Toppositie vasthouden is lastig in agrarisch krachtenveld

Een jaarlijks ritueel: de AgriTop 50 van meest invloedrijke personen in de land- en tuinbouw. Officieel niet interessant, zeggen de mensen, maar achter de schermen wordt gelobbyd. En op recepties gaan felicitaties uit. Iedereen op de lijst kent zijn of haar plek. Vooral ten opzichte van elkaar.De top bereiken is niet eenvoudig. Aan de top blijven is veel moeilijker. Het is een gevleugelde uitspraak van sporters, leiders én … invloedrijke personen in de agrarische sector. Slechts één keer lukte het de toppositie te prolongeren: Antoon Vermeer in 2007 en 2008. Cees ’t Hart voert weliswaar twee keer de lijst aan, maar met een tussenjaar.In de AgriTop 50-ranking worden achterban, netwerk, wapenfeiten, maar ook missers en afbreukrisico meegewogenIn de korte historie van de AgriTop 50 was het nog nooit zo moeilijk als dit jaar om een goede ranking te maken. Altijd waren er wel machtige partijbonzen, daadkrachtige politici of invloedrijke zakenlieden die er in een jaar bovenuit staken. Zij onderscheidden zich in hun ideeën, lef, invloed of daadkracht. In de ranking worden achterban, netwerk, wapenfeiten, maar ook missers en afbreukrisico meegewogen. In de evolutie van de AgriTop 50 kregen gezag, charisma en groeipotentieel steeds meer plek.2019 is uniek jaarDe trekker in 2019 als symbool van het boerenprotest. De boerenacties hebben impact dankzij dit krachtige wapen. Imposant, sterk, en in hun massaliteit ook dreigend. De trekker ook als symbool van eenheid. _{Tekst gaat verder onder de foto‘s.}
Hans Huijbers (in zijn rol als ZLTO-voorzitter) en Sharon Dijksma (toenmalig staatssecretaris van Economische Zaken) bij de opening van mestverwerker Ecoson in Son (N.-Br.) in 2014. - Foto: Bert JansenGerda Verburg liet zich in 2009 als CDA-landbouwminister in Nederland én Brussel nadrukkelijk gelden in de discussie over het zuivelbeleid. - Foto: Roel DijkstraAgriTop 50-winnaars van 2007-20182007: Antoon Vermeer voert in 2007 de eerste AgriTop 50-ranking aan. Hij is dan de onbetwiste nummer 1 op de lijst. 2008: Anton Vermeer houdt die positie in 2008. Beide keren staat rechterhand en Vion-topman Daan van Doorn op de tweede plek. Noord-Brabant drijft dan nog op de oude NCB/ZLTO-machtslobby, met Vermeer als boegbeeld. Hij heeft een toppositie bij Rabobank en Vion. Zijn politieke invloed via het CDA, dan ook nog aan het roer in Brabant, is significant.
Opvolger Hans Huijbers moet tot 2012 wachten totdat hij de toppositie in de lijst inneemt. Cees ’t Hart, directievoorzitter van FrieslandCampina is in 2008 de hoogste nieuwkomer, meteen op plek 5. Hij is de nummer 1 in 2011 én 2013. 2009: Gerda Verburg grijpt in 2009 de macht. Vermeer en Van Doorn hebben plaatsgemaakt. Hun opvolgers staan nog in de schaduw. Verburg laat zich als CDA-landbouwminister in Nederland én Brussel nadrukkelijk gelden in de discussie over het zuivelbeleid. Zij houdt vast aan vrije productie na 2015. Zij haalt ook weer derogatie binnen. 2010: in 2010 ontbeert het aan sterk leiderschap. Het klinkt wat onaardig tegenover de nummer 1 Albert Jan Maat, voorzitter van LTO Nederland. Zo is het niet bedoeld. Hij doet hard zijn best om ZLTO, LTO Noord en LLTB met één mond te laten spreken en in één richting te krijgen, maar als federatievoorzitter heeft hij niet de echte macht. Maat laat wel oud-minister Cees Veerman als spindoctor op talrijke plekken achter zich. Zijn kracht schuilt in zijn kennis van de Brusselse en Haagse processen en zijn connecties. Maat is de perfectie diplomaat.2011: FrieslandCampina, met boegbeeld Cees ’t Hart, laat zich gelden in 2011 en in 2013. ’t Hart dankt zijn uitverkiezing aan de goede resultaten. 2012: Hans Huijbers neemt in het ‘tussenjaar’ 2012 de koppositie in. Aalt Dijkhuizen, in rol van voorzitter van de raad van bestuur van Wageningen UR, staat twee keer derde. Huijbers steekt zijn nek uit. Noodgedwongen verkoopt hij, na de reorganisatie van ZLTO, Vion Ingredients. 2013: Cees ’t Hart laat zich opnieuw gelden in 2013. In dat jaar draait het concern als nooit tevoren. ’t Hart is architect van de strategie Route2020.2014: in 2014 prijkt PvdA-staatssecretaris Sharon Dijksma op de omslag. Zij spreekt boeren en tuinders nadrukkelijk aan op beeldvorming, en roept hen op de dialoog met de burgers aan te gaan. Dijksma loodst het wetsvoorstel Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) door de Kamer en presenteert een nieuwe natuurbeleid. In Brussel heeft zij het lastiger. Zij haalt wel weer derogatie binnen. Haar opvolger Martijn van Dam zal nooit hoog scoren.2015: FrieslandCampina levert in 2015 de nummer 1, CEO Roelof Joosten. Joosten komt als opvolger van ’t Hart uit het niets op de koppositie. Opmerkelijk in 2015 is ook plek 2 voor koning Willem-Alexander. De koning is belangrijk bij het leggen van contacten op buitenlandse markten. In 2015 beklimt ook de Cosun-top de ranglijst. 2016: eindelijk is in 2016 ook die plek voor Rabobank-directeur Ruud Huirne op de hoogste trede. Huirne is achter de schermen op talrijke borden actief, vaak niet altijd zichtbaar. In 2016 spreekt ’s lands grootste agrobank zich nadrukkelijk uit over onder meer derogatie, herstructurering tuinbouw en revitalisering varkenshouderij.2017: geen bankier, geen zuiveltopman, politicus of LTO-kanon, in 2017 voert een degelijke akkerbouwer de lijst aan: Dirk de Lugt. Voor de eerste keer een akkerbouwvertegenwoordiger, met Bert Jansen van Avebe op zijn hielen. Wat doortikt is dat twee teelten, bieten en fabrieksaardappelen van het Brusselse infuus afgingen. De Lugt bereidt de suikersector kalm voor op afschaffing van het quotum, en past de strategie rustig aan. Cosun zorgt zelf voor een alternatieve teeltregulering. Cosun weet ook de bietenprijs op peil te houden. De akkerbouw houdt de melkveehouderij een spiegel voor.2018: Frans Keurentjes, voorzittervan FrieslandCampina krijgt in 2018 de credits. Hij loodst in zijn tweede jaar als voorzitter een nieuw melkplan door de ledenraad. De coöperatie accepteert niet meer alle melk van de leden, maar stelt voorwaarden door middel van kwaliteitsprogramma’s. LTO-voorman Marc Calon staat op de derde plek.