‘Pachtprijs flexibele pacht beperken’

Pachters en verpachters zijn het grondig oneens over een nieuw pachtstelsel. Een speciale bemiddelaar kon hen niet op één lijn krijgen. Piet van der Eijk blikt terug en kijkt vooruit. “Voor alle pachtvormen, dus ook flexibele pacht, dient de pachtprijs een relatie met het opbrengend vermogen te hebben.”De door staatssecretaris Van Dam benoemde bemiddelaar in het pachtdossier, Sicko Heldoorn heeft zijn advies uitgebracht. Kort samengevat ziet hij ‘geen mogelijkheid om het draagvlak bij partijen op basis van het ‘eindakkoord’ van Spelderholt te vergroten’.Pas na de zomer zullen – door de dan fungerende bewindspersoon – een reactie op de bevindingen van de heer Heldoorn en een visie op het vervolg aan de Tweede Kamer gestuurd worden. Is dat erg? Op het eerste gezicht niet, de pacht loopt door en de pachtnormen zijn aan een daling begonnen. Aan de andere kant daalt het areaal reguliere pacht jaarlijks aanzienlijk terwijl het areaal geliberaliseerde pacht toeneemt hetgeen duurzaam bodemgebruik niet bevordert. Zowel bij pachters als verpachters bestaat behoefte aan nieuwe reguliere pacht ook tegen vrije pachtprijzen. Ook is er behoefte aan flexibele pacht voor agrarische gebouwen, stallen en kassen.Lees ook: Wie stopt het hit-and-run boeren?VoorgeschiedenisHoe zat het ook al weer? Na de evaluatie van professor Bruil sloten pachters en verpachters onder leiding van de initiatiefnemers Snijders, Valk en Verbakel-Van Bommel al in 2014 een deelakkoord. Een deelakkoord omdat partijen het niet eens waren over het overgangsrecht. Nadien gaven de verpachters aan het ook niet eens te zijn over de voorgestelde prijskorting bij flexibele pacht. In september 2015 presenteerden de initiatiefnemers Spelderholt 2 met een correctieve toetsing in plaats van een prijskorting bij flexibele pacht en een compromis voor het overgangsrecht voor de prijsvorming van bestaande reguliere pacht. Dit voorstel is door LTO, NAJK en BLHB afgewezen omdat de voorgestelde flexibele pacht nieuwe reguliere pacht te veel beconcurreert, het opbrengend vermogen als basis voor de pachtprijs was verlaten en omdat de toekomst van bestaande reguliere pacht onvoldoende verzekerd was. In april 2016 presenteerden de initiatiefnemers het op Spelderholt 2 gebaseerde eindvoorstel dat door NAJK en BLHB verworpen is om de hiervoor vermelde redenen. De staatssecretaris heeft vervolgens een bemiddelaar aangesteld. In antwoord op vragen van de SP en eerder van de BLHB over de prijsontwikkeling van reguliere en geliberaliseerde pacht heeft de staatssecretaris aan de Tweede Kamer in maart 2017 bericht niet vooruit te willen lopen op herziening van het pachtstelsel. Hij wachtte het advies van de bemiddelaar af alvorens een beslissing te nemen. Gelet op deze koppeling van pachtstelsel en pachtprijs alle reden om eindelijk tot een oplossing te komen.Hoogste pachtprijs voor pachtvorm met meeste rechtenHoe zou toekomstig pachtrecht er uit kunnen zien? Het uitgangspunt van de initiatiefnemers dat de pachtvorm met de meeste rechten de hoogste pachtprijs genereert dient gehandhaafd te blijven. Verschillende politieke partijen onderschrijven dat reguliere pacht te beschermd is en dat geliberaliseerde pacht te vrij is. Beperking van de pachtprijs van flexibele pacht als opvolger van de geliberaliseerde pacht is voor hen bespreekbaar. Het areaal reguliere pacht daalt jaarlijks aanzienlijk terwijl het areaal geliberaliseerde pacht toeneemt hetgeen duurzaam bodemgebruik niet bevordert. Om ingebruikgeving van grond op basis van reguliere pacht te bevorderen kan de prijs van nieuwe reguliere pacht vrij overeen worden gekomen. ‘Erfpacht vormt een goed alternatief voor loopbaanpacht’Redelijk rendement nodigAan loopbaanpacht is geen behoefte, erfpacht vormt daarvoor een goed alternatief. De pachtprijs van flexibele pacht dient beperkt te worden. De verpachter dient een redelijk rendement te ontvangen. De prijs van flexibele pacht kan worden vastgesteld boven de prijs van bestaande reguliere pacht maar – eventueel afhankelijk van looptijd – onder de prijs van nieuwe (vrije) reguliere pacht. Relatie met opbrengend vermogenDe BLHB heeft daar al een voorstel voor gedaan. Voor alle pachtvormen, dus ook flexibele pacht dient de pachtprijs een relatie met het opbrengend vermogen te hebben. Bij uitgifte van nieuwe reguliere pacht zal de pachter zich daar zelf bewust van zijn, immers hij sluit een overeenkomst voor lange duur. Voor bestaande reguliere pachtovereenkomsten blijft de pachtprijssystematiek voor los land evenals voor agrarische woningen en bedrijfsgebouwen ongewijzigd. Flexibele pacht wordt ook mogelijk voor hoeves en gebouwen (waaronder kassen en losse stallen). Verdere optimalisatie van het pachtprijssysteem dient te worden onderzocht door de uitgangspunten door deskundigen te laten (her)beoordelen. Lees ook: ‘Pacht moet nu politiek onderwerp worden’