NVWA moet herbezinnen na automatiseringsdebacle

Een automatiseringsproject van de NVWA verslond reeds € 60 miljoen, nu is het project stopgezet.Er is € 60 miljoen gemeenschapsgeld opgegaan in een automatiseringsproject van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). En nu zet minister Carola Schouten het project stil. Er is geen zicht op een tijdige afronding en de kosten rijzen de pan uit. Dus moet de stekker er uit, vindt Schouten. De NVWA moet uithuilen en opnieuw beginnen. De vraag is alleen: Hoe?NVWA in het beklaagdenbankjeDat is ook de vraag waar de Tweede Kamer mee zit. De NVWA staat al jarenlang en om verschillende redenen op de agenda van het parlement. Maandag 15 april kwam de dienst op dezelfde dag om 2 geheel verschillende redenen in het nieuws. Er was een rechtszaak waarbij de NVWA wordt verweten te laks te hebben opgetreden in de fipronil-affaire, waardoor boeren ten onrechte een miljoenenschade opliepen. En tegelijk was er dus het bericht dat Schouten het ICT-project stopzette._{Lees verder onder de foto}Hoofdkantoor van de NVWA in Utrecht. In 2014 legde de NVWA de ambitie vast om effectiever, efficiënter en meer risicogericht te werken, onder meer door het opzetten van 1 nieuw systeem voor alle 23 domeinen waar de NVWA inspecties verricht. Dat project verslond € 60 miljoen en is nu stopgezet. - Foto's ANPMotie van Kamerleden Geurts en LoddersDat het Bureau ICT-toetsing (BIT) dit onderzoek deed, was niet omdat Schouten dat zelf wilde. Er was een motie van de Kamerleden Jaco Geurts (CDA) en Helma Lodders (VVD) voor nodig. Schouten verwees bij de indiening van de motie in maart vorig jaar naar een eerder BIT-onderzoek, waarvan de aanbevelingen ondertussen niet waren opgevolg, zo blijkt nu. De minister zei toen dat ze op dat moment niet kon inschatten of een nieuw advies wel iets zou opleveren. Volgens haar waren de risico’s ‘best goed in kaart’. Maar de kaarten liggen nu toch anders. Het advies levert dermate urgente gegevens op dat de minister het ICT-project stopzet. Het BIT-rapport laat geen ruimte voor twijfel, waar in eerdere rapporten de NVWA nog het voordeel van de twijfel kreeg._{Lees verder onder de tweet}Automatiseringsproject NVWA blijkt één grote flop. Niet voor niets hebben @JacoGeurts en @HelmaLodders gevraagd om dit extra Bureau ICT-toetsing (BIT) onderzoek. Onbegrijpelijk dat er zo met belastinggeld wordt omgesprongen. Is nu de onderste steen boven? Debat is aangevraagd! https://t.co/xARhbVU2ZT— Jaco Geurts (@JacoGeurts) 15 April 20191 nieuw systeem voor 23 NVWA-domeinenEven naar het begin. In 2014 legde de NVWA de ambitie vast om effectiever, efficiënter en meer risicogericht te werken. Dat programma kreeg later de naam Processen, Informatie en ICT. Een onderdeel van dat programma was het opzetten van 1 nieuw systeem voor alle 23 domeinen waar de NVWA inspecties verricht.Meer risicogericht werkenDe gedachte was dat de NVWA vanaf volgend jaar meer risicogericht zou kunnen werken met het nieuwe automatiseringssysteem. Er werd een besparing voorzien van € 7,2 miljoen per jaar. De kosten van het systeem werden in 2014 begroot op € 36 miljoen. Dat werd in 2016 al aangepast tot € 52 miljoen en eind 2018 werd de begroting opgeschroefd naar € 95 miljoen – waarvan al € 60 miljoen was uitgegeven.Het nieuwe geautomatiseerde systeem, met de naam Inspect, zou eerst worden ingevoerd bij de inspecties voor Horeca en Ambachtelijke Productie (afgekort tot HAP) en bij de inspectie Tabak. Vervolgens moest het systeem worden uitgerold naar andere terreinen, waarop de dienst actief is.Stoppen met Inspect onvermijdelijkBIT had in 2017 al aangegeven onder welke voorwaarden het nieuwe systeem kon worden voortgezet. Ondertussen moesten de oude systemen op orde worden gebracht, vanwege achterstallig onderhoud. Nu zegt BIT klip en klaar: stoppen met Inspect is onvermijdelijk. Die conclusie kan niemand ontgaan. Het staat in vette hoofdletters in het advies. En tegelijk meldt het BIT opnieuw: zorg dat de oude systemen echt op orde komen – pak dat met prioriteit aan. _{Lees verder onder de foto}Het BIT-advies levert dermate urgente gegevens op dat minister Schouten nu het ICT-project van de NVWA stopzet.Ergernis over onbeheersbare kostenIn de Tweede Kamer heerst al langere tijd ergernis over de onbeheersbare kosten, de voortdurende aanpassingen in de begroting en tegelijkertijd ook over de doorberekening van de inspectiekosten aan het bedrijfsleven. Daarover stuurde de minister maandag ook een rapport aan het parlement. Nu wil de Kamer opnieuw opheldering. Een politiek debat komt er niet meteen. De 4 coalitiepartijen vroegen maandag meteen al een technische briefing aan, waarin nadere uitleg wordt gegeven over de bevindingen van het BIT. Daarnaast willen ze ook een technische briefing over een onderzoek van de Auditdienst Rijk over de kostenstructuur van de NVWA. ‘Sterkte en wijsheid’ voor NVWAVoor de NVWA breekt ondertussen een periode van herbezinning aan. Uithuilen en opnieuw beginnen – ondertussen wel € 60 miljoen gemeenschapsgeld armer. Hoogleraar Cokky Hilhorst, hoofd van het BIT, zegt in de laatste woorden van het advies aan minister Schouten dat ze de NVWA ‘sterkte en wijsheid in de komende periode’ toewenst.