grote groepen. Bezoekers kunnen de varkens bekijken vanuit de galerij. Alle installaties zijn voorzien van een datasysteem dat toegankelijk gemaakt kan worden voor bijvoorbeeld controlerende instanties.”Met de zero-stal zou ook energie opgewekt kunnen worden, middels een brandstofcel. De werking van de brandstofcel wordt hier schematisch weergegeven.