Vegan Cowboys willen koe uit graszuivelketen

Melk en kaas direct uit gras halen, zonder tussenkomst koe. Jaap Korteweg en Niko Koffeman werken eraan.Melk en kaas die direct uit gras worden gewonnen, zonder tussenkomst van de koe. Dit is het ideaal van Jaap Korteweg en Niko Koffeman. Begin dit jaar hebben ze de eerste stappen gezet op weg daar naartoe. Met de opbrengst uit vooral de verkoop van De Vegetarische Slager aan Unilever, denken ze hun ideaal een stukje dichterbij te brengen, vertelt Korteweg. Samen met Koffeman heeft hij – als eerste stap – een laboratorium gekocht bij de universiteit van Gent. Het is een plek waar veel vegavrienden actief zijn. _{Lees verder onder de foto.} Jaap Korteweg (links) en Niko Koffeman combineren commercie met idealen. Ze werken met hun plannen voor veganistische zuivel uit gras verder aan een landbouw zonder veehouderij. - Foto's: Duo Foto/Wim Kooijman‘Those Vegan Cowboys’Het onderzoeksteam in het Gentse lab gaat door het leven onder de naam ‘Those Vegan Cowboys’. Korteweg denkt dat dit team zo’n zeven jaar nodig heeft om de juiste microcultures te hebben gevonden en in productie te hebben gebracht. De insteek is namelijk om de gewenste melk- en kaaseiwitten met behulp van fermentatie uit het gras te halen. “Het idee om dat te gaan doen, is al heel oud”, vertelt Korteweg. “Het is misschien wel twaalf jaar geleden dat ik mijn voornemens heb gepresenteerd, op een bijeenkomst met Wageningse studenten. Ik noemde het bijna in één mond met De Vegetarische Slager. Ik heb ook altijd gezegd dat ik er verder mee aan de slag wilde gaan na De Vegetarische Slager.” Zoeken jullie een echt gelijkwaardig alternatief voor koemelk? En dus iets wat hoogwaardiger is dan bijvoorbeeld sojadrank?“Nou, onze melk moet ook werkelijk geschikt zijn voor de mens. Koemelk is eigenlijk te vet. Daarom haalt de zuivelindustrie vaak een deel van het vet uit melk die bedoeld is als drinkmelk of andere verse zuivel. Dan krijg je halfvolle of magere melk. Het bestanddeel melkvet gaan we niet proberen na te maken. Dat kunnen we vervangen met een plantaardige vetsoort. Het gaat ons vooral om het melkeiwit, dat we uit het gras willen halen. Het zoeken is er daarom vooral op gericht om die schimmels te vinden die deze taak aankunnen of daarvoor zijn aan te passen. Voor het te maken product is ongeveer 20% wei-eiwit en 80% caseïne nodig. Dit zijn de belangrijkste ingrediënten. De voedingswaarde moet minstens gelijkwaardig zijn aan of beter zijn dan die van gewone zuivel.”Kaas is wel een hele belangrijkeWat willen jullie precies maken?“Eigenlijk mikken we op alle populaire zuivelproducten, maar kaas is wel een hele belangrijke categorie. Je ziet ook dat de gewone melkconsumptie bijna over de gehele breedte onder druk staat, met uitzondering van de kaasconsumptie. Er is echter nog geen goede veganistische kaas, al zijn diverse bedrijven druk bezig die te gaan maken. Zodra dat gaat lukken, is alles in beeld, kun je alles maken.”Jullie willen de plantaardige zuivel maken uit gras – wat voor soort gras?“Wij zoeken naar een zo duurzaam mogelijk mengsel, van gras én kruiden. In dat mengsel moet in ieder geval ook grasklaver zitten, dat vind ik belangrijk in verband met de stikstofbinding die plaatsvindt bij klaver.”Grootste deel van veevoerareaal, zoals dat nu in gebruik is, wordt overbodigMaak het verder nog uit of het gaat om jong gras of mag het ook ouder en houtachtiger gras zijn?“Dat zijn we nog aan het onderzoeken. Wat wel vast staat, is dat we veel minder gras nodig hebben. Zeker een factor 5 minder. Daardoor wordt dan ook het grootste deel van het veevoerareaal, zoals dat nu in gebruik is, overbodig. Het deel van het Nederlandse grasland dat niet meer nodig is, kan dan worden teruggegeven aan de natuur. In de veenweidegebieden kan daardoor het ooit afgegraven laagveen zich weer gaan ontwikkelen en legt het opnieuw CO₂ vast.”Kun je iets zeggen over het energieverbruik bij de fermentatie van gras?“Daar is relatief weinig energie voor nodig. Het totale proces is minstens 500% duurzamer dan gewone zuivelverwerking, want er is veel minder fossiele brandstof voor nodig.” _{Lees verder onder de foto.} De ontwikkeling van veganistische zuivel is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Korteweg en Koffeman hebben er vooralsnog 7 jaar voor uitgetrokken en investeren miljoenen.Jullie zijn getweeën in dit nieuwe project gestapt. Hoe doen jullie dat zakelijk gezien, en doen jullie dat echt met z’n tweeën, of met steun van een grote investeerder?“De naam van onze ondernemingen heb ik niet eens zo meer paraat. Ik kan wel helder zijn over investeerders. We doen het zonder steun van stille vennoten of zo. Wel merken we dat er veel interesse voor is van allerlei wereldspelers in de zuivel. Het is iets dat veel bedrijven interesseert, in de Verenigde Staten, in Groot-Brittannië en elders. Zie initiatieven als Biomilq, Perfect Day en andere.”Is er ook concrete interesse van Nederlandse zuivelbedrijven?“Daar ga ik nu niets over zeggen.”De oude versus de nieuwe zuivelJaap Korteweg en Niko Koffeman hebben er kennelijk plezier in om een klein beetje de draak te steken met de ‘oude’ zuivel. Korteweg heeft – als onderdeel van zijn nieuwe missie – begin dit jaar een serie bv’s opgericht, met K’s als hoofd-bv. Deze verwijzing behoeft verder geen uitleg. Onder K’s hangen de bv’s Milk Unlimited en New Milk Buzz. Bij reclameman Koffeman vinden we ook de laatste twee bv’s plus Milk Unlimited. In België, waar ze het voormalige biotechnologie-laboratorium van Oxyrane hebben opgekocht, is New Milk Lab hun werkmaatschappij. Naast Koffeman en Korteweg is daar ook oud-hoofdredacteur Hille van der Kaai van BN De Stem bestuurder.