Solynta wil aardappelrassen leveren op bestelling

Veredelingsbedrijf Solynta kweekt hybride aardappelen uit een diploïde kweekprogramma waarbij homozygote ouderlijnen worden ontwikkeld. Het bedrijf kreeg patent op de veredelingstechniek in de Verenigde Staten, Israël, Australië, EurAzië, Mexico, Zuid-Afrika en China. Er is patent aangevraagd in de EU.SolyntaOpgericht in 20084 rassen aangemeld voor nationale rassenlijstPatenten op veredelingstechniek in VS, Israël, Australië, EurAzië, Mexico, Zuid-Afrika en ChinaPatent aangevraagd in de EUTijdens een webinar in februari van het World Potato Congress liet CEO Hein Kruyt van Solynta een wereldkaart zien. Alle landen waar het aardappelveredelingsbedrijf veldproeven doet, zijn rood gekleurd. Een groot deel van de wereld heeft deze kleur: heel Noord-Amerika, het westen van Zuid-Amerika, Rusland, India en grote delen van Europa en Afrika. Solynta is in 2008 opgericht en geleidelijk uitgegroeid tot een veredelingsbedrijf dat wereldwijd veldproeven uitvoert. Kruyt: “De markt voor aardappeluitgangsmateriaal is groot. Jaarlijks wordt voor $ 10 miljard aan uitgangsmateriaal gebruikt in de wereld. Ter vergelijking: bij maiszaad is dat $ 20 miljard en bij sojabonen $ 7 miljard.”Plekje op afzetmarkt veroverenSolynta wil een plekje veroveren op de afzetmarkt voor uitgangsmateriaal van aardappelen. Daarom heeft het bedrijf een veredelingsprogramma ontwikkeld, dat afwijkt van wat gangbaar is in de aardappelveredeling. Solynta kweekt aardappelen uit een diploïde kweekprogramma waarbij homozygote ouderlijnen worden ontwikkeld. Diploïde aardappelen hebben twee paar chromosomen. De gangbare veredeling werkt met tetraploïde aardappelen (vier paar chromosomen).Het voordeel van diploïde aardappelen is dat bij kruisingen de overerving van eigenschappen minder complex is. Homozygoot wil zeggen dat via zelfbestuiving ouderlijnen worden gekweekt, waarbij de twee paar chromosomen identiek zijn. Dit maakt de overerving van eigenschappen veel voorspelbaarder. Als de vader- en moederlijnen met elkaar worden gekruist, ontstaan nakomelingen (hybrides) met een voorspelbare combinatie van eigenschappen uit beide ouders. Daardoor kan de veredeling veel gerichter plaats vinden en kunnen sneller gewenste eigenschappen worden ingekruist in aardappelen.De markt voor aardappeluitgangsmateriaal is groot. Jaarlijks wordt voor $ 10 miljard aan uitgangsmateriaal gebruikt in de wereld^{Hein Kruyt, CEO van Solynta}In 2009 startte Solynta met het kweken van homozygote ouderlijnen, zei Kruyt op het webinar. “In 2014 hadden we bijna 100 procent zuivere homozygote ouderlijnen, maar die waren nog waardeloos wat betreft de eigenschappen voor de commerciële teelt. Door die te kruisen met bestaande rassen hebben deze ouderlijnen de gewenste eigenschappen gekregen. Maar dan worden de ouderlijnen ook minder homozygoot. Het was twee stappen vooruit en één stap achteruit. Maar na drie jaar hadden we de gewenste eigenschappen ingekruist in onze homozygote ouderlijnen. De traditionele veredeling doet daar 12 jaar over.”Pim Lindhout is directeur Research and Development van Solynta. “We hebben vier aardappelrassen aangemeld voor de nationale rassenlijst.” - Foto: Tamara ReijersCommerciële rassenDeze aanpak leidt tot resultaten, stelt Pim Lindhout, directeur Research and Development van Solynta, in zijn kantoor in Wageningen. “Solynta staat op het punt commerciële rassen in de markt te zetten. We hebben vier rassen aangemeld voor de nationale rassenlijst.”Toch richt Solynta zich in eerste instantie niet op de teeltgebieden in Europa en Amerika, zegt Lindhout. “Hier worden al hoge hectareopbrengsten gehaald en is kwalitatief goed uitgangsmateriaal beschikbaar. We richten ons op afzetgebieden waar veel verbetering is te realiseren, bijvoorbeeld in Oost-Afrika. De telers daar gebruiken slecht uitgangsmateriaal en de hectareopbrengsten zijn laag. In veldproeven in Congo haalden onze aardappelen een opbrengst van 28 ton per hectare, terwijl lokale rassen blijven steken op 7 tot 8 ton. Als de boeren dat zien willen ze graag onze rassen. Daarom werken we daar nu aan registratie van onze rassen.”Aardappelzaad in plaats van pootaardappelenOp termijn wil Solynta daar aardappelzaad gaan leveren in plaats van pootaardappelen. Lindhout