Innovaties varkenshouderij in de wacht

De varkenshouderij staat voor de opgave om emissies bij de bron aan te pakken. Dat vergt een omslag in stalsystemen en mestopslag buiten de stal.Innovaties op het gebied van het reduceren van emissies bij de bron staan momenteel stil, in afwachting van subsidies. Hoge kosten voor de metingen van de emissies van ammoniak, geur, fijn stof en broeikasgassen en daarnaast de hoge ontwikkelkosten voor de diverse stalsystemen werken remmend voor de vele initiatieven die er zijn in de varkenshouderij.TerugverdientijdEen terugverdientijd van zeven tot tien jaar of zelfs langer is geen uitzondering voor de nieuwe stalconcepten die in de startblokken staan. De investeringen in emissiearme systemen moeten voornamelijk terugverdiend worden door de verbetering van betere technische resultaten, hogere gezondheid in de reguliere markt en mogelijk lagere mestkosten.Innovatieve projectenJan Schellekens, bedrijfsadviseur bedrijfsontwikkeling bij Exlan Advies, geeft aan dat de huidige focus nog teveel ligt op de reductie van ammoniak. De huidige meetprotocollen zijn ook hierop toegespitst. De adviseur is van mening dat broeikasgassen zoals vooral methaan (CH₄) een groter probleem gaan vormen in de toekomst. De methaanuitstoot van de varkenshouderij komt voor 80 tot 90% uit de mestopslag. “Hiervoor zullen systemen ontwikkeld moeten worden waarmee de mest snel en volledig uit de stal wordt afgevoerd”, aldus Schellekens.Een van de innovaties is de Filtervloer, waarbij dikke- en dunne- fractie bij de bron wordt gescheiden. Het systeem wacht op subsidie om emissiemetingen te kunnen uitvoeren. - Foto: Van AssendelftVerdere innovatie nodigVoor de reguliere markt zal verdere innovatie van een aantal technieken nodig zijn. De adviseur doelt daarmee op spoelsystemen, spoelgoten, mestbanden, mestschuiven en eventueel toevoegmiddelen en spraysystemen. Hierbij is van belang wat de terugverdientijd is en of ze ook toepasbaar zijn in bestaande stallen.Aanpassing in voerOver aanpassingen in het voer is de bedrijfsadviseur minder enthousiast. “Het rantsoen van de varkens is al in zoverre geoptimaliseerd dat het reduceren van emissies via het veevoer niet veel ruimte zal opleveren.”Om het probleem van methaanemissie niet te verplaatsen naar buiten de stal, zal de mest direct na afvoer moeten worden verwerkt. Alleen de focus richten op bronaanpak is onvolledig en dient dus inclusief mestverwerking te worden opgepakt.‘Zonder subsidie liggen projecten stil’Angela van der Sanden, projectleider bij Connecting Agri&Food, heeft voor een aantal projecten een aanvraag voor de subsidieregeling ‘Subsidiemodules brongerichte verduurzaming stal- en managementmaatregelen’ (Sbv) ingediend. “Voor onder andere de projecten Koele Knor en Welzijnsconcept geldt dat zonder subsidie de projecten stil komen te liggen en er een oplossing met luchtwassers gezocht moet worden.”Welke maatregelen voor welke emissies?Emissies van ammoniak, geur en broeikasgassen (vooral methaan) komen voor een belangrijk deel vrij uit drijfmest in de mestput. Fijn stof komt vooral vrij via opgedroogde mest en huidschilfers.

Elke soort emissie vergt een eigen maatregel om uitstoot bij de bron aan te pakken.

Ammoniak:Regelmatig en volledig verwijderen van mest uit de stal Drijfmest opvangen in ammoniakvrije of zure vloeistofVerkleinen van emitterend oppervlakKoelen van mestAanzuren van mestLaag eiwitgehalte en/of verzurend voerSchone vloeren
Geur:
Regelmatig en volledig verwijderen van mest uit de stalOpvang in geurvrije vloeistofKoelen van mestLaag eiwitgehalte in voerSchone vloeren
Methaan:Regelmatig mest verwijderenAanzuren van mestKoelen van mest
Fijn stof:Schone vloerenSprayen / ionisatie
Een aantal maatregelen levert een integrale reductie op en kan gecombineerd worden. Dat geldt voor:Regelmatig en volledig verwijderen van mest in combinatie met schone vloeren en stofreducerende maatregelen; Opvang in ammoniak- en geurvrije of geurarme vloeistof in combinatie met schone vloeren en stofreductiemaatregelen; Koelen van de mest in combinatie met schone vloeren en een specifieke stofreductiemaatregel.
Fijnstofreductie bij de bron zal vrijwel altijd aanvullende maatregelen vergen.

