Extreme hitte en code oranje: vee-keten treft maatregelen
Vandaag en de komende dagen lopen de temperaturen op tot ver in de 30 graden. Het zijn extreme temperaturen voor Nederland. “Dat brengt zeker een mate van spanning met zich mee voor iedereen met vee in de stallen. Kun je het binnen koel houden?” zegt Helma Lodders, voorzitter van Vee&Logistiek Nederland.
Dieren buiten moeten in de schaduw kunnen gaan liggen. Foto: Koos Groenewold
Voor transport van dieren is het hitteprotocol momenteel al van kracht. Dit treedt in werking vanaf 27 graden en het betekent onder meer dat er al gekeken wordt om vee zoveel mogelijk op de koelere momenten van de dag te vervoeren. Boven de 35 graden mag er helemaal geen transport meer plaatsvinden: een temperatuur die Nederland vrijdag lijkt te gaan bereiken.Vee&Logistiek heeft tot nu toe niet gehoord over knelpunten en laat weten dat bedrijven zelf hun verantwoordelijkheid nemen en hun planning aanpassen aan de omstandigheden. “Er zijn onder meer ook afspraken met de meldkamer: mocht een diertransport toch ergens in een file terechtkomen, dan wordt dit eruit gehaald”, vertelt Lodders.Zorg over de beschikbaarheid van NVWA-toezichthouders is er wel. Vorige week zijn er al slachtdagen of dagdelen uitgevallen vanwege gebrek aan NVWA-toezichthouders, zegt Lodders. De dienst kampt met een tekort aan inspecteurs. Dit baart Vee&Logistiek vooral zorgen nu de drempel van het hitteprotocol volgend jaar omlaag gaat: dan mag vanaf 30 graden helemaal niet meer gereden worden. “Deze verandering in combinatie met de beschikbaarheid van NVWA-inspecteurs op basis van vrijwilligheid geeft wel stress”, aldus Lodders.
NVWA controleert extra op schaduw en drinkwater
De NVWA kon dinsdagmiddag niet zeggen in hoeverre zij de komende dagen alle aanvragen kan honoreren om op andere tijden te werken, maar een woordvoerder laat weten dat de NVWA hier haar best voor doet. Ook op andere terreinen wordt de komende dagen extra gecontroleerd. Op warme dagen komen er vaak veel meer meldingen binnen van situaties met dieren die leiden tot extra controles, aldus de NVWA-woordvoerder.Het belangrijkste aandachtspunt voor de NVWA met warm weer is: beschikken dieren over voldoende drinkwater en kunnen zij de schaduw opzoeken? Is dit niet voor elkaar, dan kan de veehouder een boete krijgen. Bij controles op transport met heet weer is de beschikbaarheid van drinkwater een belangrijk aandachtspunt.
Veemarkten verplaatst naar koelste dagdeel
Veemarkten gaan tot nu toe door, maar worden verplaatst naar de koelste momenten van de dag. Bij de kalvermarkt in Purmerend waren er dinsdagochtend nog niet veel problemen met de hitte. Veel kalveren werden maandagavond aangevoerd; de rest ‘s ochtends. Dat kon allemaal nog met niet hele hoge temperaturen. Er wordt wel geprobeerd iets harder door te werken, zodat de dieren wat vlotter weg zijn. De schapenmarkt van Purmerend begint morgen een uur eerder, om 6 uur in plaats van om 7 uur, en de veemarkt van Bunnik begint om 5 uur in plaats van om 6 uur.Ook in Leeuwarden zijn dinsdagnacht de schapen aangevoerd en konden deze ‘s ochtends vroeg weg. Dinsdagavond is hier kalvermarkt. Woensdag is de veemarkt voor runderen tot 11 uur ‘s ochtends, waarbij dieren vroeg aangevoerd kunnen worden. Daarna gaat de veemarkt dicht tot ‘s avonds 7 uur, waarna er om 10 uur ‘s avonds opnieuw verhandeld kan worden. Die planning is met de temperaturen zoals nu verwacht. “Als dit onverhoeds anders wordt, passen we ons daar weer op aan”, zegt Andries Kingma, voorzitter van de veemarkt in Leeuwarden.
Zo vroeg mogelijk laden
Vee laden gebeurt doorgaans al in alle vroegte, maar met warm weer zeker. Door zoveel mogelijk ’s nachts en in de vroege ochtend te laden, worden de warmste delen van de dag gemeden. Datzelfde geldt voor exportkeuringen van slachtvarkens of biggen; ook die schuiven naar de kleinere uren op de klok.Daarbij nemen transporteurs ook andere maatregelen. Zo wordt de beladingsgraad verminderd en worden auto’s bij slachterijen gekoeld als ze moeten wachten. Bij pluimvee geldt hetzelfde, maar dan tijdens het laden. Zo zorgt pluimveeslachterij Esbro dat ventilatiewanden naast de vrachtwagens staan die zorgen voor een verkoelend briesje tijdens het laden.Vrachtrijders kunnen eerder op slachterijen terecht, want die beginnen vanwege de tropische temperaturen ook twee uur eerder. Sommigen hadden liefst nog meer uren benut tijdens het koelste deel van een etmaal, maar twee uur eerder is de maximale flexibiliteit die de NVWA-keuring biedt.
Minder slachtcapaciteit
Slachterijen die hun werkdag vervroegen, leveren wel aan capaciteit in. Vanwege arbeidsvoorwaarden van keuringsinstanties moeten zij voor de twee uur die zij eerder beginnen, aan het einde van de dag drie keuringsuren inleveren. Slachterijen die normaal 17 uur per dag draaien, komen dan maar op 14 te benutten werkuren uit.De capaciteit van slachterijen loopt daardoor terug. Al komt daarmee de planning in de varkenshouderij niet direct knel te zitten, omdat varkens ook minder hard groeien door de hitte. Daardoor is het aanbod van slachtrijpe dieren nu ook kleiner dan gebruikelijk. In de pluimveehouderij zijn slachterijen die het werk van de vrijdagmiddag, als de temperaturen echt over de 35 graden gaan, graag verschuiven naar de zaterdagochtend. Ze wachten alleen nog op uitsluitsel over hun aanvragen daarover bij de NVWA.Mede-auteurs Jacco Keuper en Timo Burgers
