Met voer en zorg koperdaling opvangen

Medio augustus gaat de kopernorm in biggenvoer omlaag. Een middel gelijkwaardig aan koper is niet voorhanden, zodat het nog meer aankomt op goede voeding en verzorging van biggen. Dit begint al in het kraamhok en gaat door in de biggenstal.Het belang van biggenvoer en -voeding en aandacht voor de biggen wordt vanaf half augustus nog groter. Reden is dat de kopernorm voor biggenvoer omlaag gaat. De eerste 4 weken na spenen mag een kilo biggenvoer 150 milligram koper bevatten. In week vijf tot en met week acht na spenen mag 100 milligram koper in een kilo voer zitten. Nu mag biggenvoer voor dieren tot 12 weken oud 170 milligram koper bevatten. De normen gelden in de hele EU en hebben een looptijd van 10 jaar. Brussel wil met de verlaging voorkomen dat zware metalen in het milieu terecht komen.Minder koper in voer gaat ten koste van groeiMinder koper in biggenvoer gaat ten koste van de groei en darmgezondheid. Uit proeven van voerfabrikant Denkavit blijkt dat biggen die vanaf 2 weken na spenen opfokvoer krijgen met 80 milligram koper per kilo voer op 35 dagen na spenen, 0,9 kilo minder wegen dan biggen die voer krijgen met 160 milligram koper. De uitkomst onderstreept eerder onderzoek van Wageningen UR dat minder koper in het voer ten koste gaat van de groei. Het onderzoek van Wageningen laat ook zien dat meer koper in het voer zorgt voor drogere mest._{Lees verder onder de tabel.}TweesporenbeleidPremixfabrikant Twilmij werkt aan strategieën om de aanstaande koperverlaging in biggenvoer zo goed mogelijk op te vangen. Zij volgen een tweesporenbeleid. Ze onderzoeken ten eerste welke koperbron de beste technische resultaten geeft bij biggen. Spoor 2 is dat Twilmij via de voersamenstelling en het gebruik van additieven probeert zo goed mogelijk te voorzien in de behoeften van biggen.Biggen extra pamperenTips om de gevolgen van de koperverlaging te beperken.Probeer minimaal een halve kilo voer in een big te krijgen, bij spenen op 26 dagen.Bied zogende biggen meerdere malen per dag vers voer aan.Werk hygiënisch met bijvoeren, houd de voerkommen schoon.Voer circa 5 dagen voor spenen hetzelfde voeder als na spenen.Vang biggen op in een warme, droge afdeling die bij voorkeur minimaal 3 dagen leeg stond. Zorg voor voldoende, goed bereikbare vreetplaatsen voor gespeende biggen.Bewaak de drinkwaterkwaliteit.Gezond verteringsstelselDe premixfabrikant is bij biggenvoeding sterk gefocust op de grondstofkeuze en maalfijnheid van biggenvoeders. Eiwitbronnen kunnen niet fijn genoeg zijn gemalen. Om de maagwerking te stimuleren, moeten zetmeelbronnen daarentegen juist grover zijn. Rond spenen is het advies van Twilmij producten als gerst, haver en/of tarwegries in het biggenvoer op te nemen. Deze zorgen voor een langere verblijftijd van het voer in de biggenmaag. Deze tijd is nodig om de PH ver genoeg te laten zakken en voor een goede voorvertering van eiwit. Als eiwit onverteerd in de dikke darm terecht komt, vormt het daar een voedingsbron voor coli- en streptokokkenbacteriën. Nutritionist Edy Bouman van Twilmij: “Net na spenen is de voeding er vooral op gericht om het maagdarmstelsel van de biggen gezond te houden.”Voederwaarde tarweFeit is dat op bedrijven met goed management en veel aandacht voor de voeding in de zoogperiode de biggen na spenen beter uit de voeten kunnen met voer dat sneller verteert, met meer eiwit. Op deze bedrijven ontwikkelen de biggen beter. Het aandeel tarwe in het speenvoer kan dan geleidelijk omhoog ten koste van gerst. Tarwe is smakelijker dan gerst en een heeft hogere voederwaarde._{Lees verder onder de foto.