Meer melk door alleen de maiskorrel te kneuzen

Vanwege een ruwvoeroverschot heeft Jonathan Hoeksema afgelopen najaar alleen de kolven van zijn snijmais geoogst. Nu vreten de koeien veel meer graskuil en is er minder aangekocht krachtvoer nodig.Wat doe je als extensief bedrijf met een overschot graskuil? En door de veereductie van vorig jaar zijn er ook nog eens minder dieren om al dat kuilvoer op te vreten. Met deze situatie zag Jonathan Hoeksema zich geconfronteerd.Het idee ontstond om dan in elk geval de mais anders te oogsten dan snijmais. “In de vorm van MKS zou er altijd nog een deel ruwvoer in de kuil komen, en CCM vind ik weer te veel een varkensvoer”, legt Hoeksema uit. “Samen met Gerard Abbink van Groeikracht, waar ook onze loonwerker firma Hoftijzer bij is aangesloten, bedachten we om de kolven te oogsten en de korrel licht te kneuzen en deze aangezuurd in te kuilen.” Het doel is om het aandeel graskuil in het rantsoen te laten toenemen en meer melk uit eigen voer te halen, want dat bespaart ook nog kosten.Met een shovel worden de korrels naar een stationair opgestelde hakselaar gereden. Een bak van een zoutstrooier dient als stortbunker. Vanuit daar stromen de korrels geleidelijk in de invoer van de hakselaar waar de korrels worden gekneusd. Het product wordt daarbij direct aangezuurd. - Foto's: Ronald HissinkKorrels oogstenDe 11,5 hectare mais die Hoeksema heeft, is door een ander loonbedrijf geoogst. Met containers is de oogst naar het erf van Hoeksema gebracht. De oogst duurde zo’n 6 uur. De volgende dag is de mais door de hakselaar gegaan en gelijktijdig aangezuurd. “In het begin hebben we nog wel even zitten stoeien met de afstelling van de korrelkneuzer. We willen de korrel niet vermalen, maar het liefst één keer breken. Dit met het oog op de invloed op de verteringssnelheid in de koeien.” Het eindproduct is ingekuild in een sleufsilo van 8 meter breed en 1 meter hoog. De meerkosten van deze oogstwijze zijn voor Hoeksema € 1.600, zo’n € 150 per hectare. “Ik zie dat niet als meerkosten. De gewasresten vertegenwoordigen ook een waarde. Als ik met compost organische stof moet aanvoeren, was ik waarschijnlijk hetzelfde geld of misschien nog wel iets meer kwijt geweest.” Voor Hoeksema moeten de verdiensten uit het rantsoen komen.Het gekneusde product wordt beoordeeld. “In het begin hebben we nog wel even zitten stoeien met de afstelling van de korrelkneuzer. We willen de korrel niet vermalen, maar het liefst één keer breken."De kuil is aangereden met een trekker en blijft na de oogst een maand dicht. Half december start Hoeksema met voeren. Hij twijfelde eerst nog wel of de voersnelheid van 0,5 meter per week wel voldoende zou zijn, maar het vastgepakte voer blijft gewoon fris. “Ik denk dat een voersnelheid van 30 centimeter ook nog best zou kunnen.” Hij haalt het voer uit de kuil met een shovel en stort dat in de mengwagen. Bijna 14 kilo droge stof uit graskuilDe kuilanalyse laat zien dat het voer 66,4% droge stof heeft met 677 gram zetmeel per kilo droge stof en 1.312 VEM per kilo droge stof. Er is 150 ton product gewonnen en er wordt 380 kilo per dag gevoerd, zodat Hoeksema er een jaar rond mee kan voeren. “We zijn er heel rustig aan mee begonnen en hebben de hoeveelheid langzaam omhooggebracht. Het is voor ons ook nieuw en we willen de koeien niet over de kop voeren.”De koeien krijgen tweederde