Voorjaar 2018: inhaalslag na trage start

Voorjaar 2018 was alles bij elkaar wat later dan gemiddeld door koude samen met soms heftige regen. Zomerse temperaturen in mei en begin juni maakten dat het daarna ineens heel snel ging.Er waren nogal wat incidenten met veel regen. 52 Millimeter in 2 dagen, 60 millimeter binnen een paar uur, bijna 100 millimeter in korte tijd. Het voorjaar van 2018 gaat in verschillende gebieden in Noord en Zuid zeker worden herinnerd als een voorjaar met zware buien. Pas ingezaaide of ingepote percelen onder water, met de schop, minikraan of sleuvenfrees het land in om nog wat te redden._{Artikel gaat verder onder de getoonde foto’s in dit artikel.}Medewerker Ad Verlinde van Landbouwbedrijf Klompe schoffelt bij Numansdorp (Z.-H.) sjalotten voor een laatste onkruidje, maar vooral om wat lucht in de rond te krijgen. "Meer zuurstof bij de wortel geeft een betere groei." Verlinde was wat gehandicapt door een haperende gps. Hij moest nu zelf sturen. - Foto: Peter RoekModderstromenAardappelgewassen leden onder het water, bonte percelen graan door wateroverlast, bietenpercelen met soms veel te weinig planten. Maar ook percelen bieten die wonderwel goed onder het water vandaan kwamen. In Zuid-Limburg leidden buien van 50 millimeter plaatselijk tot modderstromen. Daarentegen is het op sommige plekken ook droog gebleven. In de Noordoostpolder staan overal haspels te draaien. Ook Noord-Friesland kent een mooi voorjaar. “Het is best droog”, zegt akkerbouwer Willem Hoogterp in Sint Jacobiparochie. “Een buitje is eigenlijk best welkom voor de gewasontwikkeling.”
Tarwe in Noord-Friesland. Het gewas is gezond en staat mooi in bloei. De ontwikkelingsstadia volgen elkaar snel op. - Foto: Ruud PloegKlaas de Boer van Parsgranen trekt in St.-Jacobiparochie (Fr.) enkele pootgoedplanten uit de rug om de vorderingen te bekijken. "Het haakjesstadium, hij gaat nu knolletjes vormen." - Foto: Ruud PloegWat laterHet was alles bij elkaar een wat later dan gemiddeld voorjaar. In mei werd nog volop gepoot. Vorige week bij Oudenhoorn (Z.-H.) werden nog aardappelen overgepoot. Akkerbouwer Rens van Bergeijk in Zuidland (Z-.H.) kreeg tussen poten een aanfrezen 60 millimeter regen in de aardappelen. Dat betekende met z’n allen met schop en minigraver het land in om water van het land te krijgen. “We hebben nu minder stengels en de aardappelen staan door zuurstofgebrek wat in de stress. Dat kost ons 15 tot 20% opbrengst.” Maar Van Bergeijk wil niet klagen. Hij toont zich tevreden over het goede effect van percelen die hij iets heeft bol gelegd en vindt het als vakman een uitdaging om gegeven de omstandigheden het vanaf hier zo goed mogelijk te doen.Rens van Bergeijk in Zuidland (Z.-H.) bekijkt zijn erwten. Hij is tevreden over het gewas. Er staat nog wel iets melde in. Hij zaaide op 23 mei en spoot op 25 met Centium en vorige week dinsdag nog met Corum met Promotor. - Foto: Peter RoekPhytophthorabestrijdingOndertussen is de phytophthorabestrijding begonnen; telers hebben 1 tot 4 keer gespoten. Zolang de droogte aanhoudt, blijven de intervallen redelijk ruim. Al hoor je dat in Limburg wegens grote ziektedruk en snelle bladgroei elke 4 dagen moet worden gespoten._{Artikel gaat verder onder het kader.}Misschien meer dan 60 ton cichorei per hectareJohn Frijns is in zijn nopjes over de actuele stand van zijn gewassen op de lössgrond.