‘Scherven rapen na klappen Landbouwakkoord’

De Grasdag voelt kort na het klappen van het Landbouwakkoord als een verademing. De focus staat op innovatie, techniek, kwaliteit. De sfeer staat in schril contrast met de puinhoop in Den Haag. LTO Nederland heeft de stekker uit het Landbouwakkoord getrokken. Wat rest zijn scherven van wat het beoogd perspectief voor 2040 zou moeten zijn. De frustratie is groot.Welbeschouwd kent dit slotspel alleen maar verliezers. Uiteraard eerst de boeren. Zij hebben die stip op de horizon niet. Er is geen tijdspad, route, verdienmodel of juridische borging naar de toekomst. Aan de stikstof-, water-, klimaat- en natuurdoelen valt niet te ontkomen. Die zijn in Brussels beton gegoten. Boeren zitten bij de invulling daarvan niet meer aan tafel.Het kabinet Rutte IV, met minister Piet Adema voorop, had hoog ingezet op dit traject. Tot drie keer toe wist het kabinet Sjaak van der Tak te overtuigen aan te blijven praten. Premier Mark Rutte moest er aan te pas komen, wat de boeken ingaat als de ‘nacht van Ockenburgh’. Mislukt!Achterban is verdeeldLTO komt er ook niet zonder kleerscheuren vanaf. Er mag dan her en der opluchting klinken, feit is dat voorzitter Van der Tak geen mandaat (meer) heeft. De achterban is dusdanig verdeeld dat de grootste organisatie zichzelf als serieuze onderhandelingspartij buitenspel zet. Tekenend is dat het NAJK, de boeren van de toekomst, zich afkeert van LTO.Het poldermodel is failliet. Andere partijen als CBL, natuurorganisaties en provincies hebben het wel even gehad. Dit signaal borrelt ook op in de publieke reacties. Het maatschappelijke draagvlak van de sector krijgt een knauw.Adempauze nodigEen adempauze is nodig. Adema is aan zet, en hij heeft al aangegeven dat hij het afgeketste concept-akkoord niet oppakt. Het stikstofdossier hangt als een zwaard van Damocles boven Rutte IV. Signalen als zou LTO bewust koersen op de val van het kabinet, klinken ongeloofwaardig. Het zou ook een riskante strategie zijn. De tijd dringt. Niet alleen de agrarische sector; iedereen wil uit de stikstofimpasse. De vraag is welke speelruimte Nederland heeft.En dat signaal klinkt ook op de Grasdag. Er zijn veel kijkers, maar de boeren houden nog even de hand op de knip. Wie investeert als de toekomst onzeker is, als je niet weet wat de opdracht is of hoe het geld terugkomt?