Varkens vaccineren? Verbeter het resultaat

Vaccinatie is een methode om de gezondheidsstatus van varkens te verbeteren. Wees scherp op details, dan verbetert het effect van vaccineren. Lees de tips.Vaccineren is een van de manieren om het bedrijf naar een hogere gezondheidsstatus te brengen. Om zover te komen is als eerste een bedrijfsgezondheidsplan nodig. Daarin wordt, samen met de dierenarts, na diagnose een plan van aanpak opgesteld.Zo’n bedrijfsgezondheidsplan is nodig omdat vaccineren geen garantie is dat een varken niet alsnog ziek wordt van de betreffende ziekteverwekker. “Je kunt vaccineren wat je wilt, maar als je de insleep en versleep binnen het bedrijf niet aanpakt, kom je geen stap verder. Gezondheid zit namelijk niet in een potje”, stelt Ton van der Ven, onafhankelijk vaccinatieadviseur. “Bedenk wel: er zijn vele tientallen factoren die van vaccinatie een succes maken. Slechts een ervan is dat flesje.”Nog veel winst te behalen bij vaccinerenHoewel er op het gebied van hygiëne grote stappen worden gezet, is er volgens Van der Ven nog heel wat te halen op het gebied van vaccineren. De dierenarts en medicijnfabrikanten kunnen door middel van bloed- en speekselonderzoek nagaan welke ziekteverwekkers er in een varkensstapel rondgaan en op welk tijdstip. Op basis van zulk onderzoek is een juiste vaccinatie in te zetten.Voor het juiste effect moet het onderzoek regelmatig, bijvoorbeeld elk halfjaar, herhaald worden. “Weet wanneer het besmettingsrisico hoog is, dat bepaalt het tijdstip van vaccinatie. Door te controleren kun je samen met je dierenarts evalueren of jullie op de goede weg zijn en of gemaakte afspraken goed worden opgevolgd”, benadrukt Van der Ven.Vervolgens moet een voortraject door juist handelen opgevolgd worden. Daar zijn volgens de deskundige nog veel slagen te maken. Adviezen op een rij.Vervoer en opslag van vaccins- Het transport van vaccins vanaf de dierenartsapotheek of medicijnfabrikant moet gekoeld gebeuren.- Plaats na ontvangst de vaccins direct in de daarvoor bestemde koelkast;- gebruik een goede koelkast voor de opslag van medicijnen, niet een uit de keuken afgedankt exemplaar. De meeste middelen moeten bewaard worden bij een temperatuur tussen 2 en 8 graden.- Plaats vaccins niet tegen de achterwand van de koelkast, dit in verband met kans op bevriezing.- Sla niet meer vaccins op dan wat er in een tijdsbestek van veertien dagen nodig is. Dit voorkomt onnodige verliezen wanneer de koelkast kapotgaat en er is minimaal voorraad wanneer van vaccin gewisseld moet worden;- hanteer ’first in-first out’. Dit voorkomt overschrijding van de houdbaarheidsdatum.Voorbereiden vaccin- Lees de bijsluiter. “Dit lijkt een inkopper maar wordt te vaak overgeslagen. Een bijsluiter is je gebruiksaanwijzing, waar op staat op welke temperatuur je het vaccin gebruikt: kamertemperatuur of lichaamstemperatuur”, stelt Van der Ven.- Voorkom koudeshock en warm het vaccin voor gebruik op. Gebruik daarvoor een kleine emmer of maatbeker en handwarm water. De duur van het opwarmen is afhankelijk van de hoeveelheid in het flesje. Van der Ven: “De gevolgen van een koudeshock worden onderschat. Vaak treden er bijwerkingen op door te koud ingespoten vaccin. Dat komt de werking van het middel niet ten goede.”- Gebruik het juiste oplosmiddel/adjuvans. Dit middel zorgt ervoor dat het vaccin langer op de injectieplaats blijft en op de juiste manier werkt.- Maak niet alle levend vaccin tegelijk klaar, de houdbaarheid is beperkt tot een paar uur. Wordt het vaccineren plotseling door andere werkzaamheden onderbroken, dan wordt de werkzame tijd al snel overschreden en verliest het middel zijn effectiviteit.- Gebruik per soort vaccin een spuit of entstok. Spuiten en entstokken zijn wel te reinigen, maar de kans is groot dat er restjes achterblijven, omdat delen van het vaccin zich hechten aan het materiaal. Vaccins verdragen elkaar vaak niet en doen elkaars werking op die manier teniet.- Meng niet zomaar vaccins met elkaar, ook niet van dezelfde fabrikant. Van de Ven: “En let daarbij ook op het gebruik. Er zijn vaccins die bij gebruik voor naaldvaccinatie met elkaar gemengd mogen worden maar bij naaldloos absoluut niet. Laat je daar goed over voorlichten.”- Ga na welk tijdsbestek aangehouden moet worden bij het gebruik van meerdere vaccins. Over het algemeen is het beter om drie vaccins op een dag te geven dan telkens een paar dagen tussen de vaccinaties omdat het immuunsysteem een paar dagen van slag is als reactie op het vaccin.Correct spuiten vaccin- Gebruik bij voorkeur elke keer nieuwe wegwerpnaalden.- Gebruik de juiste naaldlengte en -dikte.- Vervang de naald tijdens het vaccineren regelmatig. Naalden worden van aluminium gemaakt, een zacht materiaal dat snel bot wordt en waar snel haakjes op ontstaan.
Van het vaccineren met een vlijmscherpe naald merken varkens weinig, waardoor er minder reactie op het vaccineren is. Van der Ven adviseert zo weinig mogelijk dieren per naald, maar als vuistregel: bij zeugen om de 20 dieren de naald te wisselen, bij opfokgelten om de 10._{Lees meer tips over vaccineren onder de foto.}Juiste voorbereiding, opslag én gebruik van vaccins dragen bij aan het succes van een vaccinatie. - Foto: Henk Riswick
Bij het vaccineren van biggen is het advies om in het kraamhok per toom te wisselen en bij gespeende biggen om de 20.- Vaccineer in de nek, achter het oor en loodrecht op de huid. Op deze manier komt het vaccin in de spierlaag terecht. Boven op de nek spuiten geeft kans op een bloeding, lager in de nek komt het middel in de speklaag terecht. Van der Ven: “Bij zeugen kun je de plek makkelijk bepalen. Leg het oor naar achteren tegen de nek, de oppervlakte waar het oor de nek bedekt is de juiste plaats om te prikken.”- Vaccineer naaldloos haaks of liever loodrecht op de huid op een zachte schone en nagenoeg haarvrije plek. Dit kan zowel in de nek als op de bil.- Vaccineer bij zeugen bij voorkeur onder de staart als je naadloos vaccineert. Deze plek voldoet aan de eisen zacht, schoon en haarloos en is in het voorbijlopen makkelijk bereikbaar.- Volg een vaccinatietraining. Er zijn altijd nieuwe inzichten.Vaccineren, nog even in twee kernpunten:Spuit bij intramusculaire toediening in de nek, 5 tot 7 centimeter achter het oor en loodrecht op de huid. Wordt er op de verkeerde plek gespoten, dan wordt het vaccin niet goed of nauwelijks door het lichaam opgenomen.‘Van het vaccineren met een vlijmscherpe naald merken varkens weinig, waardoor er minder reactie op het vaccineren is.’