“Na wat opkomstproblemen staat de 5 hectare cichorei er heel goed bij. Dit gewas is wel twee weken vroeger gezaaid dan normaal. In totaal staan er 130.000 planten per hectare.” Blijft de cichorei zich zo ontwikkelen dan denkt hij zeker zijn gemiddelde hectareopbrengst van 60 ton met 10 ton inuline te verbeteren. “Bij een dergelijke opbrengst is het een interessante teelt.”Naam: John Frijns (53). Woonplaats: Jabeek (L.). Bedrijf: bouwplan op 25 hectare: cichorei, suikerbieten, aardappelen, wintertarwe en pompoenen. - Foto: Guus QueisenDoor een goede werking van de bodemherbiciden op de vochtige bodem was de onkruiddruk in zowel de cichorei als de bieten laag. Volgens Frijns tonen de forse regenbuien, die Zuid-Limburg de afgelopen weken teisterden, aan dat de niet-kerende-grondbewerking (nkg) een goede erosiebestrijder is. “In het begin was ik hier geen voorstander van. Ik wilde blijven ploegen. Maar nu wil ik niet meer anders. Ondanks, of eigenlijk juist dankzij de nkg, realiseren we al enkele jaren rond de 15 ton suiker per hectare. Zet de actuele groeiontwikkeling in de bieten zich door, dan slechten we deze grens van 15 ton. Maar dan moet er wel snel een goede regenbui vallen.”
Noorden loopt nu voorDe grote verschillen in dit voorjaar worden mooi geïllustreerd door de bieten- en uienteelt. Waar normaal gesproken Zeeland voorloopt op het Noorden, is dat dit jaar precies andersom. Het loof op Noordoost-Groningse percelen staat ongeveer zo groot als het loof van plantuien in het Zuidwesten. De telers konden daar eerder het land op. In Zeeland bleef het lang te nat. Daardoor is het een serieus laat voorjaar geworden met een zaaidatum rond 20 april. Een zaaiseizoen van 2 maanden zie je terug in een zeer variabele stand van het gewas.
Beregenen van erwten in Zuid-Limburg. In het uiterste Zuiden is er pleksgewijs een flink neerslagtekort. - Guus QueisenCees en Mary de Ruiter in Abbenbroek (Z-.H.) selecteren in een perceel Folva pootgoed voor eigen gebruik. Ze vinden niet veel, een enkele bonte. De Ruiter kiest voor eigen teelt, omdat 'je dan tenminste weet wat je krijgt'. - Foto: Peter RoekKorstvormingDaar kwam het verschijnsel korstvorming nog overheen, wat leidt tot tweewassigheid. Het leidt tot een dunne stand, een iel gewas voor de tijd van het jaar. Pleksgewijs is dit in de Noordelijke helft van het land, dat grosso modo voorloopt, ook aan de orde. Op sommige Groningse percelen is bijvoorbeeld op 10 mei zelfs nog gezaaid. Dat worden erg late uien.Die iele gewasstand blijkt wel op Proefboerderij Rusthoeve in het Zeeuwse Colijnsplaat. Uien, aardappelen, bieten. Vlas doet het slecht. De misère geldt voor alle gewassen, behalve voor de tarwe; die staat er mooi op. “We gingen op 20 april het land in, terwijl 1 april normaal is voor ons”, schetst bedrijfsleider Eelco Boot. “Zo laat ben ik nog nooit begonnen.”_{Artikel gaat verder onder het kader.}‘Niks te klagen, 18 mei alles erin’Tonco Padmos spoot vorige week zijn zomergerst met Fandango tegen afrijpingsziekten met wat Karate erbij tegen het Graanhaantje, of eigenlijk de larven ervan.Die vreten de massa tussen de bladnerven weg. Padmos plukt een blad en laat het zien. “Kijk deze zuigschade wil je niet. Juist aan het vlagblad dat de aar moet gaan voeden die precies nu te voorschijn komt. Dat het graanhaantje er zit, zie je ook aan de zwaluwen die vlag boven het gewas vliegen. Goed dat die zwaluwen meehelpen, maar het is te weinig om schade binnen de perken te houden.”Naan: Tonco Padmos (25). Plaats: Scharendijke (Zld.). Bedrijf: combinatie met totaal 200 hectare, winter- en zomertarwe, zomergerst, vlas, suikerbieten, uien, erwten, graszaad, gras, aardappelen. - Foto: Peter RoekDe gerst is 24 april gezaaid, heeft zich flink ontwikkeld, maar het perceel staat ook wel wat bont. “Op dinsdag en woensdag heb ik gezaaid, de zondag en maandag erna viel er 53 millimeter regen op. De plantjes kwamen net boven. Je ziet daarvan nu wel wat plekjes met waterschade.“
“Alles bij elkaar vind ik dat ik niks te klagen heb, 18 mei zat alles in de grond, niks hoeven overzaaien. Vanochtend 16-0-30 bijbemest op de uien. die staan goed. Eerste gift was 500 kilo KAS. Bij de suikerbieten 45.000 tot 70.000 planten per hectare. 45.000 is misschien wat krap aan, 70.000 is gewoon. Phytophthora spuiten samen met onkruidmiddel gaat goed.”
