Partner
Foto: Hipra Varkens VarkensPartner

Hoe wordt niet-progressieve snuffelziekte veroorzaakt?

Niet-progressieve snuffelziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Bordetella bronchiseptica, een wijdverspreide bacterie die bij varkens een ontsteking van de bovenste en onderste luchtwegen kan veroorzaken. Trouwens, niet alleen bij varkens maar bij een groot aantal zoogdieren. De bacterie is nauw verwant met B. pertussis die bij mensen voorkomt.

Spreiding tussen varkens gebeurt voornamelijk via direct contact, van zeug naar big en van big naar big. De kolonisatie ter hoogte van de neus en de keel vindt meestal plaats op jonge leeftijd. De bacterie spreidt ook van dier tot dier via vloeistofdeeltjes die in de lucht zweven. De ontsteking ter hoogte van de neus, luchtpijp, bronchiën en/of longen ontwikkelt zich doorgaans snel, met symptomen binnen twee à drie dagen.

De ziekte treft een groot deel van de varkens maar gaat gepaard met een laag sterftepercentage (hoge ‘ziektecijfers’, lage ‘sterfte’). Nadat de acute symptomen voorbij zijn, blijft de bacterie toch nog meerdere maanden aanwezig. De bacterie is gevoelig voor de meeste antibiotica.

De bacterie kan weken in de bodem en in water overleven. De omgevingsbesmetting kan verminderd worden door desinfectie, droogte en hoge temperaturen (>60⁰C, 15 min.).

Bij welke ziektebeelden komen we B. bronchiseptica tegen?

B. bronchiseptica speelt een belangrijke rol bij verschillende luchtwegaandoeningen bij varkens. Deze bacterie komt veel voor en het klinisch beeld is erg uiteenlopend, variërend van asymptomatisch dragerschap tot ernstige longontsteking.

  1. Progressieve atrofische rhinitis (afgekort PAR).
    Een ernstige en onomkeerbare aantasting van het neusslijmvlies en het onderliggend botweefsel veroorzaakt door DNT-positieve P.multocida en B.bronchiseptica.
  2. Niet-progressieve atrofische rhinitis (NPAR)
    Een tijdelijke aantasting van het neusslijmvlies en de neusschelpen door gifstoffen van
    B. bronchiseptica. Dit treedt voornamelijk op bij gespeende biggen en verhoogt de gevoeligheid voor longproblemen en secundaire infecties.
  3. Porcine Respiratory Disease Complex (PRDC)
    B. bronchiseptica is een primaire ziekteverwekker die longontsteking kan veroorzaken, maar kan ook de gangmaker en versterker zijn voor andere ziekteverwekkers. Een gezonde neus werkt als een filter voor de binnenkomende lucht. Als het neusslijmvlies beschadigd is of als de neus aangetast is door NPAR, is het risico op secundaire luchtweginfecties groter. Bij PRDC hebben we te maken met co-infecties.

Artikel gaat verder onder de grafiek

Afbeelding 1. Uitkomst van het bacteriologisch onderzoek naar B. bronchiseptica op neusswabs. *Significant verschil in percentage positieve neusswabs (Project uitgevoerd door Royal GD in samenwerking met HIPRA, 2023).

Komt B. bronchiseptica veel voor op Nederlandse varkensbedrijven?

Er zijn relatief weinig gegevens over het voorkomen van B. bronchiseptica op Nederlandse varkensbedrijven. In 2023 deed Royal GD in samenwerking met HIPRA onderzoek naar het voorkomen van P. multocida en B. bronchiseptica bij gespeende biggen. Bij onderzoek van vijftig biggen tussen vier en twaalf weken oud, bleek 33% van de neusswabs positief voor B. bronchiseptica en 62% voor P. multocida (alle P. multocida stammen bleken DNT negatief). Voor B. bronchiseptica was er een significant hogere prevalentie bij biggen van zeven tot twaalf weken leeftijd in vergelijking met vier tot zes weken leeftijd (zie afbeelding 1).

Artikel gaat verder onder de grafiek

Afbeelding 2. Overzicht van Rhinicheck resultaten van Nederlandse bedrijven over een periode van 2 jaar (juni 2022 – mei 2024).
Afbeelding 2. Overzicht van Rhinicheck resultaten van Nederlandse bedrijven over een periode van 2 jaar (juni 2022 – mei 2024).

Resultaten Rhinicheck

HIPRA biedt Rhinicheck aan als diagnostische service om de twee bacteriën die snuffelziekte veroorzaken op te sporen. Dit houdt in dat speekselmonsters via PCR-testen worden onderzocht op aanwezigheid van DNT-positieve P. multocida en B. bronchiseptica. Bij driekwart van de aanvragen is er een klinische aanleiding om het onderzoek te doen, bij ongeveer een kwart van de bedrijven gaat het om monitoring of het aantonen dat biggen vrij zijn van deze kiemen.

In de afgelopen twee jaar (juni 2022-mei 2024) werden 47 inzendingen onderzocht, afkomstig van 41 bedrijven. Geen van deze bedrijven paste al snuffelvaccinatie toe. Alle speekselmonsters testten negatief voor P. multocida DNT. Daarentegen testte 24 van de 41 bedrijven positief voor B. bronchiseptica in minstens één van de ingezonden monsters (= 58% op bedrijfsniveau). De resultaten van het PCR-onderzoek worden in detail weergegeven in afbeelding 2. Alle positieve monsters kwamen van biggen tussen vier en twaalf weken leeftijd.

Deze onderzoeken laten zien dat B. bronchiseptica bij meer dan de helft (58%) van de bedrijven aangetoond kon worden bij biggen met luchtwegklachten. Een belangrijke uitkomst om zeker rekening mee te houden! Hebben uw gespeende biggen ook regelmatig luchtwegklachten, overweeg dan eens een Rhinicheck!

Neem voor meer informatie contact op met uw dierenarts of met één van onze specialisten: Josine Beek +31 6 8299 1395 of Eric van Esch +31 6 1431 0007.
Beheer
WP Admin