‘Van Dam heeft te weinig gezag en doortastendheid’

Staatssecretaris Martijn van Dam is vandaag bezig aan zijn laatste dag op het ministerie van EZ. Welk stempel wist hij op de landbouw te drukken?Martijn van Dam werd op 3 november 2015 beëdigd als staatssecretaris van Economische Zaken in het kabinet Rutte II. Na één jaar en tien maanden neemt hij vervroegd afscheid, om bij de NPO aan de slag te gaan. Boerderij Vandaag peilde de meningen in de melkvee-, varkens-, pluimvee- en akkerbouwsector. “Hij had er niet echt iets mee.”Kees Romijn, LTO-voorzitter melkveehouderij, noemt Van Dam een slimme, aardige man die zich moeilijke dossiers snel eigen wist te maken. Maar hij is ook kritisch. “Hij miste het charisma en de doortastendheid van zijn voorganger en partijgenoot Dijksma. Zij gaf boeren/familiebedrijven toch een beter gevoel en pakte ook door. Dat deed Van Dam niet.” Als voorbeeld noemt Romijn de KringloopWijzer. “Daar gaf hij nooit een klap op. Ook had hij onvoldoende ervaring en miste hij autoriteit in het Europese speelveld.” ‘Onvoldoende gevoel voor de sector’Romijn vindt het daarnaast jammer dat Van Dam onvoldoende gevoel bij de sector heeft. “Hij sprak uit dat hij er niet alleen voor de boer zat en dat merkte je in de praktijk. Als boer kwam je niet als eerste aan bod.”Volgens Romijn is bij Van Dam vooral veel net niet gelukt. “Van Dam heeft de derogatie voor 2017 gered en heeft de ministeriële regeling voor het fosfaatreductieplan wettelijk ingebed. Maar het is hem niet gelukt om fosfaatrechten te introduceren. Er zijn nog enorm veel losse eindjes en onzekerheden. Van Dam kwam weliswaar in een onrustige periode, maar het is er niet rustiger op geworden.”Ingrid Jansen, voorzitter van de Producentenorganisatie Varkenshouderij (POV), laat weten geen enkele behoefte te hebben om iets te zeggen over de erfenis van Van Dam in de varkenshouderij. “Van Dam is een vriendelijke, correcte man die netjes de PvdA-agenda heeft uitgevoerd. Maar het is ook een man zonder echt boerenhart", zegt NPV-voorzitter Hennie de Haan. - Foto: ANPKille houding in fipronil-crisisBij de Nederlandse Pluimveehouders Vakbond overheerst een soortgelijk sentiment. “Weinig pluimveehouders zullen rouwig zijn om zijn vertrek”, zegt NPV-voorzitter Hennie de Haan. “Het is een vriendelijke, correcte man die netjes de PvdA-agenda heeft uitgevoerd. Maar het is ook een man zonder echt boerenhart. Hij had geen gevoel bij de pluimveesector. Hij had voor de fipronil-crisis welgeteld één bedrijf en één slachterij bezocht.”De Haan merkte in de twee crisissen – vogelgriep en fipronil – wel een verschil bij Van Dam. “Tijdens de vogelgriep volgde hij netjes het draaiboek van EZ en toonde hij ook betrokkenheid. Maar in de fipronil-crisis was er veel meer afstand. Hij stond meer onder druk en schoof verantwoordelijkheden wel heel makkelijk af. Dat is erg kil overgekomen op pluimveehouders.” Positief wapenfeit van Van DamDe Haan stelt ook dat Van Dam in een kleine twee jaar niet veel heeft bereikt. “Er is een voorstel voor fijnstofreductie voor de komende jaren; een half wapenfeit.” LTO akkerbouw-voorzitter Jaap van Wenum ziet het verbod op patenten op planten als een belangrijk positief wapenfeit van Van Dam. Bij die doorbraak in Brussel een paar maanden geleden heeft hij een positieve rol gespeeld. Nederland heeft gezag verloren in BrusselTegelijkertijd heeft Nederland in het algemeen gezag verloren in Brussel, mede door Van Dam als de derde staatssecretaris op rij in korte tijd. “En dat is zorgelijk, met tal van grote dossiers in Brussel, zoals het nieuwe mestbeleid en aanpassing van het GLB na 2020.” Dat Van Dam enkele (informele) landbouwraden niet heeft bijgewoond speelt daarbij een rol.Volgens van Wenum was de PvdA-bewindspersoon vrij goed in symboolpolitiek. “Het voorbeeld is het verbod op gewasbeschermingsmiddelen op vergroeningspercelen. Dat maakt de teelt van eiwitgewassen zoals soja en veldbonen eigenlijk onmogelijk, terwijl het juist op langere termijn gewenst is, in het kader van meer soja uit Europa en klimaatdoelen.”Mede-auteur: Wim Esselink