Weidevogel vraagt open grasland met kruiden

Kruidenrijk grasland levert meer biodiversiteit door aanwezigheid van meer verschillende planten, insecten en dieren, met name weidevogels. Er leven nog veel vragen over de wijze waarop kruidenrijk grasland te ontwikkelen en in stand te houden, terwijl de markt erom vraagt.Initiatieven, zoals AH-melk bij A-ware en Topzuivel bij FrieslandCampina, maken dat veehouders zich meer oriënteren op kruidenrijk grasland. Reden voor de Nederlands-Vlaamse vereniging voor Weide- en Voederbouw (NVWV) om daar een themadag aan te wijden. Kruidenrijk grasland met klaver, karwei, weegbree en cichorei. - Foto: Peter RoekBiodiversiteit leeft tussen de oren, maar omzetten in daden is iets anders. Vooral omdat de gedachte is dat er tegenstrijdigheid is tussen de landbouwkundige uitnutting van grond (maximalisatie van de opbrengst) en het economisch verlies als gevolg van opbrengstderving. Of die gedachte terecht is, moet nog blijken. Onderzoek van het Louis Bolk Instituut toont dat mengteelt van Engels raaigras met smalle weegbree niet minder opbrengst geeft. Dat zijn wel waarden gemeten in 2018 en dat was een enorm droog jaar. En weegbree kan beter tegen droogte dan gras. Feit is dat weegbree het vooral goed doet in de latere snedes. Fosfaatbuffer staat verschraling grasland in de wegOm het kruidenrijk grasland van vroeger te bereiken, is enorme verschraling nodig. Met name de buffer aan fosfaat is zo groot dat dit generaties duurt. Daarom is het beter om te kijken of via doorzaaien met kruiden als weegbree, cichorei en verschillende klavers de biodiversiteit snel te vergroten is. Afhankelijk van de kruidensamenstelling in het grasland wordt de vegetatie meer open en komen meer insecten in het veld. Dat vergroot de kans en gelegenheid voor kuikens van de rap afnemende populatie weidevogels om volwassen te worden. Nu is ‘vogeltjesland’ nog veelal arm bemest grasland met een uitgestelde maaidatum. Het pak gras dat zich ontwikkelt, is tussen eind mei en half juni echter veel te dicht voor kuikens om zich in te bewegen. Van alle percelen die aangemeld zijn binnen agrarisch natuurbeheer voldoet slechts 3% aan alle voorwaardenMeer openheid in het gewas is voor de veehouders geen bezwaar, mits dat ook wat oplevert. Nu is er voor natuurbeheer alleen een vergoeding voor opbrengstderving en arbeid. De EU wil extra vergoedingen mogelijk maken. De basis blijft en elke EU-lidstaat mag straks zelf aangeven welke beloning voor welke actie staat. Dat is daarmee nu een nationaal politieke kwestie geworden.Uitgestelde maaidatum kruidenrijk grasland vervroegenVerder pleit NVWV voor een transitiepakket voor kruidenrijk grasland waarin de uitgestelde maaidatum in agrarisch natuurbeheer wordt vervroegd. Nu wordt grasland van het ene jaar op het andere kruidenrijk zonder verschraling. De uitgestelde maaidatum leidt tot een zwaar pak gras met open zode waarin soorten als witbol zich snel vestigen zonder ontwikkeling naar kruiden. Een transitiepakket van verschraling met een vroegere maaidatum kan de dominantie van deze soorten doorbreken. Dan moeten er wel vluchtstroken voor kuikens zijn en in mozaïek gemaaid worden. Dat betekent op verschillende data, zodat voor de vogels zowel gemaaid landschap aanwezig is, maar ook velden waar de vegetatie meer uitgegroeid is. Naast minder verstoring door maaien en voldoende openheid in het gewas is ook verhoging van het waterpeil zinvol om zo meer plasdras te realiseren. Het zijn de basisvoorwaarden die vogels stellen aan een passend broedgebied om hun kuikens groot te brengen. Van alle percelen die aangemeld zijn binnen agrarisch natuurbeheer voldoet slechts 3% aan alle voorwaarden. Er is dus nog een lange weg te gaan.