‘Wat is het beste alternatief voor de sleepvoet?’

Het beste alternatief voor de sleepvoetbemester is een vernieuwde sleepvoetbemester, aldus Wiebren van Stralen van LTO.Op 14 februari stond Boerderij uitgebreid stil bij de vraag wat het beste alternatief was voor de sleepvoet. Bijzonder genoeg miste één belangrijk alternatief. Voor LTO is het antwoord op de vraag eenvoudig: de sleepvoet! Al sinds er voor het eerst gesproken is over een verbod op het gebruik van de sleepvoet op klei- en veengronden zit LTO bovenop de ontwikkeling van alternatieven. Een verplichte methode van bemesten op grasland houdt onze leden namelijk sterk bezig en is daarmee een belangrijk onderwerp voor de belangenbehartiging. Veel leden gaven ons namelijk al aan dat een ouderwetse trekkeractie in Den Haag te verwachten valt als we niet kunnen voorkomen dat de sleepvoetbemester straks bij het oudijzer moet zoals eerder de ketsplaat.Overeenkomst Generieke MaatregelenTegelijk hebben we als sector in de Overeenkomst Generieke Maatregelen afspraken gemaakt met de overheid om de emissie van ammoniak te verminderen. Emissiearm aanwenden is één van de pijlers onder de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) die een flink deel van de 10 kiloton ammoniakreductie in 2030 moet opleveren. Wie een vergunning wil aanvragen of een melding wil doen weet hoe cruciaal het is dat er ontwikkelruimte blijft. Het is dus duidelijk dat reductie moet, maar dan wel goed! Geen machines verplichten die boeren niet willen of kunnen gebruiken. Ook dat is een duidelijk uitgangspunt. Niet snijden in de graszode. Niet de mest koste wat kost in de grond willen brengen. Die boodschap is glashelder doorgekomen.‘Het verdunnen van drijfmest met water pakt juist boven verwachting goed uit’.Zodra het verbod op de sleepvoet oude stijl ingaat, moet de nieuwe variant praktijkrijp zijn. Of die sleepvoet nu achter de mesttank hangt of dat de mest wordt aangevoerd met een slang: beide toepassingen willen we behouden. In 2013 zijn we gestart met emissiemetingen door Wageningen University & Research voor de twee varianten waar we het meeste heil in zagen: uitrijden van aangezuurde mest en uitrijden van met water verdunde mest. Na het eerste meetseizoen werd ons al helder dat aanzuren van mest – zoals dat in Denemarken veel gebeurt – te weinig perspectief biedt. De gemeten reductie viel tegen en het kost teveel zwavelzuur, wat niet goed is voor de bodem. Daar staat tegenover dat het verdunnen van drijfmest met water juist boven verwachting goed uit blijkt te pakken.Onderzoekers bezig met metingen van ammoniakuitstoot. Toevoeging van water aan de drijfmest vermindert de uitstoot aanzienlijk. Foto: Jan Willem SchoutenGrasopbrengstWe hebben ons in de proeven telkens gericht op drie aspecten: het meten van de emissie, grasopbrengst en de borging van het systeem. Om de nieuwe sleepvoet erkend te krijgen is allereerst van belang dat de ammoniakemissie vergelijkbaar is met het in de grond brengen van de mest. Het meten van grasopbrengst heeft ook nut, want wat is er mooier dan het ombuigen van stikstofverlies naar meeropbrengst van goed gras? Dan verandert het argument van ‘je moet’ in ‘ik wil’ deze methode toepassen. Tenslotte is cruciaal dat ook op een relatief eenvoudige manier vastgesteld kan worden dat de noodzakelijke verdunning met water ook echt is toegepast. We kennen allemaal nog wel de voorbeelden van vroeger waarin dat de bottleneck was. Met de huidige mogelijkheden van GPS in combinatie met sensoren en flowmeters moet dat bezwaar tot het verleden gaan behoren.Meten is wetenWat zijn de resultaten tot dusver? In het eerste jaar is gewerkt met een verdunning van 1 deel mest op 1 deel water (1:1) en 2 delen mest op 1 deel water (1:0,5). Een reductie van de ammoniakemissie ten opzichte van de ‘gewone’ sleepvoet van ruim 40% blijkt mogelijk en is daarmee gelijkwaardig aan de zodenbemester. Bovendien is er een positief effect op de grasopbrengst gemeten. Vorig jaar vonden metingen plaats aan een nog lagere verdunning van 3 delen mest op 1 deel water (1:0,25). Die meetproef slaagde niet helemaal en wordt waarschijnlijk dit jaar herhaald. Boeren op klei en veen kunnen dus gaan nadenken over inpassing in hun bedrijfsvoering van het verdunnen van mest met water. Want niet alleen de mest wordt dunner, ook de emissie neemt af. Tegelijkertijd daalt de grasopbrengst niet, maar stijgt die juist. In combinatie met een groter aantal uren weidegang gloort er zelfs nog meer perspectief. Dat betekent dat deze verbeterde toepassing van de sleepvoet grote potentie heeft voor boer en milieu. Het beste alternatief voor het sleepvoetverbod lijkt dus inderdaad de verbeterde versie van diezelfde sleepvoet te zijn.Wiebren van Stralen is beleidsadviseur Mest & Milieu bij LTO Nederland