Vaste hogere melkprijzen voor kleine groep

Vaste, bovengemiddelde melkprijzen gelden als de gouden graal voor de melkveehouderij. Iedereen jaagt er naar; voor weinigen zijn ze bereikbaar. Dat leert de ervaring van Britse en Franse boeren.Langdurig stabiele melkprijzen zijn de laatste jaren geen uitzondering in Nederland. Tot en met januari hanteerde particulier verwerker Vreugdenhil Dairy Foods 9 maanden lang dezelfde basisprijs. Collega Bel Leerdammer hield 6 maanden dezelfde basisprijs aan. Officieel vaste prijzen kent de Nederlandse zuivel nog niet. Daarvoor moet je in andere landen zijn, zoals Groot-Brittannië, Frankrijk, Ierland en ook België.Langste ervaringIn Groot-Brittannië hebben melkveehouders het langste ervaring met vaste en ook bovengemiddelde melkprijzen. Supermarktreuzen als Tesco en Sainsbury begonnen er al in 2007 mee. De boeren zijn georganiseerd in achtereenvolgens de Tesco Sustainable Dairy Group (met 600 boeren) en de Sainsbury Dairy Development Group (met 270 boeren). Ook Marks & Spencer, Waitrose, The Co-operative, Asda en zelfs Lidl UK werken met groepen van eigen leveranciers. In ruil voor een pakket extra voorwaarden krijgen die een ‘bovengemiddelde’ melkprijs, die steeds voor 3 maanden vooruit wordt vastgelegd. Meerprijs beweegt mee met de marktprijzenOver het algemeen werken deze afspraken naar tevredenheid, al valt het moeilijk te zeggen hoeveel geld deze boeren nu werkelijk ontvangen boven het gemiddelde van de markt, vertelt een medewerker van het Britse AHDB (het Britse ZuivelNL). AHDB houdt de uitbetaalde melkprijzen bij en probeert ook te volgen wat de bonus doet die de leveranciersgroepen van de grote supers ontvangen. “De meerprijs beweegt mee met de marktprijzen”, constateert de marktanalist. “Wanneer de prijzen in de markt dalen, loopt de plus doorgaans iets op, Wanneer de marktprijzen echter in de lift zitten, smelt de premie meestal snel weg.” Een vaste meerprijs is niet aan de orde. Productpakket is doorgaans vrij smalDe boeren die meedoen aan de huismerkprogramma’s van de retail, worden gerekruteerd uit groepen leveranciers of leden van bestaande zuivelbedrijven. Zo zitten de Tesco-melkveehouders bij coöperatie FirstMilk en de Lidl-boeren bij zuivelverwerker Müller UK. Het productpakket is doorgaans vrij smal: hoofdzakelijk drinkmelk en soms ook een beetje schenkroom. Tesco heeft het meest uitgebreide pakket en kent naast de TSDG ook nog de Tesco Cheese Group, met nog eens 200 boeren extra. Hun melk wordt verwerkt tot diverse soorten Cheddarkaas. De supermarkten binden zich bovendien niet exclusief aan ‘hun’ melkveehouders. Ze kopen ook een breed pakket andere zuivelproducten in van grote verwerkers als Arla en Müller. _{Lees verder onder de foto.} Het gros van de Britse boeren ontvangt een vrij lage maandelijkse melkprijs. De melkveehouders die direct aan supermarkten leveren, zijn gemiddeld beter af en ontvangen een vaste melkprijs per 3 maanden. - Foto: Henk RiswickFrankrijk en BelgiëNaast Groot-Brittannië hebben vaste, hogere melkprijzen ook in Frankrijk ingang gevonden. Kaasmaker Groupe Bel is een van de voorlopers daarmee. Het sloot al diverse malen een vaste minimumprijs voor een heel jaar af met de leveranciersgroep APBO (Association des Producteurs de Bel Ouest). Ook voor dit jaar is weer een basisprijs afgesproken van € 35 per 100 kilo en een toeslag van € 2,10 wanneer ook wordt voldaan aan een reeks eisen op gebied van dierenwelzijn en duurzaamheid. Hiermee zet Bel ook een van de hoogste melkprijzen neer in Frankrijk, van meerdere centen per kilo boven het landelijk gemiddelde. Daarbij is het geen melkprijs voor een kleine groep boeren of voor slechts een klein deel van de melkplas. Het is de prijs die alle ongeveer 800 leden van APBO ontvangen. De enige ‘maar’ is dat de prijs wel is gekoppeld aan een vast leveringsvolume. Voor extra volumes melk geldt de gegarandeerde prijs niet. Baas boven baas is ondertussen de snel expanderende Groupe LSDH, van de familie Vaisseneux, die voor een deel van de melkveehouders een vaste prijs heeft afgesproken van € 39,00 per 100 kilo. Deze prijs geldt voor het contract met supermarktketen Carrefour. Voor andere contracten van