Kruising brengt sterkere koe met meerwaarde

Rintsje en Simon Visser in het Friese Menaldum begonnen een jaar of tien geleden met inkruisen van hun Holstein-veestapel met Fleckvieh. Nu roteren ze met beide rassen.Terwijl de oudmelkte groep naar buiten gaat voor hun weideganguren, gaat de nieuwmelkte groep richting de 22-stands draaimelkstal. Als de stal leger raakt, zie je pas goed wat een enorme oppervlakte het gebouw heeft. De melkveestal uit 2010, die als een van de eerste maatlatstallen werd gebouwd, herbergt dan ook zo’n 600 koeien.Rintsje (58) en Dieuwke (53) Visser houden samen met hun zoon Simon (31) en schoondochter Simone (28, niet op foto) in Menaldum in vof 630 melkkoeien Foto's: Anne van der WoudeMelkveebedrijf Visser, MenaldumBedrijfsinfo
630 melk- en kalfkoeien
300 stuks jongvee
8.500 kg melk per koe
4,55% melkvet
3,60% melkeiwit
260 ha grasland
40 ha mais
4 vaste werknemers‘Kennen alle koeien’Rintsje en Simon kennen hun koeien allemaal. “We hebben ook geen koeherkenning ofzo, het is zo vanuit het verleden gegroeid.” Terwijl de koeien langslopen wijst Rintsje af en toe een koe aan. “Kijk dat is een zesdekalfs kruisling met Fleckvieh. Een lang krachtig dier met een goede bespiering. Zo zie ik ze graag.” Het dier stapt gemakkelijk voorbij en is in bezit van een uier dat net op de hak komt. Niks mis mee.ProefstierDe aanleiding voor inkruisen ligt vooral bij Simon. Toen hij tien jaar geleden in de vof kwam, wilde hij wel eens wat anders proberen. Zijn vader, die al sinds 1983 met Holstein fokte en dat ook redelijk fanatiek deed, wilde daar toch wel in mee. Hij was met Repro-plus kort daarvoor naar Oostenrijk geweest en bezocht daar enkele hoogproductieve Fleckviehbedrijven. “Als je dan naar zulke sterke en robuuste dieren kijkt en je hoort dat ze gemakkelijk 11.000 kilo melk geven denk je bij jezelf dat het hier ook moet kunnen.” De knoop werd doorgehakt en er kwam sperma van de (destijds) proefstier Westkreuz. “Een stier met voldoende melk en goed in de gehalten. Daar heb ik altijd op gelet, want gehalten betalen zich uit.”
Ondanks een koppelgrootte van ruim 600 koeien is weidegang een vast onderdeel in de bedrijfsvoering van Rintsje en Simon Visser.De koeien worden gemolken in de 22-stands draaimelkstal. Daarvoor wordt personeel ingezet, maar Simon is er ook altijd bij als de verse koeien gemolken worden.Een krachtige vaars met harde benen zoals Visser ze graag ziet. De Round Up-dochter uit een Westkreuz heeft nu, na 300 dagen, 8.368 kg melk gegeven met 4,75% vet en 3,67% eiwit.Vlotte en actieve kalverenToen de eerste kalveren geboren werden hadden vader en zoon het al vrij snel gezien. De Westkreuz-kalveren stonden altijd als eerste aan het voerhek, waren vlot en actief en toonden een prima bouw, met lengte en kracht. “Dat is wat we zoeken. Dit levert koeien met minder trammelant”, zo geven de mannen hun inschatting van destijds aan. RigoureusDaarna volgde een toch vrij rigoureuze stap. Niks spreiden van risico, maar alles op één kaart. De Vissers bestelden in één klap 1.000 rietjes van Westkreuz. Een kwestie van doorpakken. Dat tekent de ondernemers. Zo kochten ze ook het bedrijf van de buurman met 75 hectare grond toen deze vertrok naar Groningen. En later volgde nog een boerderij in Friesche Palen met 35 hectare, dat inmiddels ook al uitgegroeid is naar 50 hectare.De rietjes van Westkreuz werden ingezet en ze insemineerden de koeien zo ongeveer voor de voet weg met deze stier. Tenminste, de koeien waarvan ze kalveren wilden aanhouden. Op de helft van de koeien ging toen al, en nu nog steeds, een Belgisch Witblauwe.‘Risico valt wel mee’Op de vraag of ze daar niet een flink risico mee namen, geeft Rintsje aan dat dit wel meevalt. “Ik heb jaren in het kalverkeuringencircuit meegedraaid en durf wel te zeggen dat ik wel wat kijk op kalveren heb. Toen ik die kalveren zag wist ik wel genoeg.” Simon vult aan dat niet alleen de paring en de aanleg bepalend is. “Wij leggen extra accent op de jongveeopfok. Dáár maak je een goede melkkoe.”Wij leggen extra accent op de jongveeopfok. Dáár maak je een goede melkkoe^{Simon Visser}Holstein niet afgeserveerdHet Holstein-ras is overigens niet afgeserveerd. Holstein houdt de melk eronder en zorgt voor behoud van uiervorm. De Friezen kijken naar de kruislingen. Heeft deze voldoende bespiering, dan kan er weer een Holstein op. Is de eerste kruisling toch nog niet robuust genoeg dan volgt een volgende paring met een Fleckvieh. Het resultaat is dat de meeste koeien nu 50% Holstein- en 50% Fleckviehbloed hebben en dat de F2, óf 75% Fleckvieh- of 75% Holsteinbloed heeft. Nog slechts 10% van de koeien is zuiver HF. Actuele stieren zijn Wolfgang en Round Up bij het Fleckviehras en Brekem en Balisto bij Holstein. Er wordt inmiddels ook wat Montbéliarde-bloed gebruikt in de vorm van sperma van de stieren Hallez en Crasat.
De nuchtere kalveren gaan eerst naar de achterste rij kalvertaxi's. Van daaruit worden ze of afgeleverd, of ze gaan naar de iglo's, op de voorgrond.Als de kalveren uit de iglo's komen gaan ze in groepshokken op stro. Door het kruisen ontstaat er een groep kalveren met verschillende tekeningen en kleuren.Effect op bedrijfWat direct doortelt als gevolg van de kruising is de omzet en aanwas. “De kalveren brengen meer op en de restwaarde van de koeien is hoger. En we leveren toch elke week drie koeien af.” De insteek is zo’n 150 vaarzen per jaar. Als gevolg van de hogere prijzen is de omzet en aanwas 1,5 cent gestegen ten opzichte van vroeger. Bij 5,5 miljoen kilo melk toch zo’n € 75.000 per jaar.Melkproductie en gehalten niet veel veranderdWat betreft de melkproductie en gehalten is er niet veel veranderd op het bedrijf. De productie ligt rond 8.500 kilo melk met 4,55% vet en 3,60% eiwit. “Het gaat nu alleen wat makkelijker hebben we de indruk. De vaarzen kalven veel gemakkelijker af en de vruchtbaarheid is sterk verbeterd. De tussenkalftijd is gedaald naar 386 dagen. We beginnen bij 40 dagen al met insemineren, vroeger was dat veel later. En het aantal rietjes per dracht is gedaald naar 1,5. Voor de spermaprijs hoef je het trouwens niet te doen. Holstein- en Fleckvieh-sperma kost ongeveer evenveel.”