Rechtszaak boerenorganisaties tegen provincie Brabant uitgesteld
Stichting Stikstofclaim en boerenorganisaties verzetten zich tegen de Brabantse stallendeadline. Hun eisen zijn niet gelijk: de deadline moet van tafel of uitgesteld.
De rechtszaak van Stichting Stikstofclaim en boerenorganisaties tegen provincie Noord-Brabant wordt uitgesteld. Inzet is de Brabantse stallendeadline. Foto: Bert Jansen
De rechtszaak van boerenorganisaties tegen provincie Noord-Brabant om de Brabantse stallendeadline van 1 juli van tafel te krijgen, wordt uitgesteld. De rechter wil eerst weten of het landelijke stikstofpakket van kabinet-Jetten vrijdag wel of niet sterk afwijkt van de Brabantse koers. Afhankelijk daarvan doet de rechter 31 juli uitspraak of wordt de zaak opnieuw in behandeling genomen. Omdat de stallendeadline nu niet gehaald wordt, mag de provincie tot 31 juli niet handhaven van de rechter. Dit bleek dinsdag tijdens het kort geding tussen boerenorganisaties en de provincie in rechtbank Oost-Brabant in Den Bosch.
De Brabantse stallendeadline houdt in dat boeren hun ammoniakuitstoot tussen 2019 en 2035 gemiddeld met 46% moeten reduceren, veelal met technieken als Lely Sphere, CowToilet of luchtwassers in of op verouderde stallen, een ingrijpende maatregel. In de rechtszaak tegen de provincie Noord-Brabant kwamen twee kort gedingen samen. Eén van Stichting Stikstofclaim en boerenorganisaties als Agractie en één van ZLTO en POV. Beide willen iets anders. Stichting Stikstofclaim en Agractie willen dat de Brabantse stallendeadline in zijn geheel van tafel gaat, terwijl ZLTO en POV willen dat die deadline (flink) opgeschoven wordt.
Melding ingewikkeld, zorgen over handhaving
De jurist van ZLTO en POV betwist de haalbaarheid van de Brabantse stallendeadline die volgens hem onmogelijk is. “De provincie doet het voorkomen alsof wij zeggen dat toch geen boer aan de deadline kan voldoen, maar het punt is dat ze er niet aan kúnnen voldoen. Dat is een cruciale nuance.” ZLTO en POV zijn zeer kritisch over het doen van een zogenoemde melding. Veehouders zijn verplicht zo’n melding bij de provincie in te dienen om aan de stallendeadline te voldoen. Zo’n melding is volgens beide boerenorganisaties niet zo eenvoudig als de provincie stelt, omdat het doen van zo’n melding diepgravend onderzoek naar een vergunde situatie vergt. “Dat doe je niet even. Een melding met alle bijlagen kan honderden pagina’s beslaan en vrijwel geen enkele melding is compleet”, stelt de jurist van ZLTO en POV. Op tal van veehouderijen is volgens hem onduidelijk op basis waarvan boeren melding doen.
Beide boerenorganisaties zijn ook zeer kritisch op de coulance van handhaving die provincie Noord-Brabant voorstaat. Ofwel, veehouders die de stallendeadline niet halen, maar al veel in gang hebben gezet om aan de deadline te voldoen, krijgen meer tijd van de provincie. Volgens ZLTO en POV is alleen sprake van algemene bewoordingen, maar ontbreekt concreet handhavingsbeleid waardoor elke rechtszekerheid geraakt wordt. “Algemene bewoordingen geven geen houvast. Wanneer heeft een veehouder voldoende voldaan? Men tast in de duisternis”, stelt de jurist van beide organisaties.
Geen uitstel, maar afstel
Stichting Stikstofclaim en boerenorganisaties Agractie, NMV, NVP en DDB willen geen uitstel, maar afstel van de Brabantse stallendeadline. Zij vrezen dat de snelle invoering van de deadline en het ontbreken van een natuurvergunning in deze plannen uiteindelijk bij de Raad van State gaat sneuvelen. Volgens de jurist van deze organisaties moeten veehouders minimaal 2 ton investeren en bestaat de mogelijkheid dat de bestuursrechter straks iets anders vindt. “Het idee is: men ziet wel waar het schip strandt en wacht af of de plannen het wel of niet bij de bestuursrechter halen. Die arrogantie van de provincie raakt ons het meest.” De organisaties trekken ook de cijfers van de Brabantse stikstofuitstoot in twijfel en het (grootste) aandeel van de Brabantse landbouw daarin. Ze stellen dat een groter deel uit het buitenland komt en dat 17% uit andere provincies zou komen.
Provincie: met vergunning blijf je muurvast zitten
In haar verdediging wees de provincie erop dat Brabant totaal vastloopt en van het stikstofslot moet. De noodzaak om iets te doen is groot en dat kan niet (meer) met een natuurvergunning. “De partijen die een kort geding tegen ons hebben aangespannen, willen een natuurvergunning, maar dan blijf je muurvast zitten. Dan is het perspectief weg”, stelt de jurist van de provincie. “Het gaat erom dat de stallendeadline de enige reële maatregel is zonder vergunningverlening.”
Het risico dat partijen als MOB straks handhavingsverzoeken bij de provincie zullen indienen als Brabantse veehouders hun deadline niet halen, noemt de jurist vooral ‘theoretisch’. De provincie krijgt juist positieve reacties van natuurorganisaties omdat zij de stikstofuitstoot vermindert en de natuur verbetert. “Als er al verzoeken komen, gaat de provincie ze afwijzen.”
Uitspraak of rechtszaak voortzetten
Vrijdag presenteert het kabinet-Jetten het landelijke stikstofpakket. De rechter neemt daarna een week de tijd om te bekijken of die plannen al dan niet sterk afwijken van de Brabantse koers. Als ze erg afwijken, wordt de rechtszaak op 31 juli voortgezet. Als de verschillen echter meevallen, zal de rechter op die datum gewoon uitspraak doen. In beide gevallen mag de provincie tot 31 juli niet handhaven. De boeren moeten in de tussentijd wel verder met hun melding.