LSDH met andere supermarkten gelden afwijkende prijzen. Kleine groepen melkveehoudersDit soort afspraken trekt de aandacht, vanwege hun prijsniveau en looptijd. Het gaat echter om, gerekend naar het totale aantal melkveehouders per land, relatief kleine groepen boeren die ervan profiteren. Het gros moet het doen met minder melkgeld. In België wordt dit beeld bevestigd. Drinkmelkproducent Inex heeft daar een contract met een vaste prijs van € 38,00 per liter afgesproken met Carrefour België, maar slechts voor een beperkte groep boeren rondom de stad Chimay. Met supermarktketen Colruyt heeft Inex een ander, lager contract afgesloten, van € 34,76 per 100 liter. Dat is echter wel voor een periode van 5 jaar, en dan voor slechts 30% van de jaarleverantie per deelnemer. _{Lees verder onder de grafiek.} De Groupe Bel is er trots op dat het bedrijf in de voorbije jaren in Frankrijk een melkprijs betaalde die 11% boven het gemiddelde lag in het land. IerlandDe eerste experimenten met langlopende vaste melkprijzen voor een deel van het leveringsvolume zijn met name in Ierland gestart. Dat was rond het einde van de melkquotering (in 2014-2015). Daarna zakte de animo wat in. Begin dit jaar trok de interesse weer sterk aan, met name in Noord-Ierland. Groepen boeren schreven bij meerdere verwerkers in op contracten voor langdurig vaste melkprijzen – al zijn dit niet per se hogere prijzen. Mogelijk heeft de toegenomen belangstelling te maken met de onzekerheden rond de brexit. _{Lees verder onder de foto.} Het zuivelschap in een Franse supermarkt. Supermarktketen Carrefour betaalt de hoogste vaste prijs (€39,00 per 100 kilo) aan een groep ‘eigen leveranciers’, via een contract met verwerker LSDH. - Foto: ANPTermijnmarktHet vastleggen van een deel van de melkleverantie tegen een vaste prijs vertoont veel overeenkomsten met het vastleggen van (een deel van) de melkprijs op de termijnmarkt. In Nederland en België zijn groepen melkveehouders daar mee bezig. In Duitsland bemiddelt onder meer zuivelreus DMK hierbij voor haar leden.Door de prijs op de beurs vast te leggen voor een deel van de jaarlijkse melkleverantie, wordt geen extra inkomen geregeld, wel wordt een stukje zekerheid gekocht. Of dit financieel ook het beste is, moet over langere tijd worden bezien. Door de melkprijs op de termijnbeurs vast te leggen, worden prijsdalen afgevlakt, maar worden ook de pieken gemist.Bel Leerdammer begint pilot met groep boerenBel Leerdammer Nederland wil in de komende maanden een pilot starten met een vaste melkprijs, zo maakte het vorig jaar al bekend. Veel details zijn nog niet bekend.
De onderneming communiceert terughoudend, maar de kaasmaker lijkt nog niet van zins om de Nederlandse leden eenzelfde aanbod te gaan doen als in Frankrijk. De Nederlandse proef zal gelden voor een beperkte groep boeren en de vaste melkprijs zal ook slechts gelden voor een klein deel van de geleverde melk per boer. Bovendien kunnen alleen boeren meedoen die weidegang toepassen en VLOG-voer gebruiken. Over het prijsniveau is nog niets verteld, maar intern hebben de Bel-leveranciers al wel te horen gekregen dat ze niet moeten verwachten dat de prijzen veel gaan afwijken van het gemiddelde prijsniveau in Nederland. Andere Nederlandse zuivelbedrijven lijken nog niet direct van zins het voorbeeld van Bel te volgen.

Toeslagen melk
In Nederland zijn het met name de extra toeslagen die groepen melkveehouders zakelijk gezien een plus bieden. De bekendste voorbeelden zijn de PlanetProof-toeslag van FrieslandCampina, met in het eerste jaar een plus van 1 cent per kilo en vervolgens 2 cent, en de Albert Heijn-melkstroom van Royal A-ware, met nu een toeslag van 5 cent per kilo melk. De eerste biedt deelnemers een redelijke meerprijs, maar blinkt niet uit met leveringszekerheid. De tweede onderscheidt zich positief op zowel de punten van meerprijs als leveringszekerheid.
De derde keten, die Dierenbescherming twee jaar geleden heeft geïntroduceerd onder het Beter Leven-keurmerk, leidt een kwakkelend bestaan. Betrokken partijen houden de kaken stijf op elkaar, maar duidelijk is dat er amper groei in de afzet zit, in zowel het aantal deelnemers (tussen de 6 en 10) als de afzet.