Kamer bezorgd over privacy boer bij delen data doelsturing
In de Tweede Kamer klinkt bezorgdheid over de toekomst van doelsturing, zolang de data die daarvoor nodig zijn via de Wet Open Overheid (WOO) opvraagbaar zijn.
Een grondmonster om de gesteldheid van de bodem te bepalen. Veel boeren zijn bezorgd over het delen van data die bedoeld is voor doelsturing, vanwege de vele WOO-verzoeken die om openbaarmaking van gegevens vraagt. Foto: Michel Velderman
Tijdens een debat in de Tweede Kamer erkent landbouwminister Jaimi van Essen dat de openbaarmaking van gegevens van individuele ondernemers echt impact heeft op gezinnen en bedrijven, omdat de plek waar je woont en werkt openbaar wordt. “Tegelijkertijd is openbaarmaking van gegevens ook van belang omdat het onderdeel is van onze democratische rechtsstaat. Die openbaarheid van gegevens maakt het voor belangenorganisaties, onderzoekers en inwoners mogelijk om informatie te vergaren over hun leefomgeving. Ik zie ook de andere kant hiervan. Dat wil ik nogmaals benadrukken”, aldus Van Essen. Op dit moment is nog niet duidelijk welke gegevens nodig zijn om besluiten te nemen bij doelsturing. Van Essen zegt dat hij de belangen die daarbij spelen, zowel die van de boer als die van de openbaarheid van gegevens, zal afwegen.
Tijdens het debat spraken SGP-Kamerlid André Flach en Pieter Grinwis (CU) hun bezorgdheid uit over de toekomst van doelsturing vanwege de onzekerheid rondom de WOO-wetgeving. “Je merkt, heel terecht, een grote huiver bij agrarische ondernemers om data ter beschikking te stellen. Voor je het weet, worden die opgevraagd en tegen je gebruikt, terwijl die bedrijfsdata juist cruciaal zijn om het effect van emissiereducerende maatregelen terug te zien in de emissiecijfers. Ik vind dat niet de boeren aan het kortste eind moeten trekken, maar de Wet open overheid, in het belang van de gewenste verduurzaming”, vindt Flach.
Beren en leeuwen op de weg
Grinwis noemt de WOO ook een van de ‘leeuwen en beren’ op de weg naar doelsturing. Volgens hem staat het gebrek aan vertrouwen in de dataverzameling de ontwikkeling en de implementatie van doelsturing in de weg. Hij vraagt samen met VVD’er Renate den Hollander per motie om bij de implementatie van doelsturing lessen te trekken uit de werkwijze bij de Stichting Diergeneesmiddelenautoriteit (SDA) die zorg draagt voor de data voor de reductie van het antibioticagebruik in de veehouderij. Daar worden de gegevens wel verzameld voor monitoring en benchmarking, maar zijn ze niet herleidbaar naar individuele bedrijven. Bovendien zijn de gegevens bij de onafhankelijke tussenorganisatie niet opvraagbaar via een WOO. Van Essen staat hier positief tegenover.
Aanpassen WOO
Vorige week debatteerde de Tweede Kamer met staatssecretaris Eric van der Burg van Binnenlandse Zaken over het functioneren van de WOO de vele WOO-verzoeken waarbij de adresgegevens van boerengezinnen openbaar worden gemaakt. Met name BBB en SGP vinden dit buiten proporties. Volgens SGP is het niet uit te leggen dat het openbaar maken van privéadressen van politici, politieagenten of gewone mensen strafbaar is, terwijl het openbaar maken van gegevens van boeren gewoon mag.
Geen open overheid, wel open huis boer
“Boeren zijn vogelvrij. Zij worden eerst door de overheid gesommeerd om persoonsgegevens te leveren en vervolgens wapperen burgers en belangenorganisaties met verdragen om die gegevens los te peuteren. Alles ligt op straat. De overheid werkt niet alleen mee aan deze beroving van de privacy, maar keurt die zelfs goed”, zegt Flach. Ook BBB’er Henk Vermeer is fel. “De Wet open overheid was bedoeld om de overheid te controleren, maar in de agrarische sector gebeurt tegenwoordig steeds vaker het omgekeerde. De Woo wordt gebruikt om boerengezinnen, -bedrijven en -ondernemers te controleren”, zegt hij. “Dat is geen open overheid meer; dat is open huis bij boerengezinnen.”
Begrip voor onveilig gevoel
Verantwoordelijk staatssecretaris Van der Burg begrijpt de bezorgdheid, maar zegt tegelijkertijd weinig te kunnen doen. “Ik snap volledig de gevoelens van in dit geval boeren en hun gezinnen. Hier zitten we wel met een groot probleem”, aldus Van der Burg. Hij zet zijn standpunt kracht bij door de vergelijking te maken met Kamerleden. “Als je de adressen van alle Kamerleden openbaar maakt, zal dat niet meteen betekenen dat u objectief meteen een stuk onveiliger bent, maar het gaat hier ook om veiligheidsgevoelens. Ik kan mij buitengewoon goed voorstellen dat boeren zich in de gepolariseerde samenleving waarin we zitten, met alle actiebereidheid, onveilig voelen”, aldus Van der Burg tegen Inez Kostić van de Partij voor de Dieren.
De staatssecretaris zegt echter niets te kunnen doen, omdat juridisch gezien niet de privégegevens van boeren openbaar worden gemaakt, maar de bedrijfsgegevens wel, en dat mag. Nederland zal het onderwerp in Brussel aan de orde stellen, maar Van der Burg verwacht daar weinig bijval, omdat Nederland eigenlijk het enige land is waar dit zo speelt.
Ruud Tijssens, directeur van Agrifirm, benadrukte bij het NAJK-symposium eerder deze week ook het belang van het vinden van een oplossing voor deze data, vanwege het belang voor de ontwikkeling van doelsturing en allerhande andere innovaties in de landbouw. Volgens hem is het probleem oplosbaar, maar moet de overheid het wel als topprioriteit zien.
