Stof, zweet en tranen in de Hedwigepolder

Akkerbouwers beleven hun laatste teeltseizoen in de Hedwigepolder. Het land komt na jaren van protest onder water te staan. “Het is zonde om deze schone polder te verliezen.”Het is droog in Nederland, ook in de Hertogin Hedwigepolder in Zeeuws-Vlaanderen. Wie er nu doorheen rijdt, kan zich moeilijk voorstellen dat deze polder in 2022 onder water staat. Akkerbouwers die jarenlang de vruchtbare gronden hebben bewerkt in de 295 hectare metende polder vinden het te pijnlijk om de verloren strijd aan te halen. Zij steken liever hun handen uit de mouwen en werken hard om de laatste oogst van het land te halen.
De Hedwigepolder vanuit de lucht anno juli 2018. De laatste graanoogst komt van het land. - Foto's: Peter RoekDe tarwe van akkerbouwers Paul en zoon Raf Van Broeck wordt gedorst. De opbrengsten lijken gemiddeld uit te komen.“Het is zonde om een schone polder te moeten verliezen,” zegt de Vlaamse akkerbouwer Raf Van Broeck uit de naastgelegen Prosperpolder. “Wat goed is, moeten we koesteren. In de Hedwigepolder is geen beregening nodig, een uitkomst voor droge tijden als deze.” Akkerbouwers zien het nut niet in van ontpolderen, dat maakt het lastig om met de emotie om te gaan. Van Broeck: “Je moet een stuk grond afgeven dat bijna honderd jaar in de familie is. Het zoute water trekt straks verder de omliggende polders in. Dat is ongunstig voor de lange termijn.”Na de droogte wordt het land teruggeven aan het waterDe akkerbouwers kijken deze dagen niet meer naar de weersite buienradar, maar houden het neerslagtekort op hun percelen in de gaten. Sommige gewassen staan deze laatste zomer treurig op het land. Voornamelijk aan het begin van de Hedwigepolder zijn de percelen erg droog. Bij het inrijden van de polder staan de onmiskenbare populieren langs de weg naar de zeedijk tot aan het typerende huis van de heer De Cloedt. De grondeigenaar heeft begin dit jaar te horen gekregen dat zijn grond moet worden teruggegeven aan de het water. Na jarenlang actievoeren en strijden heeft de Hoge Raad begin dit jaar bepaald dat de polder moet worden opgeofferd.
Magda de Feijter voerde bijna 15 jaar actie tegen ontpoldering van de Hedwigepolder. Ze schreef brieven, leidde Kamerleden rond en sprak in bij talloze commissies.Aardappelhandelaar Willy Dobbelaer komt al 70 jaar in de Hedwigepolder om pootgoed af te leveren. “Het is jammer dat de polder onder water moet.”Het iconische huis van de heer De Cloedt, tussen de bomen, is een van de 5 woningen die verwijderd worden voor de ontpoldering.Magda de Feijter, die 15 jaar spreekbuis was van het verzet tegen ontpoldering, en Willy Dobbelaer, aardappelhandelaar uit het Sint Jansteen, laten zeer betrokken de polder zien. Dobbelaer kwam 70 jaar geleden al samen met zijn vader in de polder. Toen lag er nog een kasseienweg waar ze met de kiembakjes overheen stuiterden om pootgoed af te leveren. Hij kent de polder en zijn telers maar al te goed. Zo ook de plek achter het huis van De Cloedt waar in 2009 als protest tegen de ontpoldering politici en belanghebbenden samen bomen plantten. De dunne staken van toen staan negen jaar later met stevige stammen in de grond.“Het is jammer dat de polder onder water moet, want de grond is van topkwaliteit”, zegt Dobbelaer. Maar ook hier is de schade door de droogte zichtbaar. Het blad van de suikerbieten en aardappelen ogen droog. Scheuren in de grond op het tarweperceel tonen het watertekort aan. Toch vallen de tarweopbrengsten niet tegen. De gemiddelde wintertarweopbrengst komt uit op zo’n 10 ton per hectare. De verwachting van een van de akkerbouwers die jaren grond heeft gepacht, is dat deze zomer de wintertarwe hectareopbrengst in de Hedwigepolder uitkomt op 8 tot 11 ton. ‘Deze grond is van topkwaliteit’Vergeleken met omliggende polders wordt tarwe dit jaar relatief laat geoogst in de Hedwigepolder. Op de zware kleigronden blijven de gewassen langer groeien, omdat de grond voedselrijk is. Achterin de Hedwigepolder is meer regen gevallen, waardoor de gewassen wat later noodrijp zijn. We staan bij een tarweperceel waar de tarwe tot de knie reikt. Door halmverkorting is het aan de lage kant, maar daardoor kan het sterke gewas wel tegen een stootje. De combine dorst de tarwe en laat een flinke stofwolk achter zich.De ‘rouwbanden’ door verbrand tarwestro liggen langs het perceel. Het lijkt te zijn aangestoken.Het is zo droog dat een sigarettenpeuk de berm al in de hens kan zetten. Op een perceel achterin de polder liggen 4 zwarte rouwbanden in de vorm van verbrand tarwestro. Het lijkt erop dat deze stroken zijn aangestoken, gezien enkel de zwaden vanaf een kant vlam hebben gevat voordat de brandweer kwam blussen.Laatste teeltseizoen HedwigepolderNaast tarwe groeien de aardappelen, waar gemiddeld zo’n 60 ton per hectare vanaf komt. De opbrengsten zullen dit seizoen gezien de droogte lager uitvallen. Ook niet alle percelen plantuien hebben de droge en warme periode overleefd. Sommige staan te verpieteren en zijn bijna niet meer de moeite waard om van het land te halen.De suikerbieten hebben last van de droogte. De percelen vertonen kale plekken en blad verkleurt bruin.In de Hedwigepolder staat dit jaar voor het laatst onder andere 79 hectare wintertarwe, 57 hectare consumptieaardappelen, 49 hectare mais, 15 hectare suikerbieten en 13 hectare uien. Dit kan worden opgemaakt uit perceelsinformatie in Boer & Bunder (Dacom Farm Intelligence) op basis van data van RVO.nl. Op 5 oktober moeten de telers de gewassen hebben geoogst. Vervolgens worden de statige populieren verwijderd, omdat de bomen niet tegen het zoute water kunnen. In totaal moeten 6.000 bomen en 5 woningen het veld ruimen, voordat geulen worden gegraven en bressen in de dijk worden geslagen. De boeren praten er liever niet over, maar hun tranen zijn het eerste zoute water in meer dan honderd jaar op deze Zeeuwse poldergrond.