}Stagiair Bart Uittenbogaard doet voor Twilmij proeven met diverse koperbronnen. Dit gebeurt op een gangbaar varkensbedrijf. - Foto: Ton Kastermans FotografieVerhoogd risico op speendiarreeHet koperverhaal heeft ook een veterinaire kant. Varkensarts Marrina Schuttert van de Varkenspraktijk legt uit dat met de verlaging van de kopernorm een stuk ‘veiligheid’ uit het voer wordt weggenomen. Het is daarom noodzakelijk nog kritischer te kijken naar grondstofkeuzes en voeding van de biggen, vertelt ze. Coli zit op ieder bedrijf, in ieder varken. Minder koper geeft dunnere mest en leidt tot verhoogd risico op speendiarree. De speendiarree kan het gevolg zijn van onvolledigheden in de voeding of kan infectieus zijn.Blijven etenOndanks alle beschikbare voeders en voersystemen hangt het succes van varkens houden nog altijd af van de boer en zijn medewerkers. Hoewel niet onbelangrijk, is voer slechts een middel om de biggen gezond te houden. Biggen moeten vooral regelmatig voer opnemen, vertelt Bouman. Dat begint met het bijvoeren van zogende biggen, zodat deze wennen aan plantaardige koolhydraten en eiwit. Varkenshouders die zorgvuldig bijvoeren, krijgen voor spenen op 26 dagen een halve kilo of meer voer in de biggen. Biggen met deze voeropnames zullen ook na spenen constanter en probleemlozer doorvreten dan dieren die minder dan de helft van deze hoeveelheid op hebben.Veel, vaak en vers maakt het verschilTot 8 keer per dag vers voerKees van Ramshorst is manager biggenvoeding bij Denkavit. Hij kent zeugenhouders die tot 8 keer per dag de biggen vers voer geven. Dat lijkt vaak, maar werkt echt, weet hij. Van Ramshorst: “Ook voor biggen voeren geldt dat veel, vaak en vers het verschil maakt.” Hij pleit ook net als de deskundige van Twilmij om circa 5 dagen voor spenen de biggen hetzelfde voer te geven als de eerste dagen na spenen.OmgevingstemperatuurNog een ding dat op veel bedrijven wordt onderschat, is de opvang van de gespeende biggen in een droge en warme afdeling. Bij hokken met een gedeeltelijk dichte vloer en biggen van 7 kilo dient te omgevingstemperatuur minstens 28 graden te zijn. Bij lichtere biggen of hokken met volledig rooster dient het nog warmer te zijn.Op nogal wat bedrijven komen biggen echter niet in een droge, warme afdeling. Dan is de bezettingsgraad te hoog en moet de afdeling dezelfde dag weer vol. In andere gevallen is de afdeling simpelweg niet voorverwarmd. Dit legt allebei enorm veel druk op de darmgezondheid. Spenen geeft al stress genoeg bij biggen. Ieder beetje stress dat met een goede verzorging van de biggen is te voorkomen, draagt bij aan een minder zware speendip. Van Ramshorst ziet echter dat juist op sommige grotere bedrijven arbeid schaars wordt en dat dit ten koste gaat van de voeding en zorg voor de biggen._{Lees verder onder de foto.}Het zorgvuldig bijvoeren van zogende biggen is van belang om biggen zo soepel mogelijk door de eerste dagen na spenen te helpen. - Foto: Henk RiswickNiet onoverkomelijkDe verlaging van de kopernorm betekent niet het einde van de zeugenhouderij. Vanuit de voerindustrie wordt gereageerd op de nieuwe normen die 13 augustus 2019 van kracht gaan. Voor levensonderhoud heeft een varken hooguit 15 milligram koper in het voer nodig. Die hoeveelheid zit van nature in veel grondstoffen. Maar ter ondersteuning van de darmgezondheid en het stimuleren van de voeropname en groei doet koper – tot een duidelijk optimum – wonderen. Een deel koper weglaten uit het biggenvoer vraagt daarom extra zorg van de boer voor zijn biggen en de voeding en extra aandacht van de voerfabrikant voor het voer.Gebruik antibioticaSchuttert is van mening dat met goed management en dito voeding de verlaging van de kopernorm is op te vangen, zonder extra gebruik van antibiotica. Wel zal dat op bedrijven met Duroc-genetica ingewikkelder zijn. De Duroc is sneller dun op de mest.De voerindustrie zoekt alternatieven voor koper. Etherische oliën en plantenextracten zijn voorbeelden om varkens te beschermen tegen ziekteverwekkers in het maagdarmkanaal. Organische zuren helpen bij pas gespeende biggen om de PH in de maag voldoende omlaag te krijgen. Desondanks is er geen product zo effectief als koper. De kans is daarom wel degelijk aanwezig dat biggen bij afleveren minder wegen zodra de nieuwe kopernorm een feit is.