‘Past de boer of de coöperatie zich aan?’

Een coöperatie was zo gemakkelijk bij het ontstaan, nu bijna anderhalve eeuw geleden. Je deed samen zaken, investeerde in een fabriek en bestuurde zelf.Een goede directeur was goud waard, want als hij een goede koopman was en de kosten in de hand kon houden, profiteerde de boer. Op alle fronten. In de melkverwerking, het mengvoer en de het vlees. De coöperatie gaf de toon aan en de particulier volgde schoorvoetend met de prijzen. Zo was het jarenlang tot in de vorige eeuw.Dat is nu anders. De coöperaties groeien en de macht van de boeren in de besturen neemt steeds verder af. De directies worden de baas en de besturen volgen bijna gedwee. Dat levert goede resultaten op en slechte.‘Coöperaties groeien en de macht van de boeren in de besturen neemt steeds verder af’Goede resultaten vind je in zuivel met FrieslandCampina, hoewel er scheuren in het bastion komen. We mogen vooral de kleinere, uitstekend presterende Rouveen en Cono, niet vergeten. Daar hebben de leden ook nog een goed coöperatief gevoel, wat bij FrieslandCampina steeds verder afneemt.Slechte resultaten waren er in de vleesverwerking met Vion. De directeuren kregen grootheidswaanzin en het bestuur bleek niet in staat de heren bij de les te houden. Men hobbelde mooi mee de afgrond in. Het heeft de ZLTO eerst rijk en daarna arm gemaakt. Bestuurder Hans Huijbers heeft dat allemaal meegemaakt, overleefd en zit nog steeds op zijn post. In de AgriTop 50 staat hij nog steeds op plaats 18. Voor een gewone vergaderboer onbegrijpelijk.Mengvoer geeft verschillende resultaten. Er bestond altijd een grote vrijheid onder de leden. Dat gaf particuliere mengvoerfabrikanten de mogelijkheid onder de coöperatieve duiven te schieten. Dat gebeurde en daarom ontstonden wel stevige mengvoedercoöperaties, maar zo toonaangevend als de zuivel werden ze nooit.Dat is in de akkerbouw wel het geval. Zowel pootaardappelen als suiker worden met succes afgezet. De coöperatie was en is in de akkerbouw marktleider.Dit was in een notendop de coöperaties tot nog toe. Niet compleet, maar een inleiding om volgende week dieper in te gaan op de veranderingen, waarmee we nu echt te maken krijgen.