_{Bron: Brongerichte maatregelen voor beperking emissies uit bestaande varkensstallen. Wageningen Livestock Research} Wachten op toekenningYke Roelevink van Filterfloor wacht ook op toekenning van de Sbv-subsidie, zodat hij kan beginnen met de emissiemetingen in de proefstallen. Roelevink verwacht echter dat er een andere meetmethode komt die integraal en real time emissies gaat meten. “We gaan nu niet zelf de kosten maken voor NH₃-emissiemetingen als we over 3 tot 5 jaar opnieuw kosten maken voor emissiemetingen voor broeikasgassen”, besluit Roelevink.Versplintering van initiatievenEr zijn veel initiatieven op het gebied van innovatieve emissiearme stalsystemen. Een compleet beeld van de initiatieven is er niet. De meeste activiteiten zijn echter in de provincie Noord-Brabant te vinden. Op het gebied van regelgeving om emissies bij de bron aan te pakken loopt deze provincie voorop. De provincie vindt het belangrijk dat er zo snel mogelijk innovatieve stalsystemen op de markt komen en stimuleert innovaties op dit gebied door kennis en middelen beschikbaar te stellen.In de digitale Boerderij 5 vind je een overzicht van een aantal innovatieve projecten. Klik hier!Brabant investeertAfgelopen jaren heeft de provincie Brabant al flink geïnvesteerd in diverse projecten. Het Total Circulair Farm-concept kreeg € 4,4 miljoen en Stal van de Toekomst ontving € 2,6 miljoen subsidie. De provincie neemt ook deel aan de taskforce Toekomstbestendige stallen, een initiatief dat de ontwikkeling van duurzame emissiearme stallen ondersteunt. De taskforce stelde begin dit jaar € 150.000 beschikbaar voor boeren die ondersteuning nodig hebben voor het schrijven van een businessplan.Advies en begeleiding op maatVeehouders kunnen bij ondernemersvereniging FME-CWM en ZLTO advies en begeleiding op maat inkopen. Een eigen bijdrage van 50% in de kosten is een voorwaarde. Aan drie varkenshouders is inmiddels deze subsidie verleend, twee aanvragen zijn nog in behandeling en er is nog ruimte voor nieuwe aanvragen, aldus de woordvoerder van de provincie.Op het bedrijf van varkenshouder Kees van der Meijden liggen gekoelde mestpannen in de kraamstal als emissiearm systeem. De volgende stap is het gebruik van de gekoelde mestpannen bij andere diercategorién. - Foto: Bert JansenLandelijke subsidieEr is veel belangstelling om innovatieve systemen te ontwikkelen en te testen. Dat blijkt uit de vele aanvragen van de landelijke subsidieregeling Sbv. Voor de varkenssector is er in de eerste aanvraagronde een budget van € 6,1 miljoen subsidie beschikbaar voor het ontwikkelen van duurzame stalsystemen. Dat lijkt niet veel als we dat vergelijken met de twee projecten in Brabant die gezamenlijk al € 7 miljoen subsidie kregen.Ontwikkelkosten hoogOntwikkelkosten van duurzame stalsystemen zijn vaak fors. Daarbij is er zicht op lagere investeringskosten wanneer de initiatieven zijn ontwikkeld en deze in de markt worden gezet. Doel is immers marktrijpe systemen. “Bij overtekening van de subsidieregeling kan er nog tussen de verschillende sectoren geschoven worden”, aldus Alfred van Lenthe, programmadirecteur van de Coalitie Vitale Varkenshouderij (CoViVa), die aangeeft dat er goede hoop is dat er budget naar voren gehaald gaat worden.Uitrol innovaties ondersteunenCoViVa, die zich als doel heeft gesteld dat er in 2030 bij 60% van de varkensstallen brongerichte emissiebeperkende maatregelen toegepast zijn, zal de uitrol van innovaties financieel gaan ondersteunen. “De wijze van financiering wordt momenteel uitgewerkt, maar zal waarschijnlijk een systeem met achtergestelde leningen worden”, vertelt Van Lenthe.