Trend 13: milieu-innovaties moeten zich bewijzen

Technische maatregelen kunnen de uitstoot van ammoniak en methaan in de veehouderij reduceren, ook zonder krimp van de veestapel. Dit jaar moet blijken wat er kan en werkt binnen de regels.Met innovatie en technische maatregelen kan de uitstoot van ammoniak en methaan in de veehouderij gereduceerd worden, volgens minister Carola Schouten. Zonder directe krimp. Maar wat werkt het beste en kan binnen de regels? Opvallende maatregelen met potentie: het scheiden van mest en urine, het voerspoor, luchtwassers en ruitzaai. Emissiearme stalvloeren stonden ook hoog op de lijst, totdat bleek dat sommige voor ophoping van methaan en ontploffingsgevaar zorgden. Ook oplossingen in de mestverwerking kregen al teleurstellingen om de oren: veelal te hoge verwachtingen en de rechter vernietigde al tientallen vergunningen. VoerspoorEen van de maatregelen is het voerspoor. De mogelijkheden daarbinnen zijn: minder gras en meer mais voeren, minder eiwit per kilo krachtvoer, toedienen van een koeienenzym en het finetunen van varkensvoer met aminozuren. Experts en onderzoekers zien kansen, maar de praktijk moet leren hoe effectief en rendabel de maatregelen zijn. Ook is nog niet bekend hoe het voerspoor er precies uit gaat zien. Het Landbouw Collectief en minister Carola Schouten zijn optimistisch.Uitspoeling nitraatVerrassend is dat meer mais in beeld is als middel, omdat maisteelt gepaard zou gaan met nitraatuitspoeling. Volgens Nevedi-directeur Henk Flipsen moeten de kosten van het voerspoor hoe dan ook niet bij de boer terechtkomen. Als de overheid bewust boeren uitkoopt, dan zijn zij daar ook verantwoordelijk voor volgens hem. Van het koeienenzym, wat bij slecht verteerbare mais kan helpen, is bekend dat het prima werkt als correctiemiddel, maar dat het resultaat wat beperkt is. _{Lees verder onder de foto.} Een klimaatinspectie van de NVWA op een varkenshouderij in Wehl (Gld.). Onder andere de concentratie ammoniak wordt hier gemeten. Technische maatregelen moeten ervoor zorgen dat de vervluchtiging van ammoniak en methaan in stallen daalt. - Foto: Henk RiswickLuchtwassersOok de felomstreden luchtwasser blijft in beeld. De combiwassers zouden oplossing bieden voor zowel geur en ammoniak. Maar daar zetten WUR-onderzoekers 2 jaar geleden een streep door: de wassers reduceerden gemiddeld 40% geur en 59% ammoniak, terwijl dat respectievelijk 81% en 85% had moeten zijn. Ook in Overijssel blijkt uit recent data-onderzoek dat veel luchtwassers (90%) niet naar behoren werken. Dat ligt vooral bij de elektronische registratie en het management van de apparaten. Veehouders waren verplicht in deze installaties te investeren, maar slagen er in de praktijk amper in ze goed aan te sturen. Daarmee is echter niet gezegd dat de wassers niet werken. Bij goed management en onderhoud is het beoogde rendement haalbaar, blijkt uit het onderzoek. RuitzaaiEr liggen ook kansen in het veld. Ruitzaai, waarbij maisplanten op een rijafstand van 37,5 centimeter zijn gezaaid, kan 400 kilo droge stof per hectare meer opleveren, blijkt uit WUR-onderzoek. Er wordt gemiddeld meer stikstof opgenomen, wat uitspoeling en vervluchtiging van gassen tegengaat. Maar het perspectief is onzeker: de tijd heeft het concept ingehaald vanwege het zesde actieprogramma nitraatrichtlijn. Daarin staat dat alle organische mest in de rij moet per 2021, behalve bij volveldse zaai. Volgens de nieuwe richtlijn is rijenbemesting wel te combineren met ruitzaai, maar daar is het onderzoek niet op uitgevoerd. _{Lees verder onder de tweet.} Herman van Schooten @WURanimal
Over de effecten van ruitzaai en drijfmestrijenbemesting: met ruitzaai gemiddeld hogere stikstofopname en ds opbrengsten dan met drijfmestrijenbemesting.#ruwvoerenbodempic.twitter.com/yWsM1H7KKE— Marleen Riemens (@Marleen_Riemens) November 26, 2019Scheiden van mest en urineHet scheiden van mest en urine is één van de speerpunten van het kabinet. Dat kan met meer weidegang. Mest en urine komen dan nauwelijks samen. Op bedrijfsniveau kan dat 5% in ammoniakemissie schelen.
Proefinstallaties bij rundvee- en varkenshouders
Ook in de stal kan de uitstoot van ammoniak en methaan omlaag. Bijvoorbeeld met andere vloersystemen, koeling, beluchting, gescheiden mestopslag en snel weghalen en verwerken van verse mest. Met dat laatste is ook Dutch Farmer Solutions (DFS) bezig. Komend halfjaar bouwen zij 10 proefinstallaties bij zowel varkens- als rundveehouders. Daar wordt de dikke fractie binnen 24 uur gescheiden van de dunne fractie. De dikke fractie wordt afgevoerd als grondstof voor kunstmest. De dunne fractie wordt opgeslagen in 5 achtereenvolgende bassins, waar enzymen worden toegevoegd. Na 3 maanden moet als restproduct water overblijven, wat op eigen bedrijf (her)gebruikt kan worden.
Spanje
In Spanje heeft DFS succes geboekt met varkensmest. Of het in Nederland ook werkt, moet dit jaar blijken. Dat scheiden is niet gemakkelijk, volgens WUR-onderzoeker Bram Bos. “Als er een plas urine achterblijft op een niet schone vloer – die hoeft maar heel licht vuil te zijn – is binnen 2 uur vrijwel alle ureum in die plas omgezet tot ammonium, wat als ammoniak de plas verlaat.”Boeren staan voor misschien wel de belangrijkste keuze in hun ondernemersbestaan: ga ik door of niet? Lees wat er speelt dit jaar, inclusief alle 20 trends.