ziet veel voordelen. “Zaad is veel minder ziektegevoelig dan knollen en is veel gemakkelijker te transporteren. Ook gaat de vermeerdering veel sneller. Na een half jaar heb je 5.000 zaden per plant. Na een jaar heb je 25 miljoen zaden. Bij vermeerdering uit knollen heb je na één groeiseizoen 10 knollen uit 1 knol.”Zaad is veel minder ziektegevoelig dan knollen en is veel gemakkelijker te transporteren^{Pim Lindhout, directeur Research and Development van Solynta}Toch zal in de gematigde klimaatgebieden, zoals Europa, de pootgoedproductie niet snel worden verdrongen door zaadproductie, verwacht Lindhout. “Je moet eerst in de kas plantjes kweken uit zaad en die vervolgens uitplanten. Dat kost arbeid. Bovendien zijn plantjes uit zaad kwetsbaarder dan planten uit knollen. De laatsten hebben immers meer reserves tot hun beschikking. Dat is van belang in de gematigde klimaatstreken in de wereld.”ScepsisIn de aardappelveredeling bestond aanvankelijk veel scepsis over de werkwijze van Solynta. Diploïde aardappelen zouden te zwak zijn om ouderlijnen te kunnen opzetten voor de kruisingen. Volgens Lindhout is dat Solynta echter gelukt. Hij ziet grote toekomstmogelijkheden. “In ons veredelingsprogramma zitten 100 procent diploïde ouderlijnen die bijzonder goed presteren op bepaalde eigenschappen. Onze volgende stap is om die goede eigenschappen die nu verspreid zitten over een aantal ouderlijnen te combineren in één ras. Wat betreft opbrengst presteren sommige van onze rassen al net zo goed als gangbare rassen.”Een aardappelplantje dat is gekweekt uit zaad. Plantjes uit zaad zijn kwetsbaarder dan planten uit knollen, omdat de knol reservevoedsel bevat voor de plant. - Foto: Anton DingemanseLindhout maakt een vergelijking met andere sectoren. “Hybride veredeling van mais wordt toegepast vanaf 1930. In 1940 was 10 procent productieverhoging bereikt. Nu ligt de productie vijf keer zo hoog als in 1930. Ook in de groentesector en bij suikerbieten wordt veel hybride veredeling toegepast. De rassen volgen elkaar snel op. Ik verwacht dat in de hybride aardappelveredeling rassen ook veel sneller worden vervangen door rassen die beter presteren. In de groenteveredeling zijn zo’n tien bedrijven die 90 procent van de markt bedienen. Het gaat die kant ook op in de aardappelveredeling.”PatentSolynta kreeg vorig jaar patent in de Verenigde Staten op de techniek van het kweken van homozygote ouderlijnen uit zaad. Lindhout: “We hebben al patenten in Israël, Australië, EurAzië, Mexico, Zuid-Afrika en China. We hebben ook patent aangevraagd in de EU. Solynta heeft veel geïnvesteerd in het veredelingsprogramma. Dat willen we beschermen via de patenten. Het geeft ons de mogelijkheid inkomsten te genereren uit licenties.”We werken veel samen met universiteiten en wetenschappers, die één van onze beste ouderlijnen als universele referentie gebruiken^{Pim Lindhout, directeur Research and Development van Solynta}Solynta wil de kennis over de hybride veredeling van diploïde aardappelen delen met de buitenwereld. Lindhout: “Universiteiten en wetenschappers maken graag gebruik van het genetisch materiaal dat Solynta heeft opgebouwd, want dat is in hoge mate homozygoot. We werken veel samen met universiteiten en wetenschappers, die één van onze beste ouderlijnen als universele referentie gebruiken. Daarom hebben we die lijn ‘Solyntus’ genoemd. Hybride veredeling van diploïde aardappelen maakt het gemakkelijker om aardappelen te kweken die bestand zijn tegen droogte, hitte en ziektes en die minder voedingsstoffen nodig hebben. Dat verbetert de voedselzekerheid in de wereld. Daar wil Solynta aan bijdragen.”Medewerker Jolanda Krassenberg van Solynta oogst de velden waar het veredelingsbedrijf de hybride aardappelen teelt. Volgens het bedrijf presteren sommige rassen al net zo goed wat betreft opbrengst als gangbare rassen. - Foto: SolyntaSolynta draait nog met verlies. Lindhout: “Dat verandert als we onze rassen gaan vermarkten. We staan aan de vooravond van de marktintroductie. Dan kan het snel gaan. De opschaling van onze productie zal dan onze grootste uitdaging zijn. Zo veel vraag verwachten we naar onze rassen. Bedrijven kunnen dan aangeven welke aardappel ze willen met welke eigenschappen. Die kunnen wij dan voor ze kweken.”