Kalverziekte Mannheimia vaker in secties, niet in praktijk

Het aantal secties met Mannheima is bij de GD tussen 2006 en 2018 gestegen van 7% tot 21%. In de praktijk zien dierenartsen dat beeld niet terug op vleeskalverbedrijven.Een infectie met de bacterie Mannheimia Haemolytica (MH) komt de laatste jaren steeds vaker voor in ingezonden sectiemateriaal van vleeskalveren. In de periode 2004-‘06 kwam dit nog in 7% van de gevallen voor, maar dit liep op tot 21% in de jaren 2016-‘18. Dat blijkt uit een analyse van veterinair laboratorium Royal GD. Die cijfers lijken ernstig, maar dierenartsen zien een andere praktijk. “De stijging heeft er vooral mee te maken dat de sector sinds 2007 minder antibiotica is gaan gebruiken. Daardoor worden andere kalveren voor sectie opgestuurd”, vertelt dierenarts Moniek van Gastel van DAP Thewi. “Meestal ook op een leeftijd waarop MH toch al vaker voorkomt.”De GD ziet steeds vaker Mannheimia Haemolytica in ingezonden sectiemateriaal bij vleeskalveren. Dierenartsen herkennen die tendens niet in de praktijk. - Foto: Ton Kastermans FotografieVan Gastel heeft ook niet het gevoel dat Mannheimia nu vaker voorkomt dan pakweg tien jaar geleden. Haar collega Teus Kreuger van DGC Boven-Veluwe sluit zich hierbij aan. “Er is geen echte toename, het komt alleen iets vaker op verschillende leeftijden voor. Niettemin is MH een infectie die we nog steeds regelmatig terugzien op vleeskalverbedrijven.” Scherp op melkopnameKalveren dragen altijd de MH-bacterie bij zich, maar de ontwikkeling ervan hangt van het bedrijf en het individuele dier af. “Als het stalklimaat niet optimaal is, gaat de afweer onderuit en krijgt de bacterie de kans om dieper de longen in te gaan”, legt Van Gastel uit. De randvoorwaarden in een stal moeten dus kloppen. Al kun je MH nooit echt uitsluiten. Preventie is lastig en wie Mannheimia buiten de deur wil houden, moet vooral scherp zijn en goed controleren. Ook voerschema’s zijn belangrijk. Kreuger: “Een oorzaak van MH kan een iets te ruime melkgift zijn. Blankvleeskalveren krijgen tegenwoordig vrijwel onbeperkt ruwvoer en hebben dan soms moeite om de melk op te krijgen. Dat kan tot bloedvergiftiging leiden en daarmee ontsteking van het buik- en borstvlies.” Een oorzaak van MH kan een iets te ruime melkgift zijn, zeker nu kalveren onbeperkt ruwvoer krijgenCombinatie met andere ziektesFeit is dat vleeskalveren in de beginfase het meest kwetsbaar zijn. Vooral in de leeftijd van vijf tot twaalf weken. Als Mannheima opspeelt, gebeurt dat ook regelmatig in combinatie met andere ziektes als Mycoplasma en Pasteurella. De verschijnselen variëren van een kromme rug, hoge koorts, sloomheid en pijn in de buik tot snotneus, afhangende oren en ‘platgaande’ kalveren. Van Gastel: “Maar met MH kan het snel gaan. De tweede fase is een versnelde, oppervlakkige of klapperende ademhaling. Dat zie je soms al binnen een paar uur.” Een kalf kan zelfs in een dag dood zijn. Tijdig signaleren en ingrijpen is dus erg belangrijk. MH meestal individueelVolgens de dierenartsen is Mannheimia niet extreem besmettelijk. De infectie ‘plaagt’ niet snel een heel koppel, meestal gaat het om individuele kalveren die vervolgens met antibiotica en ondersteuners worden behandeld. Meestal ben je dan verdere verspreiding voor. Anders zijn er protocollen. Als binnen 24 uur 4% van een koppel besmet is – of 10% in 4 à 5 dagen – , wordt het hele koppel behandeld. Met 1.000 kalveren betekent dat dan een kostenpost van zo’n € 2.000. Maar in de praktijk komt dit niet heel vaak voor. “Ik kom bij zo’n 30 vleeskalverbedrijven over de vloer en jaarlijks moet ik twee keer een heel koppel behandelen”, aldus Kreuger. Kalverhouders kunnen er overigens ook voor kiezen om hun vleeskalveren preventief tegen MH te laten vaccineren. Dit heeft echter wel een fors prijskaartje: € 3,50 tot € 5 per kalf.