‘Koeien niet als varkens voeren’

Melkveehouder Pieter de Jong levert sinds een paar jaar biologische melk aan de nabijgelegen ijsfabriek. De nadruk op zijn bedrijf ligt op natuurlijk en duurzaam produceren.‘Dit is zeker de stier.’ Pieter de Jong is niet de eerste en waarschijnlijk ook niet de laatste melkveehouder die een burger moet uitleggen dat ook koeien horens hebben. Hij vertelt het met een glimlach. Elk jaar bezoekt een groep enthousiaste Amsterdamse ijsverkopers, veelal studenten, zijn biologisch melkveebedrijf in het Friese Surhuisterveen. Een gevolg van het feit dat hij in 2012 startte met het leveren van melk aan de destijds net opgerichte lokale ijsfabriek B&G Foodfactory.Plus op de melkprijsHet was bakker Henk van der Heide, een van de initiatiefnemers van de ijsfabriek, die hem benaderde voor biologische melk. De Jong vond het geen probleem. Bovendien gaat het om een bescheiden volume. Hij kan het met de productie van 2 koeien af. De veehouder ontvangt voor deze kilo’s melk een plus op de melkprijs die hij bij zijn hoofdafnemer Eko Holland beurt.Samen met een achttal collega’s wil De Jong met het project Maximaal melk uit gras aantonen wat de relatie is tussen biodivers grasland en de kwaliteit van melk. Ze hopen over een jaar te kunnen aantonen dat weidegang in combinatie met kruidenrijk grasland zowel voor de mens als de natuur voordeel oplevert. - Foto's: Anne van der WoudeNatuurlijk en duurzaam producerenDe vraag waarom De Jong eigenlijk zo’n relatief klein volume melk levert aan de lokale ijsfabriek, kan hij niet direct beantwoorden. Meerdere aspecten spelen een rol, zo blijkt. Zo ondersteunt hij graag een lokaal initiatief. Noem het Friese gemeenschapszin. Ook kan hij zich goed vinden in de bedrijfsfilosofie van B&G Foodfactory, met de nadruk op natuurlijk en duurzaam produceren. Aspecten waar hij op zijn melkveebedrijf al sinds jaar en dag druk mee in de weer is.Het begon met de elzensingelsDe Jong noemt zichzelf een eigenzinnige boer. Op zijn keukentafel liggen 2 boeken die hij wil laten zien. Auteurs zijn Mark Shepard en Joel Salatin, Amerikaanse melkveehouders die zich beiden op hun eigen manier hebben toegelegd op ‘natuurlijke’ landbouw. Ook zij kwamen tot de conclusie dat het in de landbouw anders moest, net als De Jong in de jaren 90. In die jaren werden de voor de Friese Wouden kenmerkende elzensingels verzuringgevoelig verklaard. Boeren moesten meer rekenschap gaan houden met de natuur. Reden voor oprichting van milieucoöperaties VEL (Vereniging Eastermars Lânsdouwe) en VANLA (Vereniging Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer Achtkarspelen).De Jong zette en zet zich nog steeds actief voor deze coöperaties in. Centraal staat het complete systeem van bodem, plant, dier en mest, ofwel het kringloopdenken, een begrip dat volgens de veehouder momenteel aan inflatie onderhevig is.De Jong bouwt in eigen beheer een nieuwe 2x10 50 graden melkstal. Momenteel melkt hij nog in een 2x4 open tandem melkstal.KringlooplandbouwAl vele jaren verdiept hij zich in het samenspel tussen natuur en landbouw. Hij noemt zich met trots een leerling van de Wageningse onderzoeker Jaap van Bruchem, die zich eind jaren 90 al hard maakte voor kringloopdenken. “We moeten koeien niet als varkens voeren”, gaat hij verder. Het rantsoen dat hij zijn koeien voorschotelt, bestaat voornamelijk uit gras, vanwege het relatief hoge suikergehalte van biologische gras, aangevuld met wat luzerne. Niet alleen voor de ‘prik’, maar ook vanwege de gezondheidsvoordelen die luzerne biedt.‘Kijk hoe mooi groen het gras van de buurman is’In 1998 schakelde hij over naar een biologische bedrijfsvoering. Het stoppen met het gebruik van kunstmest was een maatregel waar vooral zijn vader even aan moest wennen. “Kijk hoe mooi groen het gras van de buurman is”, kreeg hij destijds te horen. Maar hij kreeg de vrijheid, zette door, en levert nu al jaren naar tevredenheid zijn melk aan Eko Holland.Recent is er een film uitgebracht over het gedachtegoed van Van Bruchem, Winst met kringlooplandbouw. Volgens De Jong een aanrader.Geen ot-en-sienwereldDe Jong probeert het landschap, zoals hij het zelf omschrijft, ‘te lezen’. “Er zijn hier meer coulissen dan zichtbaar”, zo geeft hij als uitleg voor zijn bedrijfsnaam, Feanster coulissen. Een aantal collega-veehouders kan waarschijnlijk niet veel met dit soort uitspraken, maar de invloed van de natuur en elementen op de landbouw is iets wat De Jong enorm fascineert. Zo volgde hij de cursus Resonantie in de Natuur, waarin communicatie met de natuur centraal staat. Ook neemt hij deel aan een ‘kruidengroepje’. Idee is dat koeien, net als andere dieren, zelf in staat zijn kruiden te selecteren om hun gezondheid op peil te houden. Dit alles betekent niet dat hij in een soort ot-en-sienwereld leeft. Hij vindt het alleen jammer dat na de opkomst van het verlichtingsdenken veel praktische kennis over de natuur verloren is gegaan.Naam: Pieter de Jong (59)Plaats: SurhuisterveenBedrijf: biologische melkveebedrijf Feanster coulissen; 90 melkkoeien op 75 hectare grasland. Het rollend jaar gemiddelde ligt op 6.000 kilo melk met 4,60% vet en 3,75% eiwit. De Jong is bestuurslid van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond in Friesland. Dit jaar loopt er op het bedrijf van De Jong voor het eerst een student Biologische Melkveehouderij, Stefan van Kammen (22), van Hogeschool Van Hall Larenstein mee.Nieuwe melkstalZijn voorliefde voor een, ten opzichte van gangbaar, wat alternatieve bedrijfsvoering betekent ook niet dat hij het nuchtere boerenverstand nooit meer laat prevaleren. Ook is hij van mening dat een zekere schaalvergroting en efficiencyverbetering nodig zijn om ook in de toekomst te kunnen blijven boeren. Niet voor niets bouwt hij momenteel een nieuwe melkstal.Vooruitgang is in zijn ogen prima, maar hij kan zich ergeren als er door overheid en belangenorganisaties alleen maar vanuit de op groei gebaseerde modellen wordt geredeneerd. Een model dat zich nu wreekt. Samen met collega’s probeert hij te laten zien dat het ook anders kan. En hij wil aantonen dat dit zowel voor de mens als de natuur voordeel oplevert.De bedrijfsnaam, Feanster coulissen, verwijst naar het Friese coulissenlandschap.