Samenwerking kalkoenhouders over de oostgrens heen

Nederlandse kalkoenenhouders zijn al bijna 25 jaar geleden een samenwerking aangegaan voor de afzet van kalkoenen naar slachterijen in Duitsland. Op één na is elke kalkoenenhouder aangesloten bij deze afzetcoöperatie.Als ik hen spreek, zijn Jo Evers en René Arts onderweg naar kalkoenenslachterij Sprehe in Cloppenburg. Voor een gesprek over een Rahmenvertrag, een doorlopend jaarcontract, tussen de slachterij en de kalkoenenhouders die via de BAV kalkoenen leveren. Bestuurders van de BAV, wat staat voor Bevordering Afzet Vleeskalkoenen, voeren zulke gesprekken enkele keren per jaar met drie Duitse slachterijen. Naast Sprehe, de grootste afnemer van BAV-kalkoenen, zijn dat Heidemark in Ahlhorn en Geesland in Wildeshausen (die de Beter Leven-kalkoenen slacht).Plukon-kalkoenslachterijDe afzetcoöperatie van kalkoenenhouders is opgericht in 1997. Met als hoofddoel de export van kalkoenen te organiseren. Destijds telde Nederland nog meer dan 100 kalkoenenhouders. Die lieten allemaal hun dieren slachten door de Plukon-kalkoenenslachterij in Boxmeer. “Die had een monopolie en bepaalde de omvang van de productie”, zegt Arts, sinds de oprichting secretaris/coördinator bij BAV. “En bepaalde ook het productiesysteem: de helft hanen, de helft hennen, achttienweekse opzet. Voor iedereen”, vult Evers aan, die de BAV sinds 2003 voorzit.De BAV wilde namens de kalkoenenhouders de export naar Duitsland opzetten door rechtstreeks met Duitse kalkoenenslachterijen in zee te gaan. Arts: “Duitse slachterijen waren veel flexibeler in het houderijsysteem.” Evers: “Je kunt ook alleen hanen of alleen hennen mesten.” _{Lees verder onder het kader.} De samenwerkingBevordering Afzet Vleeskalkoenen (BAV) is een coöperatie van kalkoenenhouders. Het bestuur maakt prijs- en leveringsafspraken met drie Duitse kalkoenenslachterijen. BAV coördineert de opzetplanning. En regelt en verzorgt de afzet en export van de kalkoenen, waar de BAV tijdelijk juridisch eigenaar wordt. De slachterijen betalen uit aan de BAV. Kalkoenenhouders kunnen via de BAV een Duitse dierverzekering afsluiten.Tijdens de AI in 2003 was solidariteit in onze sector ver te zoekenVogelgriepDe BAV voldeed aan een behoefte; binnen tien jaar zat een kwart tot een derde van de kalkoenenhouders bij de BAV en twee derde tot driekwart bij de Plukon-integratie.2003 was een kanteljaar voor de kalkoenenhouders en de BAV. Arts: “Door de vogelpest was de export naar Duitsland geblokkeerd. Alle kalkoenen moesten bij Plukon worden geslacht. Die rekende daarvoor drie keer zoveel als de Duitse slachterijen. En dat moest worden betaald vóór de dieren werden geslacht.” Evers: “De solidariteit was toen ver te zoeken. Maar toch: binnen drie dagen hadden de aangesloten kalkoenenboeren geld overgemaakt om de slachtkosten te betalen.”Wegens de AI besloten een aantal kalkoenenhouders te stoppen. En toen in 2006 de Plukon zijn kalkoenenslachterij sloot, gaven nog een aantal kalkoenenhouders er de brui aan. Arts: “En toen kwam iedereen bij ons. Hadden we opeens zo’n 65 leden. En bijna maximale dekking.”Op één na iedereen lid van BAVNu telt Nederland nog 28 kalkoenenhouders, die op één na allemaal lid van de BAV zijn. De kalkoenenhouders kopen zelf hun kuikens en hun voer, en kiezen zelf naar welke slachterij hun slachtrijpe kalkoenen gaan. De BAV coördineert in overleg met de slachterijen de opzetplanning van de kuikens en de afzetplanning van de slachtrijpe dieren. Het laden van de slachtrijpe kalkoenen moet de kalkoenenhouder zelf regelen, het transport verzorgt en betaalt de slachterij. De rol van de BAV zit dus vooral in de afzet. Arts: “Kalkoenen moeten in Duitsland worden geslacht. Niet iedere kalkoenenhouder spreekt de Duitse taal goed genoeg om er zaken te kunnen doen. De BAV doet dat voor hen. Regelt de financiën en een collectieve kredietverzekering.”Contact met Duitse producentenorganisatiesDe BAV-bestuursleden voeren de onderhandelingen met de drie slachterijen. Meestal voeren Arts, die samen met zijn vrouw de uitvoerende werkzaamheden voor de coöperatie verricht, en een bestuurslid dat aan de betreffende slachterij levert, die gesprekken. Die gaan over prijzen en alle andere onderwerpen van de zakelijke overeenkomst tussen BAV en slachterij. Arts nuanceert de invloed die de BAV op de prijs kan uitoefenen. “In de beginjaren van de BAV, toen er nog tien tot twaalf kalkoenenslachterijen in Duitsland waren, hadden we het gevoel iets te kunnen inbrengen. Maar tegenwoordig stelt dat niet veel meer voor.”De BAV onderhoudt contact met producentenorganisaties van kalkoenenhouders in Duitsland, zogenoemde Erzeugergemeinschaften. Evers: “Om te zorgen dat we op gelijke basis als onze Duitse collega’s worden behandeld en afgerekend.”De BAV is ook Bündler (coördinator) namens de leden van het Q&R-systeem, een Duits IKB-systeem.