_{Artikel gaat verder onder de tweet.}Dit is op waterplek. Grond van 25% afslibbaar. Tanden trekken er goed in. Soms wel een stukje korst op de uien. pic.twitter.com/BxWHqTcYug— Klaasjan Boer (@kwjboer) 15 juni 2018‘Suikeropbrengst ruim 15 ton per hectare’De kleine aardappelstand baart nog geen zorgen, omdat dit gewas in augustus de kilo’s produceert. Vorig jaar leek het niets te worden in juni, maar kwam er toch een enorme oogst door groeizaam zomerweer.En in bieten zit een grote variatie in groeipuntsdatum: van 1 tot 18 juni. Dat verschil poetst een groeizame zomer niet zomaar weg. Suiker Unie verwacht een suikeropbrengst van ruim 15 ton per hectare.Op een pootgoedperceel van de Willem Hoogterp in Sint Jacobiparochie (Fr.) trekt Klaas de Boer, akkerbouwspecialist bij Parsgranen, een aardappelplant uit de grond om te kijken wat daar gebeurt. “Dit is het haakjesstadium”, concludeert hij. De plant vormt knolletjes op die haakjes; knolzetting. Over een dag of 10 lijken het al aardappeltjes. Het is nu te vroeg om iets over de opbrengst te zeggen hoor.”‘Begin september hoop ik uien te rooien’Niels Evers in Drieborg (Gr.) heeft zijn uien net verkocht aan een verwerker. Evers heeft in het Oldambt, vlakbij de Dollard prachtige gele en rode uien.Ze zijn beduidend verder ontwikkeld dan elders in het land. “Op 16 maart, toen de grond bekwaam was, heb ik ze gezaaid. Ik hoop ze begin september te rooien.” Hij gaat er met de schoffel doorheen om koolzaadopslag te verwijderen. “Dat stond hier 4 jaar geleden, maar blijft maar komen. Dit moet ik tot half juli goed bijhouden.”Een zaaiui van het ras Red Tyde, een rode dus, doet het bijzonder goed in het Oldambtster Drieborg. 'Geen extreme neerslag en niet te droog", verklaart akkerbouwer Niels Evers. - Foto: Ruud PloegDe weergoden zijn de Drieborger vooralsnog gunstig gestemd. Niet te veel stortbuien en het is ook niet droog. Minpuntje: 3% van zijn uien leed hagelschade. Dat kunnen invalspoorten zijn voor ellende. Hij teelt nu een lustrum lang uien met goede opbrengsten van 75 tot 85 ton. Evers heeft 5,5 van de 12,5 hectare verkocht. “Risicospreiding”, legt hij uit. Bewaren doet hij niet, de uien gaan af land weg.Niels Evers (35) uit Drieborg (Gr.) teelt 12,5 hectare uien. Graan is zijn hoofdgewas, maar uien doen het goed in de vruchtwisseling en risicospreiding. - Foto: Ruud PloegAan de overkant staat zijn wintertarwe, de basis van het bedrijf. Een strak blok. “Dit is een nieuw ras, Talent. Elk jaar vervang ik een ras. 70% is wel uitgebloeid, mooi op tijd. De stand is wat hol, door de lastiger grondbewerking na het natte najaar. Dat kan ook positief zijn voor gewasontwikkeling en ziektedruk.”
