‘Hoezo spilfunctie graan? Hakvruchten komen eraan!’

De vraag naar rooi- en hakvruchten in Noordwest-Europa groeit. Het is maar de vraag of deze arealen weer gaan krimpen als de graanprijs weer toeneemt.Het oorspronkelijke plan ‘Genoeg is Beter’ van de Nederlandse Akkerbouw Vakbond, zoals dat eind vorige eeuw werd gepresenteerd, was gebaseerd op de opvatting dat de graanprijs de spil is voor de prijzen van alle akkerbouwproducten. Een kostendekkende graanprijs betekent voldoende bescherming van het inkomen in de akkerbouw. Voor een verliesgevende teelt is graan immers altijd een alternatief. Graan geldt als bedrijfszekere teelt ...Graan is een bedrijfszekere teelt en bij hogere graanprijzen neemt het areaal van graan toe. Een toenemend graanareaal zal leiden tot minder teelt van andere marktproducten als aardappelen, met als gevolg ook een hogere prijs voor aardappelen. Dit is een wat algemene redenering en mogelijk niet direct op ieder bedrijf van toepassing, maar wel voor iedereen herkenbaar. De prijs van graan is van essentieel belang om de marktwerking van de overige gewassen goed in te schatten, zo was lange tijd de veronderstelling. Graan is een bedrijfszekere teelt en bij hogere graanprijzen neemt het areaal van graan toe. Een toenemend graanareaal zal leiden tot minder teelt van andere marktproducten als aardappelen, met als gevolg ook een hogere prijs voor aardappelen. ... Maar is graan nog wel spil van akkerbouwbedrijf?Maar klopt deze redenering nog? Vormt graan nog steeds de spil van het akkerbouwbedrijf? Het aandeel graan in het bouwplan neemt in snel tempo af, zo blijkt uit de laatste telling van het CBS. Van het totale akkerbouwareaal bestaat nu 32% uit granen; 3 jaar geleden was dat nog 39%. Met name het areaal suikerbieten, uien en in iets mindere mate aardappelen neemt toe. Aardappelareaal groeit door lage graanprijsDe graanprijs was het laatste jaar ook laag, dus is de akkerbouwer op zoek naar andere gewassen. Het lijkt er op dat er meer aan de hand is. Een opvallende ontwikkeling is bijvoorbeeld dat het areaal aardappelen, zeker ook in de ons omringende landen, sterk groeit. De suikerindustrie zet in op stijging van het bietenareaal. Dat zou er op kunnen duiden dat de wereldmarktvraag naar producten als friet, suiker en pootaardappelen sterk is toegenomen. Het is maar de vraag of deze arealen weer gaan dalen als de graanprijs weer toeneemt.De toename van het areaal hak- en rooivruchten zou dan niet veroorzaakt worden door de lagere tarwesaldo’s, maar door de toenemende vraag uit de markt. Ongemerkt een grote revolutie binnen de akkerbouw! De suikerindustrie zet in op stijging van het bietenareaal. Dat zou er op kunnen duiden dat de wereldmarktvraag naar producten als friet, suiker en pootaardappelen sterk is toegenomen. Het is maar de vraag of deze arealen weer gaan dalen als de graanprijs weer toeneemt.Ook hakvruchten zijn bedrijfszekere teelt gewordenVoor graan als spil op het akkerbouwbedrijf gold nog een bijkomend argument: graan is, zoals gezegd, een bedrijfszekere teelt. Inmiddels zijn echter vaktechniek en deskundigheid van de akkerbouwers dusdanig toegenomen dat de hakvruchten ook bedrijfszekere teelten zijn geworden.Een andere redenering die de spilfunctie van tarwe binnen het akkerbouwbedrijf onderbouwde, was het thema bodemvruchtbaarheid. Graan wordt ook gezien als zogenaamd rustgewas voor het akkerbouwbedrijf. De grond kan zich herstellen van de hakvruchten en bijvoorbeeld wortelonkruiden kunnen goed worden bestreden. Meer aandacht nodig voor bodemkwaliteitNu de tendens naar meer hak- en rooivruchten blijvend schijnt te worden, vraagt het behoud van bodemkwaliteit meer aandacht. Een blijvende aandacht voor behoud en verbetering van de bodemkwaliteit moet worden gezocht in andere maatregelen:kleinere machines, voldoende aanvoer organische stof en goed beheer van de grond. De wet- en regelgeving moet hier beter op inspelen. En afnemers van graan moeten mogelijk rekening houden met minder aanbod in de komende jaren.Nu de tendens naar meer hak- en rooivruchten blijvend schijnt te worden, vraagt het behoud van bodemkwaliteit meer aandacht.