Koorts bij varken detecteren met een app

Veel ziekten gaan gepaard met koorts. De dierenarts stelt de diagnose, maar wat als een app kan helpen om in een fractie van een seconde koorts te detecteren?Is het mogelijk om met het blote oog te zien of een varken koortsig is? Guillermo Ramis is professor op het gebied van veeteelt aan de universiteit van Murcia in Spanje. Met deze staat van dienst zou je denken dat hij dat moet kunnen zien. Gekleed in een bioveiligheidsoverall en laarzen kijkt hij rond in de stal. He wijst naar een gespeende big met grote zwarte vlekken op de punten van beide oren. “Die heeft oornecrose. Grote kans dat hij koorts heeft.”Een groene stip: dier gedetecteerd, geen reden tot zorg. Het FLIR On- opzetstuk voor een thermografische camera is verkrijgbaar voor €250-€475; de Degree2act-app is gratis te downloaden. - Foto's: Vincent ter BeekHij pakt zijn telefoon en richt die op het dier. Op het scherm lichten delen van de big rood op; een teken dat het apparaat de data van deze specifieke big aan het verwerken is. Meteen verschijnt ook een grote, rode stip onderaan het scherm. Die stip toont aan dat de inschatting van professor Ramis klopt.De app geeft een rode stip. Dit dier heeft wellicht medicatie nodig.Een app om koorts te detecterenRamis heeft de afgelopen 2 jaar gewerkt aan een innovatie die precisieveeteelt-technieken combineert met smartphones. De ‘Degree2act-app’ is een simpele app voor iOS en Android. De app helpt varkenshouders om dieren die koorts hebben sneller te detecteren. Dat kan leiden tot een vroegere en nauwkeuriger behandeling of een sneller bezoek van een dierenarts.Marketingmanager Xavier Vélez van marketingbedrijf Beinfive stelt meteen dat de app zeker geen diagnosetool is. “De app vertelt je niet welke ziekte een dier heeft, helemaal niet zelfs. Het enige dat de app je vertelt, is of een dier individuele zorg nodig heeft.”Vélez kwam met een omweg in de diergezondheidswereld terecht. In een continue zoektocht naar het gebruik van nieuwe apparaten, begon Vélez thermografische camera’s te gebruiken. Die worden gemaakt door het Amerikaanse FLIR, het grootste bedrijf ter wereld op dit gebied. Vélez vroeg zich al snel af of een kleine en draagbare versie van dit apparaat ook in de varkensindustrie gebruikt zou kunnen worden. Op de website van FLIR stonden namelijk filmpjes met een scala aan toepassingen van thermografische camera’s, van het leger tot de brandweer. Waarom dan geen toepassing in de landbouw?Thermografisch verkregen data interpreterenMet volledige toestemming van FLIR begonnen Ramis en Vélez met de ontwikkeling van een app die thermografisch verkregen data uit de varkensstal zou kunnen interpreteren. Het team besloot standaardwaarden voor 3 groepen dieren vast te stellen: zeugen, gespeende biggen en vleesvarkens. “De gemiddelde temperatuur van een zeug is 38,3 graden. Die van vleesvarkens is gemiddeld 39,3 graden en biggen van 15-20 kilo zijn gemiddeld 39,5 graden”, legt Ramis uit. “Op het proefbedrijf van de universiteit van Murcia hadden we alleen al 300 zeugen nodig om de app goed te kalibreren voor bijvoorbeeld fokdieren. Hoe vaker de app gebruikt zal worden, hoe preciezer hij wordt.”De resultaten van de metingen zijn te zien in een systeem dat nog het meest weg heeft van een stoplicht. Groen betekent ‘dieren gedetecteerd, geen reden tot zorg’. Geel betekent: ‘dit dier moet je in de gaten houden’. Rood betekent: ‘verhoging, controleer de temperatuur van dit dier’. In dat geval kan het dier bijvoorbeeld gemarkeerd worden, zodat het gemakkelijk terug te vinden is voor behandeling op een later tijdstip.De toepassing bij zeugenEen bezoek aan de zeugenstal van een Spaanse integratie met 4.000 zeugen leidt tot dezelfde resultaten. Gewapend met de smartphone met de thermografische camera en de app – inmiddels in de ‘zeugenmodus’ – scant Ramis enkele zeugen. De rode stip onderaan het scherm verschijnt bij het derde dier dat hij scant. Dierenarts Manuel Canal Casals kijkt mee over de schouder van Ramis en werpt dan een blik op het papier dat boven de zeug hangt. Daarop staat dat ze vanochtend antibiotica en ontstekingsremmers heeft gehad. “Er was dus inderdaad iets mis met haar. Zo te zien heef de app het bij het juiste eind.”De app kan helpen om nog preciezer te detecteren welke dieren koorts hebbenDe dierenarts had voor het bezoek nog nooit van de app gehoord, laat staan dat hij de app in de praktijk in actie had gezien. Hij was onder de indruk van wat hij zag. “Dit zou een zeer interessante app voor ons kunnen zijn. Normaliter gebruiken we klinische verschijnselen om in te schatten of een dier medicijnen nodig heeft. Dat is relatief makkelijk met lacterende zeugen: als ze niet eet, dan is er wat mis. Dan geven we medicatie. Maar ons doel is wel om zo min mogelijk antibiotica te gebruiken op de boerderij. De app kan dus zeker helpen om nog preciezer te detecteren welke dieren koorts hebben.”De meeste toegevoegde waarde lijkt weggelegd voor groepshuisvesting. Het is immers in grotere groepen dieren, zoals gespeende biggen of vleesvarkens, niet mogelijk om te zien welk dier heeft gegeten en welke niet. Een scan in de stal zou hier dus resultaten kunnen opleveren die anders niet waren opgemerkt.Dragende zeugenstalRamis gaat de stal met guste zeugen binnen. De dieren worden in de 30 dagen na inseminatie in boxen gehouden. In het midden van de ruimte is een ziekenboeg, waarin diverse zeugen geïsoleerd zijn. Eén heeft artritis en inderdaad, de rode stip verschijnt op het scherm zodra Ramis het dier scant.Een groene stip verschijnt na het scannen van de andere twee geïsoleerde zeugen. Ramis herhaalt de scan enkele keren, maar de groene stip blijft verschijnen. “Wat is er mis met deze dieren?”, vraagt Casals aan de manager. “Deze dieren zijn geïsoleerd omdat ze gevochten hebben. Daarom hebben we ze apart gezet.”ToekomstplannenDe app is verkrijgbaar in 2 versies. De simpele versie, met alleen de optie om te scannen, is geschikt voor varkenshouders. Deze versie helpt om koortsige dieren te detecteren. Een uitgebreidere versie voor dierenartsen is ook beschikbaar. Hiermee kunnen zij bijvoorbeeld video’s en foto’s nemen en opslaan. Zo kunnen artsen hun eigen archief van koortsgerelateerde problemen aanleggen. Het team heeft al veel ideeën voor uitbreiding van de app. Op dit moment signaleert de app alleen hogere temperaturen. Het team hoopt echter in de toekomst ook onderkoelingsproblemen in de app toe te kunnen voegen. Het stoplichtsysteem zou dan een blauwe toevoeging kunnen krijgen. De meeste aandacht van de camera gaat nu uit naar de ruggen van de dieren, omdat die makkelijk uit te lezen zijn. Het team hoopt in de toekomst de app uit te kunnen breiden met specifieke aandacht voor bijvoorbeeld poten of spenen. Op deze manier kunnen plaatselijke ontstekingen worden waargenomen.