‘Nieuw leven voor lupine: tarwibonen voor mens en dier’

Hier in Bolivia telen veel boeren inheemse lupine: tarwi. Mijn peuter is gek op de witte, wat bittere bonen.Lupine en luzerne staan sinds een paar jaar in Nederland weer enigszins op de kaart als landbouwgewas. Biologische boeren nemen lupine en luzerne op in hun bouwplan. Sommige gangbare boeren doen dit ook: als groenbemester of in randen, bijvoorbeeld om te voldoen aan de GLB-vergroeningseisen. Lupine en luzerne zorgen voor hun eigen stikstof. Als vlinderbloemigen halen ze dat met behulp van symbiotische wortelbacteriën uit de lucht. Met hun diepe beworteling herstellen ze de bodemstructuur. Lupinevarkens en vleesvervangersLupine en luzerne zijn ‘ouderwetse’ voedergewassen. In Europa gebruikten we ze om koeien en varkens van extra eiwit te voorzien voordat we soja gingen importeren uit onder meer Zuid-Amerika. Witte en blauwe lupine (Lupinus albus en Lupinus angustiofolius) komen oorspronkelijk uit het Mediterraanse gebied (Egypte, Griekenland). Sinds kort voeden we ook in Nederland af en toe vee en mensen met witte en blauwe lupine: denk aan lupinevarkens en vegetarische vleesvervangers van eigen bodem. ‘Soepstengels’ van lupinemeelIn Zuid-Amerika groeien veel inheemse lupinesoorten. In Bolivia telen boeren vooral Lupinus mutabilis, deze soort is goed aangepast aan de hoogte van de Andes. Ze noemen de plant en zijn bonen ‘tarwi’. Op straat zie je af en toe verkopers van de gekookte witte tarwibonen. Mijn peuter is er gek op, ook al zijn ze wat bitter door de alkaloïden zelfs na het weken en koken. Inmiddels worden ook kleine ‘soepstengels’ verkocht van lupinemeel. Waarschijnlijk gemengd met goedkoop tarwemeel. Lupineteelt verbetert bodemvruchtbaarheidStichting Proinpa probeert dit oude cultuurgewas nieuw leven in te blazen. Door de hoge exportprijs van quinoa van de laatste tien jaar, passen boeren op de zuidelijke hoogvlakten vaak geen braak meer toe en zaaien ze jaar-op-jaar quinoa. Lupine als winterteelt of verbeterde braak kan de bodemvruchtbaarheid verbeteren en erosie tegengaan. Nu gaat gecultiveerde lupine dood in de winterse vrieskou. Wilde lupine blijft leven, maar dat heeft alleen kleine, bruine zaden. Door te kruisen wil Proinpa een plant creëren die het beste van beide in zich heeft. De blauwpaarse bloemen zijn in elk geval een prachtig gezicht. Luzerne extra eiwit in veevoerEn luzerne? Dit gewas namen de Spaanse kolonisten over de oceaan mee naar het Amerikaanse continent om hun paarden mee te voeden. Op de Boliviaanse hoogvlakte en in de valleien zie ik nu regelmatig luzerne. In het Boliviaanse laagland krijgt het vee extra eiwit in de vorm van soja. Hier op de hoogvlakte is luzerne een populair gewas om de melkkoeien bij te voeren.