‘Minder bodemverdichting met later mest uitrijden’

Als de lente komt… wáchten! Wachten tot de bodem warm genoeg is, en tot hij draagkrachtig genoeg is.Bloeiende krokussen, lammetjes in de wei, tulpen uit Amsterdam en een mesttank die over het land rijdt. Een onmiskenbaar einde van de winter op het platteland is de datum dat er weer mest mag worden uitgereden. Die heerlijke weeë geur van warm gier dat vers uit de kelders het land op wordt gereden of eigenlijk, de zode wordt ingepompt. Niet iedereen wordt meteen enthousiast van deze lentebode, en ook als bodemkundige plaats ik wel eens vraagtekens bij het vroeg uitrijden van drijfmest. Natuurlijk, de mestkelders zitten vol, hoe eerder de mest wordt uitgereden, hoe eerder het gras goed gaat groeien. En vroeg beginnen met mest uitrijden spreidt de werkzaamheden van het landwerk meer. Toch zijn de nadelen groot.Bij koude bodem geen mest uitrijdenEen belangrijk argument om te wachten met mest uitrijden is de koude bodem. We hebben een aanvankelijk zachte winter achter de rug, met zelfs nog groene weilanden in januari, maar februari bracht alsnog een echte winterse periode, de Russische Beer kwam langs. De bodemtemperatuur ligt dan nu ook ruim onder 9 graden. Dat is de temperatuur waarop het gras weer wakker wordt en begint te groeien. ‘Vroeg bemesten betekent dus vooral ook een groot risico op verlies van nutriënten en dat heeft een negatieve invloed op de opbrengst en het milieu’Organische mest doet nu niet veelBij een lagere bodemtemperatuur is ook het bodemleven traag en vindt er weinig omzetting van nutriënten plaats. Organische mest die nu wordt opgebracht doet dus niet zoveel. Niet zo erg zou u denken, want op het moment dat de omstandigheden verbeteren, zit de mest erin en kan het gewas een flitsende start maken. Dat is goed bedacht, maar in de periode voordat de omstandigheden in de bodem gunstig zijn, kan een deel van de nutriënten al zijn uitgespoeld naar diepere lagen of erger, zijn afgespoeld naar het oppervlaktewater. Vroeg bemesten betekent dus vooral ook een groot risico op verlies van nutriënten en dat heeft een negatieve invloed op de opbrengst en het milieu. BodemverdichtingEen ander punt van aandacht is de bodemstructuur. Dat juist bij mest uitrijden bodemverdichting wordt veroorzaakt, ligt niet alleen aan de zware mesttank achter de trekker, maar vooral aan de vochtigheid van de bodem vroeg in het voorjaar. De bodem is eind februari, begin maart vaak op zijn natst. Daarmee is de draagkracht het geringst, en juist onder die ongunstige omstandigheden mest uitrijden geeft veel bodemverdichting. Juist bij mest uitrijden wordt bodemverdichting veroorzaakt, omdat de bodem zo vroeg in het jaar nog weinig draagkracht heeft. - Foto: Reina de VriesDat kun je soms zien aan insporing of een kapotte zode, maar het kan ook onzichtbare schade opleveren. De poriën in de bodem zijn wat ingedrukt, maar niet volledig dichtgereden. Het volume aan poriën is dan wel afgenomen en daarmee kan de bodem minder vocht vasthouden en stroomt meer neerslagwater af. Wanneer het bodemleven gezond en actief is en de beworteling van het gewas op orde, kan deze schade zich nog wel herstellen, maar het is verre van een goede start. ‘De meeste bodemverdichting ontstaat ongemerkt en sluipend door telkens weer sub-optimaal bodembeheer’Bodemverdichting als aderverkalkingOok kan dit het begin zijn van een sluipende, voortschrijdende bodemverdichting, die als een soort aderverkalking uw bodem verziekt. Immers, als het bodemleven niet zijn best kan doen en het gewas niet optimaal kan wortelen, dan herstellen de poriën zich niet en treedt het probleem het volgend jaar weer (en eerder!) op en raakt de bodem zo jaar naar jaar steeds verder verdicht. Totdat het te laat is. De meeste bodemverdichting wordt niet veroorzaakt door een enkele, domme actie of een eenmalige haastklus. Nee: de meeste bodemverdichting ontstaat ongemerkt en sluipend door telkens weer sub-optimaal bodembeheer.Het devies en advies aan u is daarom: als de lente komt, … wáchten! Wachten tot de bodem voldoende op temperatuur is, en daarna wachten totdat de bodem voldoende draagkrachtig is. Hoe u dat weet? Ervaring en meten! Met een penetrometer kan de indringingsweerstand worden bepaald. Is deze groter is dan 0,6-0,7 MPa in de toplaag, dan is de draagkracht van de grond voldoende. Zorg voor goede ontwateringDe gewenste draagkracht bereikt u in het voorjaar ook eerder als u ervoor zorgt dat de ontwatering op orde is. Zorg dat de sloten water kunnen afvoeren en meet de grondwaterstanden in het perceel; laat deze bij voorkeur niet binnen 40 cm-mv komen. De conditie van uw bodem zal zichtbaar verbeteren en dat kunt zelf monitoren met de bodemconditiescore. Als dan de lente echt komt, brult het gras de grond uit.