‘Buitje is wel welkom’Het voorjaar is best mooi geweest, maar inmiddels is wat regenwater voor de gewasontwikkeling welkom. “We hebben hier niet veel regen gehad”, zegt Willem Hoogterp. “Het is best droog. Een buitje is eigenlijk wel welkom.” Vorig jaar was de luizendruk hoog en dat leidt tot extra alertheid op virus dit seizoen. “De oogst verliep vorig jaar door het natte weer lastig en het bewaarseizoen ook. We moesten alle zeilen bijzetten om rot tegen te gaan. Je moet meer drogen en de grond plakte nogal aan de aardappelen.”Desondanks kan Hoogterp gebruik maken van de goede bodemstructuur. De vorst in maart heeft daar een flink aandeel in. En het feit dat heftige buien hem bespaard bleven. Wel is het seizoen wat vertraagd door het wisselvallige weer in april._{Artikel gaat verder onder de film.}Vraatschade door bietenvliegBij de suikerbieten vertelt de Boer: “Voor de langste dag is dit veld wel gesloten.” De bruine vlekken op de bladeren vallen op. “De bietenvlieg is de laatste jaren een groeiend probleem in de suikerbietenteelt in dit gebied. De nu nog beschikbare zaadcoating houdt nog wat tegen, maar zodra die is uitgewerkt, slaat de bietenvlieg toe. Het resultaat is vraatschade.”
Larf van het graanhaantje op gerstperceel van Tonco Padmos. Het beestje vreet aan het vlagblad en tast zo de productiviteit van het gewas aan. - Foto: Peter RoekMarcel Tramper van Wageningen Plant Research in Westmaas bekijkt een proef aardappelen. Door zware regen verloor hij 2 à 3 van zijn 15 hectare aardappelen. Een deel heeft hij door de bestaande ruggen opnieuw ingepoot. "Dat lijkt beter te gaan dan eerst vlakrotoren en dan opnieuw poten." - Foto: Peter RoekIn St-Jacobiparochie (Fr.) verrichten Wybren Hoogterp en medewerker Jetle Visser (rechts) de selectie in het pootgoed. Het is een gezond perceel, zegt Hoogterp. - Foto: Ruud PloegAfwateringssleuf in de Hoeksche Waard. Opvallend is het grote aantal percelen met veel sleuven. - Foto: Peter RoekBas Wolters (85) stipt met een 1:3 glyfosaatoplossing aardappelopslag aan in een perceel cichorei van akkerbouwer Adri Bergeijk in Hekelingen (Z-.H.). "Na de regen gezaaid, ze staan allemaal boven." - Foto: Peter RoekNoord-Friese suikerbieten. Klaas de Boer van Pars Granen: “Voor de langste dag is dit veld wel gesloten. De bietenvlieg is de laatste jaren wel een groeiend probleem in dit gebied." - Foto: Ruud PloegDe cichorei van biologisch akkerbouwer Gerard Lanting in het Drentse Oosterhesselen staat mooi. Wel leiden heftige buien soms tot gele plekken in het gewas. - Foto: Ruud PloegTarwe“De tarwe staat mooi in bloei”, vertelt George Pars, graanspecialiste bij Parsgranen, staand bij een perceel wintertarwe in St.-Jacobiparochie (Fr.). “De stadia volgen elkaar snel op. Fusarium, dat grote kwaliteitsproblemen kan geven, hebben we gelukkig niet gezien en ik verwacht het dit jaar ook niet zo snel. De opbrengst is nog niet te voorspellen, omdat de korrel zich na de bloei vult. Het weer is dan bepalend.”Verderop in Berlikum (Fr.) staan 3 hectare uien van Bouke Wiersma, eerste week april gezaaid. “Tot nu toe ben ik erg tevreden. De gewasontwikkeling is goed, de laatste onkruidbestrijding is gedaan. Een buitje mag er wel op nu, dat geldt voor veel gewassen. Maar onderin zit nog wel vocht, hoor.”