voorjaarskuil en een derde najaarskuil. Het rantsoen laat zien dat de koeien nu 13,8 kilo droge stof uit graskuil opnemen. En dat was precies de bedoeling. Er moest meer graskuil door de koeien. “Als we de mais gewoon gehakseld hadden, was daar zo’n 5 kilo van gevoerd en ongeveer 8 uit gras. Nu zien we de voorraad graskuil echt wat afnemen, maar er is nog genoeg." De productie is ruim een kilo melk gestegen.Nu krijgen de koeien tweederde voorjaarskuil en een derde najaarskuil. Het rantsoen laat zien dat de koeien nu 13,8 kilo droge stof uit graskuil opnemen. En dat was precies de bedoeling. Er moest meer graskuil door de koeien. “Als we de mais gewoon gehakseld hadden, was daar zo’n 5 kilo van gevoerd en ongeveer 8 uit gras. Nu zien we de voorraad graskuil echt wat afnemen, maar er is nog genoeg. We hebben in december de laatste kuil uit 2015 opgevoerd en er ligt nog voer uit 2016.” Het rantsoen is verder aangevuld met wat gerstestro en er wordt water bijgemengd. Niet omdat Hoeksema compact voeren, waarbij standaard water wordt toegevoegd, zo’n mooi systeem vindt, maar omdat de kuilen droog zijn en de gebroken mais toch ergens aan vast moet plakken.Jonathan Hoeksema (31) heeft sinds ruim een jaar een maatschap met René Lubberdink (52) en zijn vrouw Hennie Dijkman (52). Gezamenlijk hebben ze een melkveebedrijf in het Gelderse Barchem met 95 koeien aan de melk op twee melkrobots. De gemiddelde productie (rjg) van de koeien ligt op 10.200 kilo melk met 4,50% vet en 3,63% eiwit.Het bedrijf heeft 59 hectare grond in gebruik. Hiervan is 11,5 hectare mais en de rest is grasland. Vanwege een ruwvoeroverschot is in de herfst van 2017 ervoor gekozen om de mais niet als snijmais te oogsten, maar alleen de maiskorrel te benutten.Twee kilo melk per koe per dag meerNu, na ruim twee maanden voeren, durft Hoeksema wel voorzichtig de eerste conclusies te trekken. De melkproductie is ruim 2 kilo melk per koe per dag toegenomen. “Daarvan durf ik wel een kilo toe te schrijven aan de nieuwe manier van voeren.” De gehalten zijn ten opzichte dezelfde periode vorig jaar ongeveer gelijk gebleven. Het vetgehalte is 0,05% lager en ligt nu op 4,69%. Het huidige eiwitgehalte ligt nu op 3,85% en dat is 0,07% hoger dan vorig jaar. “In mijn optiek zijn deze verschillen niet groot en zouden deze verschillen wellicht ook zijn gevonden als we het rantsoen niet hadden aangepast.”Goedkoper krachtvoerDe cijfers uit de Agroscoop-deelbegeleiding van ForFarmers toont dat de meetmelkproductie uit eigen ruwvoer het laatste kwartaal met 2,2 kilo melk is gestegen tot 21,53 kilo. De kilo’s mengvoer per 100 kilo meetmelk zijn met 1,5 kilo gedaald naar 17,9 kilo. “Daarnaast is het krachtvoer dat we nu nog voeren ook goedkoper, omdat we nu met een minder luxe brok toe kunnen.” De voerwinst ligt nu € 3,75 hoger dan het gemiddelde van de referentiebedrijven. “En daar draait het uiteindelijk wel om. We werken hier om iets te verdienen.”Zo groot mogelijke kolvenDit jaar is er opnieuw zo’n 11 hectare mais. Afhankelijk van de grasgroei laat Hoeksema dan alles of een deel weer als korrel oogsten. “We kiezen nu wel voor een dubbeldoelras en gaan wat minder zaaien per hectare, ik denk 85.000 planten. Zo proberen we de kolven zo groot mogelijk te krijgen.”Meer beelden over de oogst en het voeren van de gekneusde maiskorrels via: Mais als krachtvoer van eigen land